Η EFSA δίνει πέντε μέτρα βιοασφάλειας για πτηνοτροφικές μονάδες με υλικό διαθέσιμο στα ελληνικά
Πέντε βασικά μέτρα για να περιοριστεί ο κίνδυνος εισόδου και διασποράς της γρίπης των πτηνών στις πτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις παρουσίασαν στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 η EFSA και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η νέα ευρωπαϊκή εκστρατεία απευθύνεται κυρίως σε μικρές μονάδες, κατόχους οικόσιτων πτηνών, κτηνιάτρους και όσους επισκέπτονται χώρους εκτροφής.
Η πρωτοβουλία δεν συνοδεύεται από νέα υποχρεωτικά μέτρα ή ανακοίνωση εστίας στην Ελλάδα. Αποτελεί πρακτικό πλαίσιο πρόληψης, με αφίσες, ενημερωτικά έντυπα και ψηφιακό υλικό διαθέσιμο και στα ελληνικά. Το κεντρικό μήνυμα είναι ότι η βιοασφάλεια αρχίζει πριν εμφανιστεί άρρωστο πτηνό και συχνά κρίνεται σε καθημερινές κινήσεις που εύκολα παραβλέπονται.
Σύμφωνα με τον οδηγό της EFSA για την προστασία των εκμεταλλεύσεων, το πρώτο σημείο ελέγχου είναι η πρόσβαση στη μονάδα. Άνθρωποι, οχήματα, εργαλεία και κλουβιά πρέπει να εισέρχονται μόνο όταν είναι αναγκαίο. Καθαρά ρούχα, πλύσιμο των χεριών, γάντια και αλλαγή ή απολύμανση των υποδημάτων περιορίζουν τον κίνδυνο μεταφοράς μολυσματικού υλικού από άλλη εκμετάλλευση ή από χώρο όπου υπήρχαν άγρια πτηνά.
Η σύσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις μικρές μονάδες, όπου η ίδια αυλή, το ίδιο όχημα ή ο ίδιος εξοπλισμός μπορεί να εξυπηρετεί διαφορετικές εργασίες. Ένα δοχείο, ένα ζευγάρι μπότες ή ένα κλουβί μεταφοράς μπορεί να συνδέσει τον εξωτερικό χώρο με το εσωτερικό της εκτροφής χωρίς να γίνει αμέσως αντιληπτό.
Το δεύτερο μέτρο αφορά τον συστηματικό καθαρισμό και την απολύμανση εγκαταστάσεων και εξοπλισμού, ιδίως μετά την ολοκλήρωση κάθε παραγωγικού κύκλου. Η EFSA ζητεί σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στις «καθαρές» ζώνες, που έρχονται σε επαφή με τα πτηνά, και στις «βρόμικες» ζώνες που συνδέονται με το εξωτερικό περιβάλλον. Οι ζωοτροφές πρέπει να προστατεύονται από επιμόλυνση και το νερό να παραμένει καθαρό.
Η τρίτη γραμμή άμυνας είναι ο περιορισμός της επαφής με άγρια πτηνά. Στεγανές στέγες και τοιχώματα, κατάλληλη περίφραξη, προστατευτικά δίχτυα και τακτικός έλεγχος για ανοίγματα μειώνουν τις πιθανότητες εισόδου τους. Η ευρωπαϊκή οδηγία επισημαίνει επίσης ότι δεν πρέπει να υπάρχουν στάσιμα νερά κοντά στην εγκατάσταση και ότι η βλάστηση γύρω από την περίφραξη χρειάζεται να διατηρείται χαμηλή και περιποιημένη.
Δεν πρόκειται για θεωρητική απαίτηση. Το Agrocapital έχει ήδη καταγράψει ότι οι επιλέξιμες επενδύσεις βιοασφάλειας στις κτηνοτροφικές μονάδες περιλαμβάνουν περιφράξεις, στεγανοποίηση εγκαταστάσεων και συστήματα καθαρισμού και απολύμανσης οχημάτων. Η ευρωπαϊκή εκστρατεία δείχνει γιατί αυτές οι υποδομές πρέπει να λειτουργούν καθημερινά και όχι μόνο να υπάρχουν στον φάκελο μιας επένδυσης.
Το τέταρτο μέτρο είναι ο διαχωρισμός των ειδών. Κότες, πάπιες και γαλοπούλες δεν πρέπει να διατηρούνται στον ίδιο χώρο, ενώ κατοικίδια και άλλα παραγωγικά ζώα χρειάζεται να μένουν μακριά από τα πτηνά. Ο διαχωρισμός μειώνει τις διαδρομές μέσω των οποίων ένας παθογόνος παράγοντας μπορεί να περάσει από ένα είδος ή χώρο σε άλλον.
Το πέμπτο και κρισιμότερο βήμα είναι η έγκαιρη αναγνώριση των ύποπτων ενδείξεων. Μείωση στην κατανάλωση τροφής ή νερού, αιφνίδιοι θάνατοι, ασυνήθιστη συμπεριφορά και αναπνευστικά συμπτώματα δεν πρέπει να οδηγούν σε αναμονή ή αυτοσχέδια διάγνωση. Η οδηγία είναι απομόνωση των άρρωστων πτηνών και άμεση επικοινωνία με κτηνίατρο ή την αρμόδια κτηνιατρική αρχή.
Η EFSA υπενθυμίζει ότι η γρίπη των πτηνών μπορεί να προσβάλει και ανθρώπους. Για τον λόγο αυτό συνιστά την αποφυγή άμεσης επαφής με πιθανώς μολυσμένα ζώα και τη χρήση προστατευτικού εξοπλισμού όταν η επαφή δεν μπορεί να αποφευχθεί.
Η νέα εκστρατεία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή συζήτηση μετακινείται από την αποζημίωση μετά την απώλεια προς την πρόληψη πριν από την εστία. Όπως έχει αναδείξει το Agrocapital, η ευρωπαϊκή κτηνοτροφία δεν μπορεί να περιμένει την επόμενη κρίση για να οργανώσει την άμυνά της.
Στη γρίπη των πτηνών, η βιοασφάλεια δεν αρχίζει στο εργαστήριο. Αρχίζει στην είσοδο της μονάδας, πριν περάσει μέσα ο επόμενος άνθρωπος, το επόμενο όχημα ή το επόμενο ζευγάρι μπότες.