Ο αγρότης στηρίζεται αλλά μένει χωρίς εργαλεία για το μέλλον

Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ καταγράφει σημαντική αύξηση της επιβάρυνσης των Ευρωπαίων καταναλωτών το 2025, ενώ η συνολική αγροτική στήριξη στις χώρες που εξετάζει ξεπέρασε τα 950 δισ. δολάρια.

Στα 38,5 δισ. δολάρια ανήλθε το 2025 η καθαρή επιβάρυνση των καταναλωτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τις πολιτικές στήριξης των αγροτικών τιμών, έναντι 24,2 δισ. δολαρίων το 2023, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση Agricultural Policy Monitoring and Evaluation 2026 του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης. Η επιβάρυνση αντιστοιχεί στο 6,7% της καταναλωτικής δαπάνης, υπολογισμένης σε τιμές πρωτογενών αγροτικών προϊόντων, έναντι 4,6% δύο χρόνια νωρίτερα.

Η έκθεση, η οποία εξετάζει τις αγροτικές πολιτικές 56 χωρών, αποτυπώνει το κόστος που μεταφέρεται στους καταναλωτές μέσω μηχανισμών οι οποίοι διατηρούν τις εγχώριες αγροτικές τιμές υψηλότερα από τις διεθνείς. Πρόκειται κυρίως για δασμούς, περιορισμούς εισαγωγών και άλλα μέτρα στήριξης της αγοράς, με τις σχετικές μεταβιβάσεις να πραγματοποιούνται εκτός των κρατικών προϋπολογισμών.

Στο σύνολο των χωρών που εξετάζονται, ο ΟΟΣΑ υπολογίζει ότι την περίοδο 2023–2025 οι καταναλωτές επιβαρύνθηκαν κατά μέσο όρο με 204 δισ. δολάρια ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί στο 4,4% της δαπάνης τους για αγροτικά προϊόντα, αποτιμημένης σε τιμές παραγωγού.

Παράλληλα, η συνολική στήριξη προς τη γεωργία ξεπέρασε το 2025 τα 950 δισ. δολάρια, καταγράφοντας αύξηση σχεδόν 15% σε σύγκριση με το 2023. Σημαντικό μέρος της ανόδου προήλθε από τη στήριξη μέσω τιμών, ιδιαίτερα στις αναδυόμενες οικονομίες.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η μακροχρόνια εξέλιξη παραμένει διαφορετική από εκείνη της παλαιότερης Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, οι εγχώριες τιμές των αγροτικών προϊόντων ήταν κατά μέσο όρο περίπου 60% υψηλότερες από τις διεθνείς τιμές αναφοράς. Την περίοδο 2023–2025, η απόκλιση είχε περιοριστεί περίπου στο 6%.

Ωστόσο, τα στοιχεία του 2025 δείχνουν νέα αύξηση των μεταβιβάσεων. Σύμφωνα με τον πίνακα 12.1 της έκθεσης, η καθαρή επιβάρυνση των Ευρωπαίων καταναλωτών διαμορφώθηκε ως εξής.

* Προσωρινά στοιχεία για το 2025. Τα ποσοστά αφορούν δαπάνη αποτιμημένη σε τιμές παραγωγού και δεν αποτελούν μεταβολή των λιανικών τιμών. Η αρνητική εκτίμηση στήριξης καταναλωτών του ΟΟΣΑ παρουσιάζεται εδώ ως θετικό ποσό επιβάρυνσης.

Το 2025, περίπου 37,1 δισ. δολάρια αντιστοιχούσαν σε μεταβιβάσεις από καταναλωτές προς παραγωγούς και άλλα 3 δισ. δολάρια σε λοιπές μεταβιβάσεις από καταναλωτές. Η άμεση δημοσιονομική στήριξη προς τους καταναλωτές ανήλθε σε 800 εκατ. δολάρια. Για τον υπολογισμό της καθαρής επιβάρυνσης, ο ΟΟΣΑ συνυπολογίζει επίσης προσαρμογή περίπου 785 εκατ. δολαρίων για το πρόσθετο κόστος ζωοτροφών.

Στις χώρες του ΟΟΣΑ, οι μεταβιβάσεις από τους καταναλωτές μέσω υψηλότερων αγροτικών τιμών ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 95 δισ. δολάρια ετησίως την τριετία 2023–2025, με επιπλέον 23 δισ. δολάρια σε άλλες μεταβιβάσεις. Τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τους φορολογουμένους και κατευθύνονται προς τους καταναλωτές έφτασαν περίπου τα 71 δισ. δολάρια ετησίως.

Στις αναδυόμενες οικονομίες, οι αντίστοιχες μεταβιβάσεις μέσω υψηλότερων τιμών ανήλθαν σε περίπου 152 δισ. δολάρια ετησίως, ενώ η δημοσιονομική ενίσχυση των καταναλωτών περιορίστηκε σε περίπου 35 δισ. δολάρια.

Η έκθεση καταγράφει επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις χώρες. Στην Ισλανδία, τη Νότια Κορέα και την Ελβετία, η καθαρή επιβάρυνση υπερβαίνει το 35% της καταναλωτικής δαπάνης σε τιμές παραγωγού, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες το ισοζύγιο είναι θετικό για τους καταναλωτές, κυρίως λόγω των εκτεταμένων προγραμμάτων επισιτιστικής βοήθειας.

Για την Ελλάδα δεν δημοσιεύεται χωριστός εθνικός δείκτης επιβάρυνσης των καταναλωτών, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζεται ως ενιαία οικονομική και αγροτική αγορά.

Διαβάστε ολόκληρη την έκθεση του ΟΟΣΑ.