Η Ουκρανία στην ΕΕ αλλάζει τον αγροτικό χάρτη και δοκιμάζει τα όρια της ΚΑΠ
Του Γ.Μπακόλα
Η πιθανή ένταξη της Ουκρανίας θα προσθέσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση 41 εκατ. εκτάρια γεωργικής γης, θα ενισχύσει την ευρωπαϊκή παραγωγή σιτηρών και ελαιούχων σπόρων και θα φέρει τις Βρυξέλλες μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Είτε θα αυξήσουν σημαντικά τον προϋπολογισμό της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής είτε θα μοιράσουν τα ίδια χρήματα σε πολύ περισσότερη γη και σε πολύ περισσότερους δικαιούχους.
Το άρθρο βασίζεται στη μελέτη της RaboResearch «What if Ukraine joins the EU? An exploration of the impact on European food and agriculture», των Barend Bekamp, Maartje Wijffelaars, Michael Every και Vito Martielli.
Η συζήτηση για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζεται συνήθως ως ζήτημα πολέμου, ασφάλειας και γεωπολιτικής. Πίσω από αυτήν, όμως, βρίσκεται μια δεύτερη μεταβολή, λιγότερο θεαματική πολιτικά, αλλά ιδιαίτερα ισχυρή οικονομικά. Η είσοδος μιας από τις μεγαλύτερες γεωργικές χώρες της ευρωπαϊκής ηπείρου στην ενιαία αγορά μπορεί να αλλάξει τις τιμές, τις εμπορικές ροές, το κόστος των ζωοτροφών και, κυρίως, τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται οι κοινοτικές αγροτικές ενισχύσεις.
Η Ουκρανία δεν θα είναι απλώς ένα ακόμη κράτος μέλος. Θα φέρει μαζί της μια τεράστια παραγωγική βάση σε σιτάρι, καλαμπόκι, κριθάρι, ηλιόσπορο, ελαιοκράμβη, σόγια, ζάχαρη και πουλερικά. Η βάση αυτή μπορεί να ενισχύσει την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης, να περιορίσει μέρος της εξάρτησής της από εισαγόμενες ζωοτροφές και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τη μεταποίηση και το εμπόριο. Μπορεί, όμως, να προκαλέσει και νέα πίεση στις τιμές παραγωγού, ιδιαίτερα σε προϊόντα όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ήδη σημαντικό πλεόνασμα.
Πηγή, RaboResearch, World Bank και Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η προοπτική ένταξης επιταχύνθηκε μετά τη ρωσική εισβολή του 2022 και την απόκτηση καθεστώτος υποψήφιας χώρας. Στις πολιτικές συζητήσεις έχει αναφερθεί ακόμη και το 2027 ως πιθανό έτος προσχώρησης. Η RaboResearch θεωρεί ότι ένα τόσο σύντομο χρονοδιάγραμμα δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί ρεαλιστικό. Η Ουκρανία πρέπει να εκπληρώσει τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, να προσαρμόσει το θεσμικό και κανονιστικό της πλαίσιο και να εξασφαλίσει την ομόφωνη έγκριση των σημερινών κρατών μελών.
Η πολιτική πίεση που προκαλεί ο πόλεμος μπορεί να επιταχύνει τη διαδικασία και για τον λόγο αυτό εξετάζονται σχήματα σταδιακής ένταξης ή συμμετοχής με περιορισμένα δικαιώματα κατά την πρώτη περίοδο. Ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση, όμως, το βασικό οικονομικό ζήτημα παραμένει. Κάποια στιγμή η ουκρανική γεωργία θα αποκτήσει ευρύτερη πρόσβαση στην ενιαία αγορά και θα πρέπει να ενταχθεί στους μηχανισμούς χρηματοδότησης, στήριξης και ελέγχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η γεωργία που θα εισέλθει στην Ένωση δεν είναι ίδια με εκείνη που υπήρχε πριν από τον πόλεμο. Η εισβολή προκάλεσε μεγάλες απώλειες σε καλλιεργούμενη γη, αποθήκες, μηχανήματα, λιμάνια και ζωικό κεφάλαιο. Η σύγκριση των μέσων όρων πριν και μετά το 2022 δείχνει πτώση κατά 20% στο καλαμπόκι, 22% στο σιτάρι, 33% στο κριθάρι και 15% στον ηλιόσπορο. Στην κτηνοτροφία, η παραγωγή γάλακτος μειώθηκε κατά 19% και του βοείου κρέατος κατά 28%.
Στις περιοχές κοντά στη γραμμή του μετώπου, γεωργικές εκμεταλλεύσεις σταμάτησαν να λειτουργούν, σιλό και στάβλοι καταστράφηκαν και μεγάλες εκτάσεις επιβαρύνθηκαν από νάρκες και μη εκραγέντα πυρομαχικά. Μόνο στην περιοχή του Χαρκόβου, περισσότερα από 160.000 εκτάρια γης έχουν επηρεαστεί από τον πόλεμο.
| Προϊόν | Μεταβολή | Τι αποτυπώνει η μεταβολή |
|---|---|---|
| Καλαμπόκι | −20% | Απώλεια εκτάσεων, αποθηκευτικών υποδομών και δυσκολίες στις εξαγωγές. |
| Σιτάρι | −22% | Ισχυρή υποχώρηση σε ανατολικές και νότιες περιοχές που επηρεάστηκαν από τον πόλεμο. |
| Κριθάρι | −33% | Η μεγαλύτερη πτώση μεταξύ των βασικών ουκρανικών σιτηρών. |
| Ηλιόσπορος | −15% | Μείωση της πρωτογενούς παραγωγής, παρά τη διατήρηση σημαντικής μεταποιητικής ισχύος. |
| Γάλα | −19% | Απώλειες μονάδων, ζωικού κεφαλαίου και εγκαταστάσεων. |
| Βόειο κρέας | −28% | Βαθιά πίεση στον ουκρανικό κτηνοτροφικό τομέα. |
| Χοιρινό κρέας | −8% | Μικρότερη, αλλά αισθητή, κάμψη της παραγωγής. |
| Πουλερικά | −5% | Σχετικά μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε σύγκριση με άλλους κτηνοτροφικούς κλάδους. |
| Σόγια, ελαιοκράμβη, ζαχαρότευτλα | Αύξηση | Μετατόπιση των καλλιεργητικών επιλογών προς προϊόντα με διαφορετικό εμπορικό και εξαγωγικό προφίλ. |
Πηγή, USDA και RaboResearch. Τα ποσοστά προκύπτουν από τη σύγκριση των τριετών μέσων όρων πριν και μετά τη ρωσική εισβολή.
Οι καταστροφές επεκτάθηκαν στις αποθηκευτικές και λιμενικές υποδομές. Το 2022 η Ουκρανία έχασε περίπου το ένα τέταρτο της αποθηκευτικής της ικανότητας για σιτηρά. Περίπου 10% των εγκαταστάσεων καταστράφηκε ή υπέστη ζημιές, ενώ ακόμη 14% βρέθηκε σε περιοχές υπό ρωσικό έλεγχο. Περίπου 400 λιμενικές εγκαταστάσεις έχουν δεχθεί πλήγματα και το κόστος αποκατάστασής τους υπολογίζεται κοντά στα 500 εκατ. ευρώ.
Παρά την καταστροφή, οι ουκρανικές εξαγωγές επέδειξαν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Τα λιμάνια της Οδησσού, του Τσορνομόρσκ και του Γιούζνε κάλυψαν μεγάλο μέρος του κενού που άφησε η απώλεια του Μικολάιβ, ενώ οι λιμένες του Δούναβη, κοντά στη Ρουμανία και τη Μολδαβία, μετατράπηκαν σε κρίσιμη εναλλακτική δίοδο.
Με τα δεδομένα της περιόδου μετά την εισβολή, η ένταξη της χώρας θα προσθέσει στην Ένωση περίπου 41 εκατ. εκτάρια γεωργικής γης. Η συνολική γεωργική έκταση της ΕΕ θα αυξηθεί κατά σχεδόν 25% και η Ουκρανία θα γίνει το μεγαλύτερο κράτος μέλος ως προς την καλλιεργούμενη γη, μπροστά από τη Γαλλία και την Ισπανία.
Η αύξηση της οικονομικής αξίας θα είναι πολύ μικρότερη. Η προστιθέμενη αξία της ευρωπαϊκής γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί μόλις κατά περίπου 4%. Η μεγάλη απόσταση μεταξύ του 25% της έκτασης και του 4% της αξίας αποτυπώνει τη δομή της ουκρανικής παραγωγής. Η χώρα παράγει μεγάλους όγκους προϊόντων μαζικής εμπορίας και λιγότερα μεταποιημένα τρόφιμα υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Για τον Ευρωπαίο παραγωγό, ο ανταγωνισμός δεν θα έρθει πρωτίστως από επώνυμα προϊόντα στο ράφι, αλλά από τον όγκο. Από περισσότερους τόνους σιταριού, καλαμποκιού, κριθαριού, ζάχαρης και ελαιούχων σπόρων που θα κινούνται μέσα στην ίδια αγορά και θα επηρεάζουν την τιμή αναφοράς πάνω στην οποία διαμορφώνεται το αγροτικό εισόδημα.
| Προϊόν | Παραγωγή ΕΕ | Παραγωγή Ουκρανίας | Κάλυψη χρήσης ΕΕ | Κάλυψη χρήσης Ουκρανίας | Εκτιμώμενη επίδραση |
|---|---|---|---|---|---|
| Σιτάρι | 131 εκατ. τόνοι | 23 εκατ. τόνοι | 120% | 310% | Ισχυρότερο ευρωπαϊκό πλεόνασμα και πιθανή πίεση στις τιμές. |
| Καλαμπόκι | 58 εκατ. τόνοι | 29 εκατ. τόνοι | 75% | 520% | Μεγάλη αύξηση προσφοράς και πιθανή μείωση του κόστους ζωοτροφών. |
| Κριθάρι | 50 εκατ. τόνοι | 6 εκατ. τόνοι | 110% | 165% | Ενίσχυση του ήδη υπάρχοντος πλεονάσματος. |
| Ηλιόσπορος | 9 εκατ. τόνοι | 14 εκατ. τόνοι | 95% | 95% | Μεγαλύτερη επάρκεια σε σπόρους, φυτικά έλαια και υποπροϊόντα. |
| Ελαιοκράμβη | 19 εκατ. τόνοι | 4 εκατ. τόνοι | 75% | 650% | Σημαντική μείωση του ευρωπαϊκού ελλείμματος. |
| Σόγια | 3 εκατ. τόνοι | 6 εκατ. τόνοι | 15% | 245% | Ενίσχυση της αυτάρκειας, χωρίς πλήρη υποκατάσταση των εισαγωγών. |
| Ζαχαρότευτλα | 112 εκατ. τόνοι | 12 εκατ. τόνοι | 100% | Πάνω από 100% | Ισχυρότερο πλεόνασμα και μεγαλύτερη πίεση στην αγορά ζάχαρης. |
| Αγελαδινό γάλα | 149 εκατ. τόνοι | 8 εκατ. τόνοι | 100% | 100% | Περιορισμένη άμεση αλλαγή στην ευρωπαϊκή αγορά. |
| Χοιρινό κρέας | 21 εκατ. τόνοι | 0,7 εκατ. τόνοι | 120% | 95% | Μικρή μεταβολή στην προσφορά και πιθανό όφελος από φθηνότερες ζωοτροφές. |
| Κρέας πουλερικών | 11 εκατ. τόνοι | 1 εκατ. τόνοι | 110% | 140% | Εντονότερος ανταγωνισμός, παρά το ενδεχόμενο χαμηλότερου κόστους διατροφής. |
| Βόειο κρέας | 7 εκατ. τόνοι | 0,3 εκατ. τόνοι | 105% | 110% | Περιορισμένη άμεση μεταβολή. |
Λόγος παραγωγής προς χρήση άνω του 100% σημαίνει ότι η παραγωγή υπερβαίνει την εσωτερική κατανάλωση ή μεταποίηση. Τα στοιχεία αφορούν πρωτογενή προϊόντα και όχι το σύνολο των μεταποιημένων τροφίμων.
Οι επιπτώσεις δεν θα είναι ίδιες για όλους. Οι παραγωγοί σιτηρών, ζάχαρης και πουλερικών θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή του ανταγωνισμού, καθώς η ευρωπαϊκή αγορά θα δεχθεί μεγαλύτερες ποσότητες σε τομείς όπου ήδη εμφανίζει πλεονάσματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι τιμές θα υποχωρήσουν αυτόματα ή μόνιμα. Σημαίνει, όμως, ότι σε περιόδους καλών σοδειών η πίεση μπορεί να είναι εντονότερη και η ανάγκη εξαγωγής των ευρωπαϊκών πλεονασμάτων μεγαλύτερη.
Για την κτηνοτροφία, η ίδια εξέλιξη μπορεί να έχει διαφορετικό αποτέλεσμα. Περισσότερο καλαμπόκι, σιτάρι και ελαιούχα υποπροϊόντα μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερες τιμές ζωοτροφών. Για μια γαλακτοπαραγωγική, χοιροτροφική ή πτηνοτροφική μονάδα, όπου η διατροφή αντιπροσωπεύει μεγάλο μέρος του κόστους, ακόμη και μια περιορισμένη αποκλιμάκωση μπορεί να βελτιώσει το οικονομικό αποτέλεσμα.
Στα πουλερικά, ωστόσο, η εξίσωση είναι πιο σύνθετη. Οι επιχειρήσεις μπορεί να αγοράζουν φθηνότερες ζωοτροφές, αλλά θα ανταγωνίζονται ταυτόχρονα μεγαλύτερες ουκρανικές ποσότητες στην αγορά κρέατος και αυγών. Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το εάν το όφελος στο κόστος παραγωγής θα είναι μεγαλύτερο από την πίεση στην τιμή πώλησης.
Η ένταξη θα προσθέσει περίπου 40 εκατ. κατοίκους στην Ένωση, αυξάνοντας τον πληθυσμό της από περίπου 450 εκατ. σε σχεδόν 490 εκατ. Η Ουκρανία θα καταταχθεί πέμπτη μεταξύ των κρατών μελών ως προς τον πληθυσμό. Η αύξηση αυτή, όμως, δεν θα μετατραπεί αμέσως σε αντίστοιχη αύξηση της κατανάλωσης.
Το ουκρανικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ υπολογίζεται σε περίπου 4.983 ευρώ, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου περίπου 40.038 ευρώ. Σύμφωνα με τη μελέτη, η προσχώρηση θα αύξανε το συνολικό ΑΕΠ της Ένωσης μόλις κατά 1%, ενώ θα μείωνε το μέσο κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ΕΕ κατά περίπου 7%. Η πραγματική καταναλωτική ευκαιρία θα εξαρτηθεί από την ειρήνη, την ανοικοδόμηση, τις επενδύσεις και την ταχύτητα σύγκλισης της ουκρανικής οικονομίας.
Το σημείο όπου η οικονομική συζήτηση μετατρέπεται σε βαθιά πολιτική σύγκρουση είναι η Κοινή Αγροτική Πολιτική. Ο προϋπολογισμός της ΚΑΠ βρίσκεται κοντά στα 55 δισ. ευρώ τον χρόνο και σημαντικό μέρος του κατανέμεται με βάση την επιλέξιμη γεωργική έκταση. Η προσθήκη 41 εκατ. εκταρίων δεν μπορεί να περάσει από το σημερινό σύστημα ως μια απλή διοικητική μεταβολή.
Η πρώτη επιλογή είναι η αύξηση του προϋπολογισμού κατά 7,6 έως 13,4 δισ. ευρώ ετησίως. Μια τέτοια αύξηση θα περιόριζε τις απώλειες των σημερινών δικαιούχων, αλλά θα απαιτούσε υψηλότερες εθνικές συνεισφορές σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αναζητεί πρόσθετους πόρους για την άμυνα, την ενέργεια, τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και την πράσινη μετάβαση.
Η δεύτερη επιλογή είναι η αυστηροποίηση των κριτηρίων επιλεξιμότητας. Λιγότερες εκμεταλλεύσεις θα λαμβάνουν ενισχύσεις και οι πόροι θα κατευθύνονται περισσότερο στους ενεργούς παραγωγούς, στις μικρές και μεσαίες μονάδες ή σε όσους θεωρούνται οικονομικά περισσότερο ευάλωτοι. Το σενάριο είναι δημοσιονομικά ευκολότερο, αλλά ανοίγει μια δύσκολη πολιτική συζήτηση για το ποιος θεωρείται πραγματικός δικαιούχος.
Η τρίτη επιλογή είναι η μείωση της πληρωμής ανά εκτάριο. Το ίδιο ποσό θα κατανεμηθεί σε μεγαλύτερη συνολική έκταση και κάθε επιλέξιμο εκτάριο θα λαμβάνει μικρότερη ενίσχυση. Για τους παραγωγούς, αυτό είναι το πιο άμεσα κατανοητό σενάριο. Η ίδια γη θα πληρώνεται λιγότερο, επειδή η ίδια πίτα θα μοιράζεται σε περισσότερα χωράφια.
| Σενάριο | Τι σημαίνει στην πράξη | Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο | Κύρια πολιτική δυσκολία |
|---|---|---|---|
| Αύξηση προϋπολογισμού | Πρόσθετη χρηματοδότηση 7,6 έως 13,4 δισ. ευρώ τον χρόνο. | Τα κράτη μέλη και κυρίως οι καθαροί συνεισφέροντες στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. | Ανταγωνισμός με τις δαπάνες για άμυνα, ενέργεια, βιομηχανία και ανταγωνιστικότητα. |
| Αυστηρότερα κριτήρια | Λιγότεροι δικαιούχοι και μεγαλύτερη στόχευση των αγροτικών ενισχύσεων. | Εκμεταλλεύσεις που σήμερα λαμβάνουν πληρωμές, αλλά μπορεί να μη θεωρούνται προτεραιότητα. | Η πολιτικά δύσκολη επιλογή του ποιος θεωρείται ενεργός, ευάλωτος ή πραγματικός αγρότης. |
| Μείωση ανά εκτάριο | Μικρότερη ενίσχυση για κάθε επιλέξιμη μονάδα γης. | Όλοι οι παραγωγοί, ιδιαίτερα όσοι εξαρτώνται περισσότερο από τις άμεσες πληρωμές. | Το κόστος γίνεται άμεσα ορατό στο εισόδημα κάθε γεωργικής εκμετάλλευσης. |
Οι μεταβατικές περίοδοι μπορούν να καθυστερήσουν την πλήρη δημοσιονομική επίδραση, αλλά δεν εξαλείφουν την ανάγκη αναθεώρησης του σημερινού μοντέλου χρηματοδότησης.
Η δομή της ουκρανικής γεωργίας θα κάνει τη συζήτηση ακόμη πιο δύσκολη. Στη χώρα λειτουργούν μεγάλοι αγροτικοί όμιλοι που διαχειρίζονται χιλιάδες ή και δεκάδες χιλιάδες εκτάρια. Η εφαρμογή ενός συστήματος ενισχύσεων που βασίζεται αποκλειστικά στην έκταση, χωρίς ανώτατα όρια, θα μπορούσε να κατευθύνει πολύ μεγάλα ποσά σε περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων.
Η διεύρυνση αναμένεται επομένως να επιταχύνει τη συζήτηση για ανώτατα όρια ενισχύσεων, αναδιανεμητικές πληρωμές και μεγαλύτερη στόχευση προς τις μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις. Οι μεταβατικές περίοδοι μπορούν να δώσουν χρόνο, δεν μπορούν όμως να ακυρώσουν τον τελικό λογαριασμό.
Ο δημοσιονομικός λογαριασμός δεν περιορίζεται στην ΚΑΠ. Η Ουκρανία θα αποκτήσει πρόσβαση και στα Ταμεία Συνοχής. Οι εκτιμήσεις που συγκεντρώνει η μελέτη δείχνουν ότι η χώρα θα μπορούσε να δικαιούται ποσά που αντιστοιχούν σε 10% έως 16% του σημερινού επταετούς ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, δηλαδή περίπου 126 έως 186 δισ. ευρώ.
Για να περιοριστούν οι απώλειες των σημερινών δικαιούχων, ο συνολικός ευρωπαϊκός προϋπολογισμός θα έπρεπε, σύμφωνα με διαφορετικές εκτιμήσεις, να αυξηθεί κατά περίπου 10% έως 25%. Διαφορετικά, μέρος των σημερινών πόρων της συνοχής και της γεωργίας θα πρέπει να ανακατανεμηθεί.
Πηγή, RaboResearch και εκτιμήσεις ευρωπαϊκών θεσμών και ερευνητικών οργανισμών.
Για την Ελλάδα, η εμπορική επίδραση θα διαφέρει ανά προϊόν. Οι παραγωγοί σιτηρών μπορεί να αντιμετωπίσουν ισχυρότερη πίεση από μεγαλύτερες ποσότητες που θα κινούνται ελεύθερα στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι κτηνοτροφικές μονάδες μπορεί να ωφεληθούν από χαμηλότερο κόστος καλαμποκιού και πρωτεϊνούχων ζωοτροφών. Οι βιομηχανίες τροφίμων και ζωοτροφών θα αποκτήσουν περισσότερες επιλογές προμήθειας.
Το σοβαρότερο ελληνικό ζήτημα, ωστόσο, μπορεί να μην είναι οι εισαγωγές σιτηρών, αλλά ο τρόπος με τον οποίο θα ξαναγραφεί η ΚΑΠ. Μια οριζόντια μείωση των ενισχύσεων ανά εκτάριο ή μια αυστηρότερη επιλογή δικαιούχων θα επηρεάσει άμεσα τη χρηματοδοτική βάση πολλών ελληνικών εκμεταλλεύσεων. Η συζήτηση για την Ουκρανία συνδέεται έτσι με αποφάσεις για τον ενεργό αγρότη, την αναδιανεμητική ενίσχυση, τα ανώτατα όρια και τη σχέση ανάμεσα στην επιλέξιμη γη και στην πραγματική παραγωγή.
Η ένταξη μπορεί να ενισχύσει και την επισιτιστική αυτονομία της Ευρώπης. Η ΕΕ καλύπτει σήμερα μόλις περίπου 15% των αναγκών της σε σόγια και εξαρτάται από εισαγωγές από τη Βραζιλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Αργεντινή. Η ουκρανική παραγωγή μπορεί να περιορίσει αυτήν την εξάρτηση, όχι όμως να την εξαφανίσει.
Για να αντικατασταθούν μόνο οι εισαγωγές σόγιας από τη Βραζιλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, περίπου 12,3 εκατ. τόνοι το 2025, θα χρειάζονταν σχεδόν 4,9 εκατ. εκτάρια ουκρανικής γης, περισσότερο από το 10% της συνολικής γεωργικής έκτασης της χώρας. Η αλλαγή αυτή θα απαιτούσε οικονομικά κίνητρα, τεχνική υποστήριξη και μεγάλη μεταβολή στις αμειψισπορές.
Η πρόσβαση στην ενιαία αγορά δεν θα δοθεί χωρίς υποχρεώσεις. Η Ουκρανία θα πρέπει να συμμορφωθεί με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την υγεία φυτών και ζώων, την ασφάλεια τροφίμων, την πιστοποίηση, την επισήμανση, την ιχνηλασιμότητα, το περιβάλλον και την καλή μεταχείριση των ζώων.
Η προσαρμογή αυτή θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις σε γεωργικές μονάδες, σφαγεία, αποθήκες, εργαστήρια, ελεγκτικούς μηχανισμούς και ψηφιακά συστήματα. Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μηχανημάτων, εισροών, πιστοποίησης και τεχνολογίας, η ανοικοδόμηση μπορεί να αποτελέσει μια μεγάλη νέα αγορά. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως, η εφαρμογή των ίδιων κανόνων πρέπει να αποτελέσει βασική προϋπόθεση, ώστε η διεύρυνση να μη μετατραπεί σε ανταγωνισμό διαφορετικών προτύπων μέσα στην ίδια αγορά.
Η πιθανή ένταξη της Ουκρανίας θα δώσει στην Ευρώπη μεγαλύτερη παραγωγική δύναμη, περισσότερη γεωργική γη, περισσότερα σιτηρά και ισχυρότερη θέση απέναντι στις διαταραχές του παγκόσμιου εμπορίου. Θα δώσει επίσης στις κτηνοτροφικές μονάδες την προοπτική φθηνότερων ζωοτροφών και στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μια μεγάλη αγορά ανοικοδόμησης.
Θα δημιουργήσει, όμως, και έναν νέο ανταγωνισμό για τις τιμές, τις αγορές και τους κοινοτικούς πόρους. Οι παραγωγοί θα κληθούν να ανταγωνιστούν μια χώρα με τεράστια γεωργική έκταση. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εξηγήσουν ποιοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν ενισχύσεις και με ποιους όρους. Και οι Βρυξέλλες θα πρέπει να αποφασίσουν αν η ΚΑΠ θα παραμείνει ένα σύστημα πληρωμών που ακολουθεί την έκταση ή θα μετατραπεί σε ένα πιο στοχευμένο εργαλείο στήριξης του αγροτικού εισοδήματος και της παραγωγής τροφίμων.