Με ορίζοντα 15ετίας, κονδύλια τουλάχιστον 2 δισ. ευρώ και έμφαση στην ενεργειακή μετάβαση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαράσσει την πορεία στήριξης για πάνω από 200.000 εργαζόμενους στον κλάδο των υδάτινων τροφίμων
Τη στρατηγική της κατεύθυνση για τα επόμενα 15 χρόνια παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσα από το «Όραμα 2040 για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια», με κεντρικό στόχο την ενίσχυση τόσο της περιβαλλοντικής όσο και της οικονομικής βιωσιμότητας του κλάδου. Η πρωτοβουλία επιδιώκει να διασφαλίσει τα μέσα διαβίωσης των παράκτιων και τοπικών κοινωνιών, στηρίζοντας έναν τομέα που απασχολεί περισσότερους από 200.000 ανθρώπους σε ολόκληρη την ΕΕ — σχεδόν 124.500 στην αλιεία και σχεδόν 76.000 στην υδατοκαλλιέργεια, καθώς και χιλιάδες ακόμη στους τομείς της μεταποίησης, της χονδρικής, της διανομής και της λιανικής πώλησης. Καλύπτοντας ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, το νέο πλαίσιο παρέχει την προβλεψιμότητα που χρειάζονται οι επιχειρήσεις για να επενδύσουν και να αναπτυχθούν, προστατεύοντας παράλληλα τα υδάτινα οικοσυστήματα.
Η διατήρηση υγιών υδάτινων πόρων και οικοσυστημάτων αναγνωρίζεται ως το θεμέλιο για έναν ανταγωνιστικό και ανθεκτικό τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η υποχρέωση εκφόρτωσης δεν έχει αποφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα στην παρακολούθηση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων στην πράξη. Για την αντιμετώπιση του ζητήματος, δρομολογείται ειδικός διάλογος εφαρμογής με τα ενδιαφερόμενα μέρη αργότερα φέτος, με αξιοποίηση της τεχνολογικής καινοτομίας και της πλήρως τεκμηριωμένης αλιείας, ώστε αλιείς, επιστήμονες και αρχές να κατανοούν πού και πότε συμβαίνουν τα ανεπιθύμητα αλιεύματα και να σχεδιάσουν πρακτικά μέτρα αποτροπής.
Παράλληλα, κομβικός είναι ο ρόλος της ενεργειακής μετάβασης. Μέχρι το 2030, ο κύριος στόχος είναι η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και των πόρων, η ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων και η χρήση καθαρών καυσίμων. Από το 2030 και μετά, οι προσπάθειες θα στραφούν στην κλιμάκωση τεχνολογιών χαμηλών και μηδενικών εκπομπών, με υποδομές, χρηματοδότηση και εκσυγχρονισμό του στόλου. Για τον σκοπό αυτό, η Κομισιόν θα επαναπροσδιορίσει την αποτελεσματική ικανότητα αλίευσης παράλληλα με την ικανότητα για κοινωνικούς ή περιβαλλοντικούς σκοπούς, επικαιροποιώντας τις κατευθυντήριες γραμμές για την ισορροπία ικανότητας και αλιευτικών ευκαιριών.
Στο πεδίο του εφοδιασμού της Ευρώπης με υδρόβια τρόφιμα, προβλέπεται στήριξη επενδύσεων σε ασφαλέστερα και αποδοτικότερα σκάφη, καινοτομία και διαφοροποίηση του εισοδήματος μέσω δραστηριοτήτων όπως ο ιχθυοτουρισμός. Για την υδατοκαλλιέργεια, η Επιτροπή θα καταρτίσει νέα νομοθετική πράξη για ένα πιο συνεκτικό κανονιστικό πλαίσιο που προσφέρει βεβαιότητα και επενδύσεις. Επιπλέον, για την ενίσχυση της ζήτησης και των επιλογών των καταναλωτών, προωθείται η ψηφιακή ιχνηλασιμότητα για όλα τα προϊόντα σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού έως το 2029, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την επισιτιστική ασφάλεια.
Για την υλοποίηση του σχεδίου, προτείνεται ελάχιστη δεσμευμένη χρηματοδότηση ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ για βασικές λειτουργίες της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής στον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ (2028-2034), μαζί με στήριξη από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και μόχλευση ιδιωτικών επενδύσεων. Στις δράσεις περιλαμβάνονται επίσης η στήριξη των αλιέων μικρής κλίμακας μέσω του μελλοντικού νόμου για τους ωκεανούς, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για την παρακολούθηση των ιχθυαποθεμάτων, η θέσπιση εναρμονισμένων προτύπων εκπαίδευσης και πιστοποίησης, καθώς και η Στρατηγική για την Ανανέωση των Γαλάζιων Γενεών από το επόμενο έτος για την προσέλκυση νέων στον κλάδο.
Τέλος, το σχέδιο επεκτείνεται σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω εξωτερικής δράσης, στοχεύοντας στην καταπολέμηση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας, την ενίσχυση των διεθνών κανόνων και μια νέα γενιά Συμφωνιών Σύμπραξης Βιώσιμης Αλιείας (ΣΣΒΑ), διασφαλίζοντας παράλληλα ισότιμους όρους ανταγωνισμού έναντι του αθέμιτου διεθνούς ανταγωνισμού. Το «Όραμα 2040», βασικό παραδοτέο του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τους Ωκεανούς υπό τον Επίτροπο Αλιείας και Ωκεανών Κώστα Καδή, καλεί πλέον τα κράτη μέλη να μετουσιώσουν τις κατευθύνσεις του σε συγκεκριμένα μέτρα τοπικής και περιφερειακής εμβέλειας.