Δυνατότητα αναφύτευσης με ανθεκτικές ποικιλίες ή αλλαγής καλλιέργειας
Μια νέα προσπάθεια αποκατάστασης της ελαιοκομικής παραγωγής ξεκινά στην Απουλία της νότιας Ιταλίας, όπου η εξάπλωση του βακτηρίου Xylella fastidiosa έχει προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές στους ελαιώνες. Με χρηματοδότηση 30 εκατ. ευρώ, οι ιταλικές αρχές επιχειρούν να επαναφέρουν στην παραγωγή καλλιεργούμενες εκτάσεις που έχουν πληγεί από την ασθένεια, παρέχοντας στους αγρότες τη δυνατότητα είτε να εγκαταστήσουν νέους ελαιώνες είτε να στραφούν σε διαφορετικές δενδρώδεις καλλιέργειες.
Το πρόγραμμα προβλέπει μη επιστρεπτέες ενισχύσεις που μπορούν να φτάσουν τα 1.500 ευρώ ανά στρέμμα, ενώ το ανώτατο ποσό χρηματοδότησης ανά επενδυτικό σχέδιο ορίζεται στις 600.000 ευρώ.
Η παρέμβαση αφορά μια από τις σημαντικότερες ελαιοπαραγωγικές περιοχές της Ιταλίας, όπου οι επιπτώσεις της Xylella έχουν οδηγήσει στην απώλεια περισσότερων από 10 εκατομμυρίων ελαιόδεντρων, μεταβάλλοντας σημαντικά την εικόνα της τοπικής παραγωγής.
Η νέα χρηματοδοτική πρωτοβουλία παρουσιάστηκε στο Μπάρι από το ιταλικό υπουργείο Γεωργίας, Επισιτιστικής Κυριαρχίας και Δασών, σε συνεργασία με τον οργανισμό αγροτικών ενισχύσεων AGEA.
Δυνατότητα συμμετοχής έχουν αγροτικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις πληγείσες ζώνες της Απουλίας, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν υποστεί ζημιές τουλάχιστον 30%.
Οι ενδιαφερόμενοι παραγωγοί μπορούν να επιλέξουν την αναφύτευση των κατεστραμμένων εκτάσεων με ποικιλίες ελιάς που παρουσιάζουν ανθεκτικότητα ή ανεκτικότητα στο βακτήριο ή την εγκατάσταση άλλων δενδρωδών καλλιεργειών.
Με τον τρόπο αυτό, η παρέμβαση δεν περιορίζεται στην αντικατάσταση των δέντρων που χάθηκαν, αλλά παρέχει τη δυνατότητα αναδιάρθρωσης της παραγωγής, ανάλογα με τις επιλογές και τις προοπτικές κάθε αγροτικής εκμετάλλευσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ύψος της επιχορήγησης, το οποίο διαφοροποιείται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των ελαιώνων. Για φυτεύσεις με πυκνότητα μεγαλύτερη από 201 δέντρα ανά εκτάριο, δηλαδή περισσότερα από 20,1 δέντρα ανά στρέμμα, η ενίσχυση μπορεί να φτάσει τα 15.000 ευρώ ανά εκτάριο.
Στο πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν και αγροτικές επιχειρήσεις που έχουν ήδη προχωρήσει στην εκρίζωση προσβεβλημένων δέντρων από τον Απρίλιο του 2019, διευρύνοντας έτσι το πεδίο των δυνητικών δικαιούχων.
Παράλληλα, προτεραιότητα προβλέπεται για συλλογικά επενδυτικά σχέδια που υποβάλλονται από συνεταιρισμούς και οργανώσεις παραγωγών. Στόχος είναι η αποκατάσταση των καλλιεργειών να πραγματοποιείται με μεγαλύτερο συντονισμό, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η ασθένεια έχει επηρεάσει εκτεταμένες γεωργικές εκτάσεις.
Οι παραγωγοί που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα θα πρέπει να ολοκληρώσουν τις προβλεπόμενες εργασίες μέσα σε διάστημα έως 12 μηνών, ενώ υποχρεούνται να διατηρήσουν τις επενδύσεις τους για τουλάχιστον πέντε χρόνια.
Ξεχωριστό σκέλος του προγράμματος αποτελεί ο τρόπος διαχείρισης και ελέγχου των ενισχύσεων.
Η AGEA θα αναλάβει τη διαδικασία μέσω του Εθνικού Συστήματος Αγροτικών Πληροφοριών της Ιταλίας (SIAN), αξιοποιώντας γεωχωρικά δεδομένα και τεχνολογίες τηλεπισκόπησης για την επαλήθευση των στοιχείων που υποβάλλουν οι δικαιούχοι.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα χρησιμοποιηθούν περισσότερα από 230 terabytes δεδομένων, με στόχο την αυτοματοποιημένη επιβεβαίωση των προϋποθέσεων συμμετοχής και τον υπολογισμό των ποσών ενίσχυσης.
Η αξιοποίηση των συγκεκριμένων τεχνολογιών αποσκοπεί στον περιορισμό του χρόνου εξέτασης των αιτήσεων, στην ταχύτερη καταβολή των χρημάτων και στην εφαρμογή ενιαίων διαδικασιών ελέγχου.
Ο Ιταλός υπουργός Γεωργίας, Francesco Lollobrigida, χαρακτήρισε προτεραιότητα την αποκατάσταση της παραγωγικής δραστηριότητας στις ελαιοκομικές περιοχές που επλήγησαν από τη Xylella, επισημαίνοντας παράλληλα τη συμβολή της AGEA στον εκσυγχρονισμό του συστήματος αγροτικών ενισχύσεων.
Η χρηματοδότηση των 30 εκατ. ευρώ εντάσσεται στην προσπάθεια αντιμετώπισης των μακροχρόνιων συνεπειών της ασθένειας στην Απουλία. Ωστόσο, η ανασύσταση των ελαιώνων αποτελεί διαδικασία που απαιτεί χρόνο, καθώς οι νέες φυτεύσεις χρειάζονται αρκετά χρόνια μέχρι να αποκτήσουν πλήρη παραγωγική δυναμικότητα.
Για τους παραγωγούς της περιοχής, η δυνατότητα επιλογής μεταξύ επαναφύτευσης ελαιόδεντρων και εγκατάστασης άλλων καλλιεργειών αποτελεί βασικό στοιχείο του νέου προγράμματος, καθώς επιτρέπει διαφορετικές επιλογές αποκατάστασης ανάλογα με τις συνθήκες κάθε εκμετάλλευσης.
Η εξέλιξη παρουσιάζει ενδιαφέρον και για την ελληνική ελαιοκομία, καθώς αναδεικνύει τη σημασία της πρόληψης των φυτοϋγειονομικών κινδύνων και της ύπαρξης μηχανισμών αποκατάστασης της παραγωγής όταν εκτεταμένες ασθένειες πλήττουν πολυετείς καλλιέργειες.