Η «μέρα του USDA» που μετακινεί τιμές γιατί η έκθεση WASDE του Ιανουαρίου κάνει την αγορά να τρέμει
Τη Δευτέρα 12 Ιανουαρίου, λίγο μετά το μεσημέρι στην Ουάσιγκτον, οι αγορές σιτηρών παγώνουν για λίγα λεπτά όχι επειδή σταματά το εμπόριο, αλλά επειδή όλοι περιμένουν το ίδιο πράγμα, αν οι αριθμοί της νέας αμερικανικής έκθεσης θα επιβεβαιώσουν όσα έχουν ήδη προεξοφληθεί ή αν θα αναγκάσουν την αγορά να αλλάξει βήμα απότομα. Ο Ιανουάριος είναι η στιγμή που «κλειδώνουν» παραγωγές και αποθέματα και, μαζί τους, αλλάζει η αίσθηση κινδύνου για το καλαμπόκι, τη σόγια και το σιτάρι.
Η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών δείχνει ότι αυτή η συγκεκριμένη έκθεση έχει έναν μοναδικό τρόπο να αιφνιδιάζει. Όχι απαραίτητα με θεαματικές ανατροπές, αλλά με μικρές μεταβολές που, όταν μεταφραστούν σε τόνους, αποκτούν δυσανάλογο βάρος στις τιμές. Γι’ αυτό και η αγορά τη θεωρεί διαχρονικά την πιο «νευρική» ημέρα του έτους.
Για να γίνει κατανοητό τι πραγματικά διακυβεύεται, χρειάζεται πρώτα μια απλή μετάφραση. Στις διεθνείς αγορές, το αμερικανικό μπούσελ παραμένει το βασικό μέτρο, όμως στην ευρωπαϊκή ανάγνωση έχει σημασία η μάζα. Ένα μπούσελ καλαμποκιού αντιστοιχεί σε 25,4 κιλά, ενώ ένα μπούσελ σόγιας ή σιταριού σε 27,2 κιλά.
Με αυτή τη βάση, τα μεγέθη αποκτούν άλλη κλίμακα. Τα τελικά αποθέματα καλαμποκιού που καταγράφηκαν τον Δεκέμβριο στα 2,029 δισ. μπούσελ αντιστοιχούν περίπου σε 51,5 εκατ. τόνους. Έναν μήνα νωρίτερα, τα 2,154 δισ. μπούσελ ισοδυναμούσαν με σχεδόν 54,7 εκατ. τόνους. Μιλάμε, δηλαδή, για μια μηνιαία μεταβολή που ξεπερνά τους 3 εκατ. τόνους — ποσότητα ικανή να αλλάξει τον τόνο της αγοράς.
Αντίστοιχα, η τρέχουσα εκτίμηση παραγωγής καλαμποκιού στα 16,752 δισ. μπούσελ μεταφράζεται σε περίπου 425 εκατ. τόνους, ενώ η παραγωγή σόγιας στα 4,253 δισ. μπούσελ σε σχεδόν 116 εκατ. τόνους. Σε αυτά τα επίπεδα, ακόμη και μια μικρή διόρθωση απόδοσης δεν είναι ποτέ «μικρή» στην πράξη.
Στο καλαμπόκι, το βλέμμα δεν είναι στραμμένο τόσο στη ζήτηση, όσο στην τελική απόδοση. Ιστορικά, ο Ιανουάριος είναι ο μήνας όπου το USDA προχωρά σε ουσιαστικές διορθώσεις, συχνά προς τα κάτω. Μια μείωση της τάξης του 1–2 μπούσελ ανά στρέμμα αρκεί για να αφαιρέσει εκατομμύρια τόνους από το ισοζύγιο και να αλλάξει τη συζήτηση γύρω από τα αποθέματα. Η αγορά γνωρίζει αυτό το μοτίβο και γι’ αυτό αντιδρά έντονα, ακόμη και σε φαινομενικά «ήπιες» αναθεωρήσεις.
Η σόγια κινείται σε πιο λεπτή ισορροπία. Οι εξαγωγές τρέχουν πιο αργά από τον ιστορικό μέσο όρο, στοιχείο που βαραίνει ψυχολογικά την αγορά. Ταυτόχρονα, όμως, η εσωτερική κατανάλωση κυρίως μέσω των συνθλίψεων κινείται σε υψηλά επίπεδα. Αυτό το δίπολο κάνει τις αντιδράσεις πιο απότομες: οι τιμές συχνά ανεβοκατεβαίνουν έντονα μέχρι να ξεκαθαρίσει ποια πλευρά του ισολογισμού «κερδίζει».
Στο σιτάρι, η εικόνα είναι διαφορετική αλλά εξίσου ευαίσθητη. Η αγορά παρακολουθεί στενά τις εξαγωγές και τον διεθνή ανταγωνισμό. Όταν η αμερικανική έκθεση δείχνει ενίσχυση της ζήτησης ή περιορισμό των αποθεμάτων, η αντίδραση μπορεί να είναι δυσανάλογα ισχυρή, γιατί το σιτάρι λειτουργεί ως προϊόν αναφοράς σε πολλές αγορές ζωοτροφών.
Η αστάθεια αυτής της ημέρας ωστόσο δεν είναι τυχαία από το 2000 έως το 2023, οι αγορές έχουν καταγράψει επανειλημμένα μεγαλύτερες ενδοημερήσιες μεταβολές στον Ιανουάριο σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη έκθεση. Ο λόγος είναι απλός: συνδυάζονται ταυτόχρονα οι τελικοί αριθμοί παραγωγής με την πραγματική εικόνα των αποθεμάτων. Η αγορά καλείται να επαναξιολογήσει μέσα σε λίγα λεπτά τόσο το μέγεθος της προσφοράς όσο και το πόσο από αυτήν έχει ήδη καταναλωθεί.
Στην πράξη, αυτό δημιουργεί μια γνώριμη εικόνα: μια απότομη πρώτη κίνηση, συχνά υπερβολική, και στη συνέχεια μια πιο προσεκτική ανάγνωση των λεπτομερειών. Δεν είναι σπάνιο η αγορά να αλλάζει κατεύθυνση μέσα στην ίδια ημέρα, κάτι που για τους παραγωγούς και τους εμπόρους μεταφράζεται σε «μπερδεμένη» αγορά, αλλά στην πραγματικότητα είναι η φυσική αντίδραση σε πυκνή πληροφορία.
Η αμερικανική έκθεση του Ιανουαρίου σπάνια δίνει καθαρές απαντήσεις με την πρώτη ματιά. Αυτό που κάνει είναι να επανατοποθετεί το σημείο ισορροπίας. Οι τιμές δεν κινούνται επειδή «βγήκε η έκθεση», αλλά επειδή οι αριθμοί αναγκάζουν την αγορά να ξανασκεφτεί τι θεωρεί δεδομένο. Και σε μια αγορά όπου εκατομμύρια τόνοι κρέμονται από λίγες γραμμές κειμένου, αυτή η αναθεώρηση δεν μπορεί παρά να συνοδεύεται από ένταση και αστάθεια.