Στο 75% οι προκαταβολές των ενισχύσεων με ευρωπαϊκή έγκριση
Με το βλέμμα στις αγροτικές πληρωμές βρίσκεται ο ευρωπαϊκός πρωτογενής τομέας, καθώς η Ισπανία ανοίγει τον δρόμο για προκαταβολές που φτάνουν έως το 75% των άμεσων ενισχύσεων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Την ώρα που οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν αυξημένες οικονομικές πιέσεις, οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι μέσα στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου θα καταβληθούν περίπου 1,7 δισ. ευρώ.
Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στην Ισπανία. Η δυνατότητα αυξημένων προκαταβολών έχει δοθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε όλα τα κράτη μέλη, γεγονός που φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα πώς και πότε θα αξιοποιηθεί η συγκεκριμένη ευχέρεια και από τις υπόλοιπες χώρες, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα.
Από τις 16 Οκτωβρίου, το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων έχει θέσει στη διάθεση των περιφερειών συνολικά 2,691 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ποσά που προορίζονται για τις προκαταβολές του 2026, με τη σχετική περίοδο πληρωμών να διαρκεί έως τις 30 Νοεμβρίου.
Το συνολικό ύψος των άμεσων ενισχύσεων που προβλέπεται να λάβουν οι Ισπανοί αγρότες και κτηνοτρόφοι για το έτος ανέρχεται σε 4,897 δισ. ευρώ.
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επιτρέψει προκαταβολές έως 75% συνδέεται με την ανάγκη στήριξης της αγροτικής ρευστότητας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς εξελίξεις και ιδιαίτερα η κρίση στη Μέση Ανατολή έχουν επιβαρύνει το κόστος παραγωγής, με τις τιμές των λιπασμάτων να αποτελούν έναν από τους βασικούς παράγοντες πίεσης.
Ωστόσο, η ευρωπαϊκή έγκριση δεν σημαίνει ότι τα χρήματα καταβάλλονται αυτόματα. Στην Ισπανία, κάθε περιφερειακός οργανισμός πληρωμών αποφασίζει εάν θα ενεργοποιήσει τις προκαταβολές, ποιους δικαιούχους θα καλύψει και ποια ποσά θα διαθέσει. Απαραίτητη προϋπόθεση παραμένει η ολοκλήρωση των προβλεπόμενων ελέγχων.
Στις ενισχύσεις που μπορούν να καταβληθούν περιλαμβάνονται η βασική εισοδηματική στήριξη, η αναδιανεμητική ενίσχυση, η συμπληρωματική στήριξη των νέων γεωργών, τα οικολογικά προγράμματα και οι συνδεδεμένες ενισχύσεις.
Διαφορετικό χρονοδιάγραμμα ισχύει για τις συνδεδεμένες ενισχύσεις πάχυνσης μόσχων και την ειδική ενίσχυση βάμβακος, οι πληρωμές των οποίων μπορούν να ξεκινήσουν από την 1η Δεκεμβρίου.
Από την ημερομηνία αυτή αρχίζει και η κανονική περίοδος πληρωμών, με δυνατότητα καταβολής έως 90% των δικαιούμενων ποσών. Οι οριστικές εκκαθαρίσεις θα ακολουθήσουν τον καθορισμό των τελικών μοναδιαίων ποσών τον Μάιο του 2027, ενώ η κανονική διαδικασία ολοκληρώνεται στις 30 Ιουνίου 2027. Συμπληρωματικές πληρωμές μπορούν να πραγματοποιηθούν έως τις 15 Οκτωβρίου 2027.
Η εξέλιξη στην Ισπανία αναδεικνύει τη δυνατότητα που έχουν τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τη διάθεση σημαντικού μέρους των αγροτικών ενισχύσεων, όταν πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις.
Για την Ελλάδα, πάντως, δεν προκύπτει αυτομάτως αντίστοιχη απόφαση ή ημερομηνία καταβολής. Η αξιοποίηση του αυξημένου ποσοστού προκαταβολής εξαρτάται από τις εθνικές επιλογές και την ολοκλήρωση των σχετικών διαδικασιών.
Το ερώτημα που αναδεικνύεται είναι κατά πόσο η δυνατότητα αυτή μπορεί να μεταφραστεί σε ταχύτερες πληρωμές και για τους Έλληνες παραγωγούς, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένες ανάγκες ρευστότητας, ιδιαίτερα ενόψει των φθινοπωρινών καλλιεργητικών εργασιών και της ελαιοσυγκομιδής.