Αντιδράσεις για την αφαίρεση της ρητής υποχρέωσης στήριξης των βιοκαλλιεργητών
Νέο πεδίο αντιπαράθεσης ανοίγει γύρω από το μέλλον των ενισχύσεων της βιολογικής γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι αλλαγές που προτείνονται στο κείμενο του Συμβουλίου για τη μελλοντική Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) προκαλούν αντιδράσεις στον κλάδο. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αφαίρεση της ρητής αναφοράς στην υποχρεωτική στήριξη των βιοκαλλιεργητών από βασική διάταξη του υπό διαμόρφωση θεσμικού πλαισίου.
Η IFOAM Organics Europe, που εκπροσωπεί τον ευρωπαϊκό τομέα της βιολογικής παραγωγής, προειδοποιεί ότι η συγκεκριμένη αλλαγή ενδέχεται να οδηγήσει σε διαφορετική αντιμετώπιση των παραγωγών από χώρα σε χώρα, δημιουργώντας αβεβαιότητα για τη χρηματοδότηση της βιολογικής γεωργίας τα επόμενα χρόνια.
Το ζήτημα προκύπτει από τη διαφοροποίηση μεταξύ της αρχικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του αναθεωρημένου κειμένου που εξετάζεται στο Συμβούλιο της ΕΕ.
Σύμφωνα με την IFOAM, η πρόταση της Κομισιόν περιλάμβανε ρητή πρόβλεψη για υποχρεωτική στήριξη της βιολογικής γεωργίας. Ωστόσο, στην αναθεωρημένη διατύπωση του άρθρου 10, όπως παρουσιάζεται στο κείμενο της Προεδρίας για τη διαμόρφωση μερικής γενικής προσέγγισης του Συμβουλίου, η σχετική αναφορά έχει αφαιρεθεί.
Η εξέλιξη προκαλεί προβληματισμό στην οργάνωση, καθώς οι βιοκαλλιεργητές λειτουργούν βάσει κοινών ευρωπαϊκών κανόνων, αλλά υπάρχει ο κίνδυνος να αντιμετωπίζουν διαφορετικές συνθήκες χρηματοδότησης ανάλογα με το κράτος-μέλος στο οποίο δραστηριοποιούνται.
Πάντως, η αναφορά στη βιολογική γεωργία δεν έχει εξαφανιστεί πλήρως από το υπό συζήτηση κείμενο. Στο άρθρο 4 εξακολουθεί να προβλέπεται ότι τα κράτη-μέλη οφείλουν να παρέχουν στήριξη στους αγρότες για συγκεκριμένες περιβαλλοντικές και κλιματικές προτεραιότητες, στις οποίες περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας.
Η διαφορά εντοπίζεται, επομένως, στον τρόπο με τον οποίο κατοχυρώνεται η χρηματοδοτική στήριξη και στο κατά πόσο η σχετική υποχρέωση θα παραμείνει σαφής και δεσμευτική για όλες τις χώρες της ΕΕ.
Η πρόεδρος της IFOAM Organics Europe, Dóra Drexler, εκτιμά ότι η προτεινόμενη αλλαγή αποτελεί υποχώρηση σε σχέση με την αρχική κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Όπως υπογραμμίζει, η αφαίρεση της ρητής υποχρέωσης από ένα βασικό άρθρο της μελλοντικής ΚΑΠ δημιουργεί την ανάγκη για σαφή τοποθέτηση των κρατών-μελών.
«Η στήριξη της βιολογικής γεωργίας δεν μπορεί να είναι προαιρετική», τονίζει, επισημαίνοντας ότι ένας ανθεκτικός και ανταγωνιστικός ευρωπαϊκός αγροτικός τομέας χρειάζεται κοινό και προβλέψιμο πλαίσιο ενισχύσεων για τη βιολογική παραγωγή.
Η ανησυχία της οργάνωσης δεν περιορίζεται στη διατήρηση μιας συγκεκριμένης νομοθετικής διατύπωσης. Αφορά κυρίως τη δυνατότητα των παραγωγών να προγραμματίζουν τις καλλιέργειες και τις επενδύσεις τους, γνωρίζοντας ότι θα υπάρχει σταθερό πλαίσιο οικονομικής στήριξης.
Για τις βιολογικές εκμεταλλεύσεις, η προβλεψιμότητα των ενισχύσεων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συμμόρφωση με τους κανόνες βιολογικής παραγωγής συνδέεται με συγκεκριμένες απαιτήσεις διαχείρισης και πιστοποίησης.
Στο πλαίσιο αυτό, η IFOAM υποστηρίζει ότι η υποχρεωτική χρηματοδότηση πρέπει να παραμείνει κοινό χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής και να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις επιμέρους επιλογές των εθνικών κυβερνήσεων.
Από την πλευρά του, ο διευθυντής της οργάνωσης, Eduardo Cuoco, συνδέει τη στήριξη των βιολογικών καλλιεργειών με την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της ευρωπαϊκής αγροδιατροφής.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι βιολογικές καλλιέργειες επέδειξαν σε αρκετές περιπτώσεις μεγαλύτερη ανθεκτικότητα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού σε σύγκριση με άλλες καλλιεργητικές πρακτικές, στοιχείο που, κατά την IFOAM, ενισχύει την ανάγκη διατήρησης των σχετικών χρηματοδοτικών εργαλείων.
Πέρα από τη διατύπωση των άρθρων της νέας ΚΑΠ, η οργάνωση θέτει και συγκεκριμένο αίτημα για την κατανομή των ευρωπαϊκών αγροτικών πόρων.
Ειδικότερα, ζητά να δεσμευτεί το 30% του συνολικού προϋπολογισμού της ΚΑΠ για αγροπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα, στα οποία θα περιλαμβάνονται οι ενισχύσεις της βιολογικής γεωργίας.
Η πρόταση αποσκοπεί στη διασφάλιση χρηματοδότησης για παρεμβάσεις που συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος, τη διαχείριση των φυσικών πόρων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Παράλληλα, η IFOAM καλεί τα κράτη-μέλη να διατηρήσουν τις οικονομικές τους δεσμεύσεις απέναντι στη βιολογική παραγωγή και να αποφύγουν οποιαδήποτε μείωση της σχετικής στήριξης κατά τη μετάβαση στο νέο καθεστώς.
Για τους Έλληνες βιοκαλλιεργητές, η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το τελικό ευρωπαϊκό πλαίσιο θα επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιαστούν οι αντίστοιχες παρεμβάσεις της επόμενης προγραμματικής περιόδου.
Ενδεχόμενη μεγαλύτερη ευχέρεια των κρατών-μελών στην κατανομή των πόρων θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαφοροποιήσεις τόσο ως προς τις διαθέσιμες χρηματοδοτήσεις όσο και ως προς την προτεραιότητα που θα δίνεται στη βιολογική παραγωγή.
Προς το παρόν, πάντως, δεν πρόκειται για οριστική κατάργηση ή περικοπή των ενισχύσεων. Η διαπραγμάτευση για τη μελλοντική ΚΑΠ βρίσκεται σε εξέλιξη και το ζήτημα αφορά τη διατύπωση των υποχρεώσεων που θα αναλάβουν τα κράτη-μέλη στο νέο θεσμικό πλαίσιο.
Η IFOAM επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι, ανεξάρτητα από την τελική μορφή της νέας αγροτικής πολιτικής, η βιολογική γεωργία θα συνεχίσει να διαθέτει σαφή και κοινή χρηματοδοτική στήριξη σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.