Προβλήματα στη Ρωσία, καθώς πλήττονται υποδομές που διακινούν σημαντικό μέρος των φορτίων
Σοβαρούς περιορισμούς στη διακίνηση σιτηρών από τη Ρωσία και την Ουκρανία προκαλούν οι στοχευμένες επιθέσεις σε λιμενικές υποδομές, εγκαταστάσεις αγροτικών προϊόντων και εμπορικά πλοία, εντείνοντας τις πιέσεις στην παγκόσμια αγορά, σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο World Grain.
Οι δύο χώρες συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους εξαγωγείς σιτηρών παγκοσμίως, ωστόσο η κλιμάκωση των επιθέσεων τις τελευταίες εβδομάδες έχει περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα μεταφοράς φορτίων μέσω της Μαύρης Θάλασσας και της Αζοφικής.
«Δεν υπάρχει αρκετή δυναμικότητα στα υπόλοιπα λιμάνια για να απορροφήσει τις ποσότητες που συσσωρεύονται στα λιμάνια τα οποία έχουν δεχθεί επιθέσεις», ανέφερε ο επικεφαλής οικονομολόγος σιτηρών και ελαιούχων σπόρων της ερευνητικής μονάδας Knowledge Exchange της CoBank, Τάνερ Έμκε.
Όπως πρόσθεσε, οι αγοραστές αναζητούν πλέον σιτάρι από άλλες περιοχές, όπου ο κίνδυνος είναι μικρότερος. «Υπήρξε πολύ γρήγορη συρρίκνωση της παγκόσμιας προσφοράς, η οποία δεν φαίνεται να τελειώνει σύντομα», επισήμανε.
Η δυνατότητα της Ουκρανίας να εξάγει σιτηρά μέσω της Μαύρης Θάλασσας έχει μειωθεί κατά το ένα τρίτο εξαιτίας επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, σύμφωνα με τη βασική ένωση αγροτών της χώρας.
Στις 19 Ιουλίου, ρωσική επίθεση έπληξε, λίγο έξω από την Οδησσό, φορτηγό πλοίο με σημαία Γουινέας-Μπισάου, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους δέκα άνθρωποι.
Παράλληλα, η Kernel, ένας από τους σημαντικότερους ουκρανικούς προμηθευτές σιταριού, καλαμποκιού, κριθαριού και ηλιελαίου, υπέστη ζημιές σε τερματικό σταθμό μεταφόρτωσης ηλιελαίου στην Οδησσό. Η εταιρεία ανέστειλε επίσης τις δραστηριότητές της στο Τσορνομόρσκ, μετά από πλήγμα σε υποδομές.
Η αποκατάσταση των εγκαταστάσεων και η επαναφορά τους σε λειτουργία αναμένεται να απαιτήσουν χρόνο, σύμφωνα με τον επικεφαλής στρατηγικής για τα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους και τις γεωργικές εισροές της Rabobank, Στίβεν Νίκολσον.
«Το σιτάρι πιθανότατα δεν θα διακινείται με την ίδια αποτελεσματικότητα και, ασφαλώς, θα μεταφέρεται με υψηλότερο κόστος, λόγω της αύξησης των ασφαλίστρων και των ναύλων, εφόσον υπάρχουν εταιρείες που είναι διατεθειμένες να στείλουν πλοία σε αυτή την περιοχή», σημείωσε.
Η Ουκρανία έχει απαντήσει με επιθέσεις σε ρωσικά πλοία στην Αζοφική Θάλασσα, από όπου διέρχεται περίπου το 25% των ρωσικών εξαγωγών σιτηρών. Σύμφωνα με τον Τάνερ Έμκε, η εξέλιξη αυτή δείχνει αλλαγή στάσης από την πλευρά του Κιέβου, το οποίο στο παρελθόν απέφευγε να πλήξει υποδομές σιτηρών.
Η Ένωση Τούρκων Πλοιοκτητών έχει συστήσει την αποφυγή ταξιδιών προς ρωσικά και ουκρανικά λιμάνια, εκτιμώντας ότι το επίπεδο κινδύνου στην περιοχή έχει καταστεί μη αποδεκτό. Κατά την ίδια πηγή, 136 εμπορικά πλοία σε λιμάνια της Ρωσίας και της Ουκρανίας και στην ευρύτερη Μαύρη Θάλασσα έχουν δεχθεί επιθέσεις τους τελευταίους μήνες.
Η μεταφορά των ρωσικών φορτίων μέσω άλλων διαδρομών θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς δεν υπάρχει επαρκής διαθέσιμη λιμενική δυναμικότητα για να αντικαταστήσει τις απώλειες από την Αζοφική Θάλασσα.
Η Ουκρανία είχε καταφέρει σε προηγούμενες περιόδους να αναπτύξει εναλλακτικές διαδρομές, μεταφέροντας σιτηρά σιδηροδρομικώς και οδικώς προς την Πολωνία, αλλά και μέσω του Δούναβη και παράκτιων θαλάσσιων οδών.
«Υπήρχαν τρόποι προσαρμογής για την Ουκρανία. Το πρόβλημα είναι ότι η Ρωσία δεν μπορεί να προσαρμοστεί εξίσου εύκολα», ανέφερε ο Έμκε.
Με περίπου το ένα τέταρτο της ρωσικής εξαγωγικής δυναμικότητας εκτός λειτουργίας, σημαντικές ποσότητες σιτηρών αναμένεται να συσσωρευτούν στο εσωτερικό της χώρας. Η εγχώρια ζήτηση είναι περιορισμένη, ενώ οι δυνατότητες αποθήκευσης δεν θεωρούνται απεριόριστες.
«Θα προσπαθήσουν να τα αποθηκεύσουν, εφόσον διαθέτουν τον αναγκαίο χώρο. Αν δεν υπάρχουν αποθηκευτικές εγκαταστάσεις στις εκμεταλλεύσεις και οι υποδομές μεταφοράς παραμένουν εκτός λειτουργίας, τότε μιλάμε ακόμη και για σιτάρι που θα αποθηκευτεί στο έδαφος», σημείωσε.
Η κατάσταση ενδέχεται να επηρεάσει και τις καλλιεργητικές αποφάσεις για το 2027, καθώς παραγωγοί που θα παραμένουν με μεγάλες αδιάθετες ποσότητες μπορεί να περιορίσουν τις εκτάσεις που θα σπείρουν το φθινόπωρο.
Οι δυσκολίες στη Μαύρη Θάλασσα έχουν ήδη επηρεάσει τις διεθνείς τιμές. Στα μέσα Ιουλίου, τα συμβόλαια σιταριού έφθασαν τα 7 δολάρια ανά μπούσελ, το υψηλότερο επίπεδο από τον Μάιο του 2024.
Ο Νίκολσον επισήμανε, πάντως, ότι η αγορά σιταριού μπορεί να αλλάξει γρήγορα κατεύθυνση, καθώς σε κάποια περιοχή του κόσμου βρίσκεται πάντοτε σε εξέλιξη συγκομιδή και νέες ποσότητες εισέρχονται διαρκώς στην αγορά.
Η Υπηρεσία Εξωτερικής Γεωργίας του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας προβλέπει ότι η ρωσική παραγωγή σιταριού θα ανέλθει σε 88,5 εκατ. τόνους, με τις εξαγωγές να εκτιμώνται σε περίπου 47 εκατ. τόνους κατά την εμπορική περίοδο 2026-2027.
Οι χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής που βασίζονται στα σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας αναμένεται να αναζητήσουν προμήθειες από άλλες αγορές. Ορισμένες από αυτές διαθέτουν ένα περιθώριο ασφάλειας λόγω των ικανοποιητικών εγχώριων συγκομιδών, ωστόσο θα χρειαστεί να αντικαταστήσουν μέρος των φορτίων που χάνονται.
Η εξέλιξη αυτή αυξάνει τη ζήτηση για ευρωπαϊκό σιτάρι και αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους οι τιμές στη Γαλλία κινούνται σε υψηλά επίπεδα.
Με την Κίνα να διατηρεί περίπου το 44% των παγκόσμιων αποθεμάτων σιταριού και σημαντικές ποσότητες να παραμένουν εγκλωβισμένες στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, μεγαλύτερο βάρος για την κάλυψη της διεθνούς ζήτησης αναμένεται να αναλάβουν άλλοι εξαγωγείς.
Η Αυστραλία και η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να έχουν μικρότερες σοδειές, ενώ στις ΗΠΑ προβλέπεται η χαμηλότερη παραγωγή σκληρού ερυθρού χειμερινού σιταριού από τα τέλη της δεκαετίας του 1950. Παρ’ όλα αυτά, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και μικρότεροι εξαγωγείς, όπως το Καζακστάν, ενδέχεται να αποκτήσουν μεγαλύτερο μερίδιο στη διεθνή αγορά.
Αντίστοιχες ευκαιρίες μπορεί να δημιουργηθούν για τις εξαγωγές καλαμποκιού από τις ΗΠΑ και τη Βραζιλία, καθώς η Ουκρανία αντιμετωπίζει αυξημένες δυσκολίες στη μεταφορά των δικών της ποσοτήτων.