Εγκρίθηκε η διαπραγματευτική εντολή για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (ΚΟΑ) – Όλες οι αλλαγές σε επιδοτήσεις, υποχρεωτικά μέτρα, πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, σχολικά γεύματα και βιομηχανική κάνναβη.
Σημαντικό βήμα για τη διαμόρφωση του μέλλοντος των ευρωπαϊκών αγροτικών αγορών πραγματοποίησε το Συμβούλιο της ΕΕ, εγκρίνοντας τη μερική διαπραγματευτική του θέση σχετικά με το αναθεωρημένο πλαίσιο της Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (ΚΟΑ). Η απόφαση εντάσσεται στο πλαίσιο των ευρύτερων διαπραγματεύσεων για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034 και θέτει τις βάσεις για έναν ανθεκτικότερο αγροδιατροφικό τομέα, ενισχύοντας τη θέση των παραγωγών στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Στο επίκεντρο του νέου σχεδιασμού βρίσκεται η συγκέντρωση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, συμπεριλαμβανομένης της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ), σε ένα νέο Εθνικό και Περιφερειακό Ταμείο Εταιρικής Σχέσης (ΕΠΣΕ). Μέσα από αυτό, κάθε κράτος μέλος θα καταρτίζει ένα ενιαίο ολοκληρωμένο σχέδιο που θα αντικαταστήσει τα κατακερματισμένα προγράμματα για τη γεωργία, τη συνοχή, την αλιεία και το κλίμα, με τη χρηματοδότηση των μέτρων της ΚΟΑ να διέπεται πλέον από τους κανόνες του νέου ταμείου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις τομεακές παρεμβάσεις, οι οποίες καθίστανται υποχρεωτικές για τη μελισσοκομία, τα οπωροκηπευτικά και, υπό προϋποθέσεις, το κρασί, προβλέποντας πάντως ευέλικτες παρεκκλίσεις για χώρες χωρίς αναπτυγμένο αμπελοοινικό τομέα. Παράλληλα, θεσπίζεται ξεχωριστός τομέας πρωτεϊνούχων καλλιεργειών και ελαιούχων σπόρων (αντικαθιστώντας τις αποξηραμένες ζωοτροφές), με στόχο την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, τον περιορισμό των εισαγωγών και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ.
Αλλαγές δρομολογούνται και στο Σχολικό Πρόγραμμα της ΕΕ για τη διανομή φρούτων, λαχανικών και γάλακτος, το οποίο μεταβαίνει από το σχολικό στο ημερολογιακό έτος, διατηρώντας αυστηρούς περιορισμούς σε προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα και λιπαρά. Επιπλέον, ανοίγει ο δρόμος για νέα πρότυπα εμπορίας σε κρέατα (βοδινό, χοιρινό, αιγοπρόβειο), ρύζι και πρωτεϊνούχα φυτά, προσφέροντας σαφέστερη πληροφόρηση στους καταναλωτές για την προέλευση των προϊόντων.
Τέλος, το Συμβούλιο υιοθετεί την εναρμόνιση των κανόνων παραγωγής και εμπορίας για όλα τα μέρη του φυτού της κάνναβης, διατηρώντας αυστηρή πιστοποίηση σπόρων και ανώτατο όριο 0,3% σε THC, με ρητές δικλίδες ασφαλείας ώστε να μην παραβιάζονται οι εθνικές νομοθεσίες περί δημόσιας υγείας και ασφάλειας. Η εγκεκριμένη εντολή αποτελεί τη βάση για τις επερχόμενες διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ τα οριστικά κονδύλια θα «κλειδώσουν» με τη συνολική συμφωνία για τον προϋπολογισμό 2028-2034.
Σε μία αποφασιστική καμπή για τη λειτουργία και τη δομή των αγροδιατροφικών αγορών εισέρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε τη μερική διαπραγματευτική του θέση για την αναθεώρηση της Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (ΚΟΑ). Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο των εντατικών διαβουλεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της περιόδου 2028-2034, διαμορφώνοντας εκ βάθρων το κανονιστικό τοπίο μέσα στο οποίο θα κινούνται παραγωγοί, μεταποιητές και καταναλωτές την επόμενη επταετία.
Όπως επισήμανε ο Υπουργός Γεωργίας της Ιρλανδίας, Μάρτιν Χέιντον, η συμφωνία στοχεύει στην οικοδόμηση ενός ανταγωνιστικού και ανθεκτικού αγροδιατροφικού τομέα απέναντι στις διεθνείς κρίσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση για τους παραγωγούς μέσα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Η πιο θεμελιώδης τομή αφορά τον τρόπο διαχείρισης των κοινοτικών πόρων. Σύμφωνα με τον νέο σχεδιασμό για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, οι κατακερματισμένες έως σήμερα ενισχύσεις —συμπεριλαμβανομένης της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ)— συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο υπερ-ταμείο, το Εθνικό και Περιφερειακό Ταμείο Εταιρικής Σχέσης (ΕΠΣΕ). Στην πράξη, κάθε κράτος-μέλος θα κληθεί να καταρτίσει ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο δράσης, το οποίο θα αντικαταστήσει τα μέχρι πρότινος ξεχωριστά τομεακά προγράμματα για τη γεωργία, τη συνοχή, την αλιεία και το κλίμα, με τα μέτρα της ΚΟΑ να υπόκεινται πλέον στους κανόνες αυτού του ενιαίου χρηματοδοτικού μηχανισμού.
Στο πεδίο των τομεακών παρεμβάσεων, το Συμβούλιο προκρίνει μέτρα υποχρεωτικού χαρακτήρα για να κατοχυρωθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά. Ειδικότερα, οι τομεακές δράσεις καθίστανται υποχρεωτικές για τα οπωροκηπευτικά, τη μελισσοκομία και το κρασί, εισάγοντας ωστόσο ρήτρες ευελιξίας και παρεκκλίσεις για χώρες όπου ο αμπελοοινικός κλάδος δεν έχει ουσιαστική οικονομική παρουσία.
Ταυτόχρονα, προωθείται μια στρατηγική στροφή προς την ευρωπαϊκή αυτονομία: καταργείται ο παραδοσιακός τομέας αποξηραμένων ζωοτροφών και αντικαθίσταται από έναν αυτόνομο τομέα πρωτεϊνούχων καλλιεργειών και ελαιούχων σπόρων. Τα κράτη-μέλη θα παρέχουν ισχυρά κίνητρα για τη σύσταση οργανώσεων παραγωγών στον κλάδο, με ρητό στόχο την απεξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές πρωτεϊνών ζωοτροφών και την ενίσχυση της παραγωγικής αυτάρκειας.
Σημαντικές αλλαγές καταγράφονται και στο δημοφιλές Σχολικό Πρόγραμμα της ΕΕ, μέσω του οποίου επιδοτείται η διανομή φρούτων, λαχανικών και γάλακτος στα σχολεία. Το καθεστώς χρηματοδότησης μεταβαίνει από το σχολικό στο ημερολογιακό έτος, διατηρώντας αυστηρά κριτήρια αποκλεισμού για προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε ελεύθερα σάκχαρα και λιπαρά, με στόχο την προαγωγή υγιεινών διατροφικών προτύπων από τη νεαρή ηλικία.
Στο επίπεδο της διαφάνειας και της προστασίας του καταναλωτή, προβλέπεται η καθιέρωση υποχρεωτικών προτύπων εμπορίας και επισήμανσης προέλευσης για ευρύ φάσμα βασικών προϊόντων, μεταξύ των οποίων το βόειο, το χοιρινό και το αιγοπρόβειο κρέας, το ρύζι και οι πρωτεϊνούχες καλλιέργειες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πλήρης εναρμόνιση των κανόνων για τη βιομηχανική κάνναβη σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς οι κοινοτικές ρυθμίσεις θα καλύπτουν πλέον όλα τα μέρη του φυτού. Το πλαίσιο διατηρεί απαρέγκλιτα το ανώτατο όριο του 0,3% σε τετραϋδροκανναβινόλη (THC) και την αυστηρή πιστοποίηση των σπόρων, ενσωματώνοντας παράλληλα δικλίδες που επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να διαφυλάσσουν τις εθνικές τους πολιτικές δημόσιας τάξης και υγείας.
Η μερική αυτή εντολή αποτελεί το εισιτήριο του Συμβουλίου για την έναρξη των κρίσιμων επίσημων διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ το τελικό ύψος των κονδυλίων που θα κατευθυνθούν στις αγορές θα καθοριστεί από τη συνολική συμφωνία για το ΠΔΠ 2028-2034, παράλληλα με τις διαβουλεύσεις για τον μελλοντικό κανονισμό της ΚΓΠ.