Υψηλά αποθέματα, νέες ποικιλίες και ισχυρότεροι εξαγωγείς περιορίζουν τον κίνδυνο μεγάλων ελλείψεων
Ισχυρότερες άμυνες απέναντι στις επιπτώσεις του φετινού «super» El Niño διαθέτει πλέον το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων, χάρη στα υψηλά αποθέματα σιτηρών, την τεχνολογική πρόοδο και την ανάδειξη νέων μεγάλων εξαγωγικών δυνάμεων, όπως η Βραζιλία και η Ρωσία.
Σύμφωνα με τον FAO και αναλυτές της αγοράς, η παγκόσμια αγροτική παραγωγή αυξάνεται ταχύτερα από την κατανάλωση και τον πληθυσμό ήδη από τη δεκαετία του 1980. Οι υψηλότερες αποδόσεις νέων ποικιλιών, η μεγαλύτερη χρήση λιπασμάτων, η βελτίωση της άρδευσης και της φυτοπροστασίας έχουν ενισχύσει σημαντικά την παραγωγικότητα σε βασικά προϊόντα όπως το ρύζι, το σιτάρι, το καλαμπόκι και η σόγια.
Οι κίνδυνοι, πάντως, παραμένουν. Η ξηρασία που συνδέεται με το El Niño έχει ήδη επηρεάσει τις σπορές σε μεγάλες περιοχές της Ασίας, από την Ινδία έως τη Νοτιοανατολική Ασία, ενώ στην Αυστραλία αυξάνονται οι ανησυχίες για τις ζώνες παραγωγής σιταριού. Παράλληλα, οι ελλείψεις σε λιπάσματα και ντίζελ εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας.
Οι μετεωρολογικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι το ήδη ισχυρό El Niño μπορεί να ενταθεί κατά το τέταρτο τρίμηνο και στις αρχές του επόμενου έτους, με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι οι σοβαρότερες επιπτώσεις της ξηρασίας ενδέχεται να μην έχουν ακόμη εμφανιστεί.
Σε αντίθεση, όμως, με τα ισχυρά επεισόδια του 1997-98 και του 2015-16, όταν οι μειωμένες σοδειές προκάλεσαν ελλείψεις και απότομες αυξήσεις στις τιμές, σήμερα υπάρχουν μεγαλύτερα «μαξιλάρια» ασφαλείας. Τα παγκόσμια αποθέματα σιτηρών βρίσκονται κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ η Κίνα κατέχει σχεδόν το ήμισυ των παγκόσμιων αποθεμάτων σιταριού. Στην Ινδία, τα αποθέματα ρυζιού είναι τόσο μεγάλα ώστε αντιστοιχούν σε περισσότερο από έναν χρόνο συνολικών παγκόσμιων εξαγωγών.
Αντίστοιχα, τα αποθέματα φοινικέλαιου κινούνται κοντά σε ιστορικά υψηλά, αν και το πρόγραμμα βιοντίζελ της Ινδονησίας αναμένεται να περιορίσει σταδιακά τις διαθέσιμες ποσότητες.
Σημαντική είναι και η αλλαγή στον παγκόσμιο χάρτη των εξαγωγών. Η Βραζιλία έχει εξελιχθεί στον μεγαλύτερο προμηθευτή σόγιας στον κόσμο, με τις εξαγωγές της να έχουν αυξηθεί περισσότερο από 13 φορές σε σχέση με το 1997/98. Την ίδια στιγμή, οι ρωσικές εξαγωγές σιταριού έφτασαν πέρυσι τα 48 εκατ. τόνους, από περίπου 1 εκατ. τόνους στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Πρόσθετη προστασία προσφέρουν οι ανθεκτικές στην ξηρασία ποικιλίες καλαμποκιού, σιταριού και ρυζιού, αλλά και τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία. Δορυφορική παρακολούθηση, προβλέψεις καιρού, χάρτες εδαφικής υγρασίας, συστήματα GPS και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπουν στους παραγωγούς να προσαρμόζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τη σπορά, την άρδευση, τη λίπανση και τη φυτοπροστασία.
Παρά τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO, Μάξιμο Τορέρο, προειδοποιεί ότι πολλά θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη του δεύτερου εξαμήνου του 2026. Οι υψηλότερες τιμές των λιπασμάτων, η μειωμένη χρήση εισροών και οι διαταραχές στις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ μπορούν να ενισχύσουν τις πιέσεις, αφήνοντας το παγκόσμιο αγροδιατροφικό σύστημα καλύτερα προετοιμασμένο από το παρελθόν, αλλά όχι απρόσβλητο από ένα ιδιαίτερα ισχυρό El Niño.