Η Δανία εισάγει από το 2030 τον πρώτο φόρο CO₂ – Πόσο θα πληρώνουν οι παραγωγοί και τι ισχύει πραγματικά για τον «φόρο στις αγελάδες»
Του Γ. Παπαδόπουλου
Η Δανία θα γίνει από το 2030 η πρώτη χώρα που θα επιβάλει φόρο στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από την κτηνοτροφία, βάζοντας στο σύστημα υπολογισμού και το μεθάνιο που παράγεται από βοοειδή και άλλα ζώα. Το μέτρο αφορά τους κτηνοτρόφους και εντάσσεται στο εθνικό σχέδιο της χώρας για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 70% έως το 2030 σε σχέση με το 1990.
Η ρύθμιση έχει παρουσιαστεί σε αρκετά διεθνή μέσα ως «flatulence tax» ή «φόρος στα αέρια των αγελάδων». Ωστόσο, η επίσημη συμφωνία δεν προβλέπει έναν ενιαίο φόρο συγκεκριμένου ποσού ανά αγελάδα. Η επιβάρυνση υπολογίζεται ανά τόνο ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα (CO₂e) που αντιστοιχεί στις εκπομπές της κτηνοτροφικής παραγωγής.
Από το 2030 ο ονομαστικός συντελεστής θα διαμορφωθεί στις 300 δανικές κορόνες ανά τόνο CO₂ και θα αυξηθεί στις 750 κορόνες το 2035. Με το προβλεπόμενο βασικό αφορολόγητο – έκπτωση 60%, η πραγματική επιβάρυνση υπολογίζεται σε 120 κορόνες ανά τόνο το 2030 και 300 κορόνες το 2035. Για τον λόγο αυτό, υπολογισμοί που μεταφράζουν το μέτρο σε περίπου 80–90 ευρώ ανά αγελάδα αποτελούν εκτιμήσεις με βάση τις εκπομπές ενός ζώου και όχι σταθερό τέλος που προβλέπεται από τη νομοθεσία.
Στο μέτρο περιλαμβάνονται οι εκπομπές από βοοειδή, χοίρους και άλλα εκτρεφόμενα ζώα, με ιδιαίτερη βαρύτητα στο μεθάνιο που παράγουν τα μηρυκαστικά κατά την πέψη. Η κυβέρνηση συνδέει την εφαρμογή του φόρου με χρηματοδοτήσεις και τεχνολογίες που μπορούν να περιορίσουν τις εκπομπές στις κτηνοτροφικές μονάδες.
Η απόφαση αποτελεί μέρος της λεγόμενης «Πράσινης Τριμερούς Συμφωνίας» της Δανίας, η οποία συμφωνήθηκε μεταξύ της κυβέρνησης, της αγροτικής οργάνωσης Landbrug & Fødevarer, εκπροσώπων της βιομηχανίας και των εργαζομένων, περιβαλλοντικών οργανώσεων και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Ακολούθησε ευρεία πολιτική συμφωνία για την εφαρμογή της τον Νοέμβριο του 2024. Πρόκειται συνεπώς για εθνική πολιτική της Δανίας και όχι για φόρο που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τη δανική κυβέρνηση, το συνολικό πακέτο μέτρων εκτιμάται ότι μπορεί να μειώσει τις εκπομπές της χώρας κατά τουλάχιστον 1,8 εκατ. τόνους CO₂e το 2030, ενώ περιλαμβάνει παράλληλα εκτεταμένες αλλαγές στη χρήση γεωργικής γης και στη δάσωση.
Οι δανικές αγροτικές οργανώσεις είχαν εκφράσει ανησυχίες για τις επιπτώσεις ενός φόρου στην παραγωγή και στο κόστος των εκμεταλλεύσεων. Ωστόσο, μετά την επίτευξη της συμφωνίας, η μεγαλύτερη αγροτική οργάνωση της χώρας ανέφερε ότι ο συμβιβασμός παρέχει μεγαλύτερη σαφήνεια για τους όρους λειτουργίας του κλάδου. Δεν προκύπτει από τις επίσημες πηγές ή τα μεγάλα διεθνή πρακτορεία ότι βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη «μαζική εξέγερση» Δανών αγροτών ειδικά εξαιτίας του συγκεκριμένου φόρου.