Εξισωτική αποζημίωση: «Ψαλίδι» 16% στις επιλέξιμες εκτάσεις το 2026

Περιορίζονται στα 18,4 εκατ. στρέμματα οι εκτάσεις που επιδοτούνται – Τι αλλάζει για τους παραγωγούς

Σημαντική μείωση στις εκτάσεις που μπορούν να λάβουν εξισωτική αποζημίωση καταγράφεται για το 2026, καθώς η επιλέξιμη γεωργική γη περιορίζεται κατά περίπου 16%, στα 18.388.710 στρέμματα, έναντι 22.013.972 στρεμμάτων που προβλέπονταν προηγουμένως. Ο συνολικός προϋπολογισμός της παρέμβασης για το έτος ενίσχυσης 2026 διαμορφώνεται στα 200 εκατ. ευρώ.

Η μεταβολή, η οποία είχε ήδη επηρεάσει τις πληρωμές του 2025, ενσωματώνεται πλέον στο Στρατηγικό Σχέδιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) 2023-2027, διατηρώντας για το 2026 το αναθεωρημένο καθεστώς επιλεξιμότητας.

Σύμφωνα με την πέμπτη τροποποίηση του Στρατηγικού Σχεδίου, για την παρέμβαση που αφορά τις ενισχύσεις σε περιοχές με φυσικά ή άλλα ειδικά μειονεκτήματα προβλέπεται μείωση της ενωσιακής χρηματοδότησης κατά περίπου 50,5 εκατ. ευρώ συνολικά για δύο έτη.

Η αναπροσαρμογή συνδέεται με τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την αλλαγή στον τρόπο προσδιορισμού των επιλέξιμων εκτάσεων, η οποία οδήγησε στον περιορισμό των αγροτεμαχίων που μπορούν να ενισχυθούν.

Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται ο τρόπος υπολογισμού της επιλέξιμης έκτασης για αγροτεμάχια που εκτείνονται τόσο εντός όσο και εκτός των οριοθετημένων περιοχών με φυσικά ή άλλα μειονεκτήματα.

Μέχρι πρότινος, σε τέτοιες περιπτώσεις η ενίσχυση μπορούσε να υπολογιστεί για το σύνολο του αγροτεμαχίου, ακόμη και όταν ένα μέρος του βρισκόταν εκτός της επιλέξιμης ζώνης.

Με το αναθεωρημένο σύστημα, η εξισωτική αποζημίωση υπολογίζεται αποκλειστικά για το τμήμα της έκτασης που βρίσκεται εντός των καθορισμένων ορίων. Αυτό σημαίνει ότι παραγωγοί με αγροτεμάχια που καλύπτονται μόνο εν μέρει από τις επιλέξιμες περιοχές ενδέχεται να δουν μειωμένη την έκταση για την οποία λαμβάνουν ενίσχυση.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το συγκεκριμένο ζήτημα αντιμετωπίστηκε για το έτος αιτήσεων 2025, ωστόσο για το 2026 εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμότητες που αφορούν ορισμένους οικισμούς.

Διευκρινίζεται ότι βασικό κριτήριο για τη χορήγηση της εξισωτικής αποζημίωσης είναι η γεωγραφική θέση των δηλωμένων αγροτεμαχίων και όχι ο τόπος μόνιμης κατοικίας του δικαιούχου. Επομένως, η επιλεξιμότητα καθορίζεται από το εάν η καλλιεργούμενη έκταση βρίσκεται εντός περιοχής που έχει χαρακτηριστεί ως ορεινή, μειονεκτική ή με ειδικούς φυσικούς περιορισμούς.

Σε ό,τι αφορά το ύψος της ενίσχυσης, εξακολουθεί να εφαρμόζεται κλιμακωτό σύστημα, ανάλογα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης.

Βάσει της υπουργικής απόφασης 1067/243916/01-08-2023, που αφορά και τις τρεις δράσεις της παρέμβασης, για επιλέξιμες εκτάσεις έως 200 στρέμματα καταβάλλεται το 100% της προβλεπόμενης ενίσχυσης.

Για το τμήμα της έκτασης από 200 έως 250 στρέμματα το ποσοστό περιορίζεται στο 80%, ενώ για το τμήμα από 250 έως 300 στρέμματα μειώνεται στο 50%.

Για εκτάσεις που υπερβαίνουν τα 300 στρέμματα δεν προβλέπεται πρόσθετη ενίσχυση. Έτσι, ακόμη και στις μεγαλύτερες αγροτικές εκμεταλλεύσεις, η επιδότηση υπολογίζεται για επιλέξιμη έκταση έως 300 στρέμματα, με την εφαρμογή των αντίστοιχων μειώσεων ανά κλιμάκιο.

Πέρα από τις αλλαγές που αφορούν το 2026, η εξισωτική αποζημίωση περιλαμβάνεται και στον σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα ΚΑΠ της περιόδου 2028-2034.

Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, η συγκεκριμένη στήριξη προβλέπεται να διατηρηθεί ως αυτοτελής παρέμβαση, με υποχρεωτική εφαρμογή από όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ενίσχυση θα εξακολουθήσει να κατευθύνεται στις περιοχές που έχουν ήδη χαρακτηριστεί ως περιοχές με φυσικά ή άλλα ειδικά μειονεκτήματα, βάσει του άρθρου 32 του Κανονισμού 1305/2013.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα ένταξης νέων περιοχών, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με κριτήρια που θα καθορίζονται από τα κράτη-μέλη.

Ωστόσο, η συνολική έκταση των νέων περιοχών δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 2% της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης κάθε κράτους-μέλους.

Η πρόταση προβλέπει επίσης τη δυνατότητα επαναξιολόγησης των ορίων επιλεξιμότητας, ενώ οι ενισχύσεις ανά επιλέξιμο εκτάριο θα πρέπει να αντισταθμίζουν το πρόσθετο κόστος παραγωγής ή την απώλεια εισοδήματος που προκαλούν τα φυσικά και άλλα μειονεκτήματα.

Για τους Έλληνες παραγωγούς, πάντως, η άμεση αλλαγή αφορά τη σημαντική συρρίκνωση της επιλέξιμης γης το 2026. Η εφαρμογή των νέων γεωγραφικών ορίων αναμένεται να επηρεάσει κυρίως εκμεταλλεύσεις με αγροτεμάχια που βρίσκονται στα όρια των χαρακτηρισμένων περιοχών, καθιστώντας κρίσιμο τον ακριβή προσδιορισμό της έκτασης που δικαιούται ενίσχυση.