Ανησυχίες για την εξάπλωση της νόσου εκφράζει το ΓΕΩΤΕΕ
Στις 495.918 ανέρχονται οι θανατώσεις αιγοπροβάτων εξαιτίας της ευλογιάς από τον Αύγουστο του 2024 έως τις 9 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ οι καταγεγραμμένες εστίες της νόσου έχουν φτάσει τις 2.271. Τα στοιχεία παρουσίασε η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στη Μόνιμη Επιτροπή για την Υγεία των Ζώων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις 17 και 18 Σεπτεμβρίου.
Με αφορμή την επιδημιολογική εικόνα, το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΓΕΩΤΕΕ) εκφράζει έντονη ανησυχία για την πορεία της νόσου και ζητά άμεσες παρεμβάσεις από την κυβέρνηση και τις αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές. Μεταξύ των προτάσεών του περιλαμβάνονται η ενίσχυση των δημόσιων κτηνιατρικών υπηρεσιών, η οικονομική στήριξη των πληγέντων κτηνοτρόφων, η εντατικοποίηση των μέτρων βιοασφάλειας και η ανάπτυξη στρατηγικής επίσημου εμβολιασμού.
Σύμφωνα με το Επιμελητήριο, η ευλογιά εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα και στις εννέα Περιφέρειες της ηπειρωτικής χώρας, ενώ παραμένει αβέβαιος ο χρόνος που θα απαιτηθεί για την ανασύσταση των κοπαδιών που έχουν πληγεί. Πρόσθετη δυσκολία αποτελεί η εξεύρεση ζώων από φυλές προσαρμοσμένες στις συνθήκες της ελληνικής υπαίθρου, τα οποία θα είναι απαλλαγμένα από νοσήματα, όπως προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Όπως επισημαίνει το ΓΕΩΤΕΕ, κατά τη συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής παρουσιάστηκε η ύπαρξη ενεργών ζωνών προστασίας σε ολόκληρη την ηπειρωτική χώρα, γεγονός που συνδέεται με την εμφάνιση πρόσφατων κρουσμάτων. Παρά την εφαρμογή των μέτρων ελέγχου του Κανονισμού (ΕΕ) 2020/687, νέες εστίες εξακολουθούν να εντοπίζονται σε γεωγραφικά απομακρυσμένες περιοχές.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο πρόγραμμα ορολογικής επιτήρησης, το οποίο συμφωνήθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026. Η Ομάδα Ειδικών Κτηνιάτρων της ΕΕ (EU VET), μετά την αποστολή της 15ης Ιουλίου, είχε θέσει το ζήτημα της τεχνικής υποστήριξης για την εφαρμογή πανεθνικού σχεδίου, με στόχο τον εντοπισμό πιθανής αδιάγνωστης κυκλοφορίας του ιού της ευλογιάς, την επιβεβαίωση απουσίας αδιάγνωστης λοίμωξης στην ηπειρωτική Ελλάδα και τη διερεύνηση ενδεχόμενου παράνομου εμβολιασμού.
Δεκατρείς ημέρες μετά τη συνεδρίαση εκδόθηκε σχετική εγκύκλιος, σύμφωνα με την οποία οι ορολογικές εξετάσεις θα πραγματοποιηθούν σε 153 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις ανά Περιφέρεια, με ισομερή κατανομή μεταξύ των Περιφερειακών Ενοτήτων.
Όπου προβλέπεται, θα διενεργούνται παράλληλοι έλεγχοι για αφθώδη πυρετό και πανώλη των μικρών μηρυκαστικών.
Ωστόσο, το ΓΕΩΤΕΕ επισημαίνει ότι η εγκύκλιος περιγράφει τη διαδικασία έως την αποστολή των δειγμάτων στα εργαστήρια, χωρίς να διευκρινίζει τον τρόπο διαχείρισης των ζώων και των εκμεταλλεύσεων στις οποίες ενδέχεται να εντοπιστούν αντισώματα έναντι του ιού της ευλογιάς.
Στο πλαίσιο αυτό, παραπέμπει στο άρθρο 9 του Κανονισμού (ΕΕ) 2020/689, το οποίο προβλέπει τις προϋποθέσεις χαρακτηρισμού ενός ζώου ή ομάδας ζώων ως επιβεβαιωμένου κρούσματος βάσει θετικού αποτελέσματος έμμεσης διαγνωστικής μεθόδου, εφόσον συντρέχουν συγκεκριμένα κλινικά ή επιδημιολογικά κριτήρια και το αποτέλεσμα δεν οφείλεται σε εμβολιασμό.
Το Επιμελητήριο αναφέρεται επίσης στην περίπτωση της Κύπρου, όπου κατά την αποστολή της ευρωπαϊκής ομάδας ειδικών, στις 13-15 Αυγούστου 2026, εξετάστηκε η διαχείριση δύο οροθετικών κοπαδιών αφθώδους πυρετού. Σύμφωνα με το ΓΕΩΤΕΕ, οι σχετικές συστάσεις υπογράμμισαν τη σημασία της αξιολόγησης της συνολικής επιδημιολογικής κατάστασης και της πιθανής ύπαρξης επιδημιολογικής σύνδεσης, ακόμη και όταν αυτή δεν έχει εντοπιστεί από την έρευνα.
Παράλληλα, το ΓΕΩΤΕΕ επαναφέρει το ζήτημα των παράνομων εμβολιασμών, επικαλούμενο δημόσια δήλωση του επικεφαλής της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς, καθηγητή Χ. Μπιλίνη, στις 20 Νοεμβρίου 2025.
«Υπάρχουν πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες έχουν πραγματοποιηθεί παράνομα πάνω από ένα εκατομμύριο δόσεις εμβολίου», είχε αναφέρει ο καθηγητής κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, παρουσία του γενικού γραμματέα Σπύρου Πρωτοψάλτη.
Με βάση τα δεδομένα αυτά, το ΓΕΩΤΕΕ ζητά τον καθορισμό στρατηγικής επίσημου εμβολιασμού με επιστημονικά κριτήρια και με την απαιτούμενη παρακολούθηση από ενισχυμένες δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/361. Επισημαίνει, μάλιστα, ότι η ευρωπαϊκή ομάδα ειδικών συστήνει την ανάπτυξη στρατηγικών εμβολιασμού, ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς καθυστέρηση εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Στις προτάσεις του Επιμελητηρίου περιλαμβάνεται ακόμη η άμεση πρόσληψη κτηνιάτρων και ζωοτεχνών από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με ειδικές διαδικασίες, οικονομικά κίνητρα και συμβάσεις διάρκειας ενός έτους, οι οποίες θα μπορούν να ανανεώνονται έως την εκρίζωση της ευλογιάς και του αφθώδους πυρετού από τη χώρα.
Παράλληλα, ζητά μέτρα αναπλήρωσης του εισοδήματος των πληγέντων κτηνοτρόφων, επιδότηση και εντατικοποίηση της βιοασφάλειας σε κάθε κτηνοτροφική μονάδα και σε τοπικό επίπεδο, με δυνατότητα παρεμβάσεων σε 24ωρη βάση.
Το ΓΕΩΤΕΕ υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη υπεύθυνης ενημέρωσης των κτηνοτρόφων και της κοινωνίας, καθώς και κατάρτισης δημόσιου στρατηγικού σχεδίου για την αντιμετώπιση της νόσου.
Τέλος, προτείνει τη διαφανή και αξιοκρατική χρηματοδότηση επιστημονικών ερευνών για την ανάπτυξη εμβολίου DIVA, που θα επιτρέπει τη διάκριση μεταξύ εμβολιασμένων και μολυσμένων ζώων, καθώς και για τη διερεύνηση της ασφάλειας των γαλακτοκομικών και τυροκομικών προϊόντων.