Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τους ψεκασμούς κοντά σε σπίτια, την ενημέρωση των κατοίκων και τον περιορισμό του ψεκαστικού νέφους.
Η μεταφορά του ψεκαστικού νέφους εκτός αγρού, η προηγούμενη ενημέρωση των κατοίκων και οι αποστάσεις από κατοικημένες περιοχές βρίσκονται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού πλαισίου. Οι καθημερινοί έλεγχοι και η επιβολή των κανόνων παραμένουν, ωστόσο, ευθύνη των εθνικών αρχών.
Η εφαρμογή φυτοπροστατευτικών προϊόντων κοντά σε κατοικίες δεν αποτελεί μια αγροτική δραστηριότητα χωρίς περιορισμούς. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να προστατεύονται οι κάτοικοι, οι περαστικοί, οι εργαζόμενοι και οι ευάλωτες ομάδες από πιθανή έκθεση σε ψεκαστικό νέφος.
Το ζήτημα επανέρχεται μέσα από αναφορά Βούλγαρου πολίτη προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με αντικείμενο καταγγελίες κατοίκων του χωριού Σιγιάκοβο για ψεκασμούς χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και για καταστροφή τοπικών μελισσιών.
Η αναφορά 2087/2025 κρίθηκε παραδεκτή στις 10 Μαρτίου 2026, ενώ η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαβιβάστηκε στην Επιτροπή Αναφορών στις 18 Ιουνίου 2026. Οι καταγγελίες δεν θεωρούνται από μόνες τους διαπιστωμένες παραβάσεις. Η υπόθεση, όμως, έδωσε στην Επιτροπή την ευκαιρία να αποσαφηνίσει τις υποχρεώσεις που ισχύουν για τους ψεκασμούς κοντά σε κατοικημένες περιοχές.
Με βάση την Οδηγία 2009/128/ΕΚ, η χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων πρέπει να πραγματοποιείται με τρόπο που περιορίζει τους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη λήψη πρακτικών μέτρων για τη μείωση της διασποράς του ψεκαστικού νέφους και της μεταφοράς δραστικών ουσιών έξω από την καλλιεργούμενη έκταση.
Ο επαγγελματίας χρήστης οφείλει να αξιολογεί τις καιρικές συνθήκες, την ένταση και τη διεύθυνση του ανέμου, τον χρησιμοποιούμενο εξοπλισμό, την απόσταση από τα σπίτια και τον κίνδυνο μεταφοράς του ψεκαστικού υγρού σε γειτονικές ιδιοκτησίες ή δημόσιους χώρους.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν θεσπίζει μία ενιαία απόσταση ασφαλείας που να εφαρμόζεται σε κάθε προϊόν, καλλιέργεια και κράτος μέλος. Οι ζώνες προστασίας και οι ειδικοί περιορισμοί καθορίζονται από τις άδειες κυκλοφορίας των προϊόντων, τις οδηγίες της ετικέτας και τα εθνικά μέτρα εφαρμογής.
Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι, όταν υπάρχει κίνδυνος έκθεσης από τη μεταφορά του ψεκαστικού νέφους, μπορεί να απαιτείται προηγούμενη ενημέρωση των προσώπων που ενδέχεται να επηρεαστούν. Η υποχρέωση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία κοντά σε σπίτια, σχολεία, χώρους εργασίας, παιδικές χαρές και σημεία στα οποία βρίσκονται παιδιά, ηλικιωμένοι ή άλλα ευάλωτα πρόσωπα.
Κρίσιμη θεωρείται και η κατάσταση του ψεκαστικού εξοπλισμού. Ένα μηχάνημα που δεν έχει συντηρηθεί ή ρυθμιστεί σωστά μπορεί να αυξήσει τη διασπορά, να προκαλέσει ανομοιόμορφη εφαρμογή και να μεταφέρει το προϊόν εκτός αγρού. Για τον λόγο αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν συστήματα επιθεώρησης των ψεκαστικών μηχανημάτων και να εξασφαλίζουν την κατάλληλη κατάρτιση των επαγγελματιών χρηστών.
Παράλληλα, ο Κανονισμός 1107/2009 στηρίζεται στην αρχή της προφύλαξης και επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να λαμβάνουν προστατευτικά μέτρα ακόμη και όταν υπάρχει επιστημονική αβεβαιότητα για έναν πιθανό κίνδυνο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας, αλλά δεν πραγματοποιεί τους καθημερινούς επιτόπιους ελέγχους. Η διερεύνηση των καταγγελιών, η συλλογή στοιχείων, οι έλεγχοι στους αγρούς και η επιβολή κυρώσεων αποτελούν ευθύνη των αρμόδιων εθνικών αρχών.