ΚΑΠ 2026: Πού μεταφέρονται τα 349 εκατ. ευρώ και ποιοι χάνουν από τη νέα ανακατανομή

Η τρίτη τροποποίηση του ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή χωρίς να αυξάνει τον συνολικό κοινοτικό φάκελο. Μεταφέρει, όμως, εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ προς τα Σχέδια Βελτίωσης, τις αρδευτικές υποδομές, τη μεταποίηση, τα δάση, τη βιοασφάλεια και τις ανειλημμένες υποχρεώσεις, ενώ περιορίζει τους πόρους για νέους γεωργούς, κατάρτιση και συστήματα ποιότητας και μηδενίζει το σχεδιαζόμενο εργαλείο επιδότησης ασφαλίστρου.

Η τρίτη τροποποίηση του ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής δεν φέρνει περισσότερα χρήματα στην ελληνική γεωργία. Φέρνει, όμως, μια διαφορετική εσωτερική αρχιτεκτονική του ίδιου προϋπολογισμού, με σαφή μετατόπιση πόρων προς επενδύσεις, υποδομές και υποχρεώσεις που έρχονται από την προηγούμενη προγραμματική περίοδο.

Με την εκτελεστική απόφαση της 6ης Μαρτίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την αναθεωρημένη μορφή του ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023–2027. Η Ελλάδα είχε υποβάλει το τρίτο αίτημα τροποποίησης στις 11 Δεκεμβρίου 2025 και κατέθεσε την τελική αναθεωρημένη έκδοση στις 13 Φεβρουαρίου 2026.

Η Επιτροπή αναφέρει στην απόφασή της ότι αξιολόγησε το αίτημα και δεν διατύπωσε παρατηρήσεις, κρίνοντας ότι η ελληνική πρόταση τεκμηριώθηκε επαρκώς και συμμορφώνεται με το άρθρο 119 του κανονισμού 2021/2115. Η νέα έκδοση του σχεδίου είναι η 5.1 και καλύπτει χρηματοδότηση τόσο από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων όσο και από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης.

Τρεις διαφορετικές ημερομηνίες εφαρμογής

Η απόφαση δεν ενεργοποιεί όλες τις αλλαγές από την ίδια ημερομηνία. Η έναρξη ισχύος εξαρτάται από το Ταμείο, τη φύση της παρέμβασης και τον χρόνο κατά τον οποίο η Ελλάδα γνωστοποίησε κάθε τροποποίηση στην Επιτροπή.

Η χρηματοδοτική εικόνα της ελληνικής ΚΑΠ

Το παράρτημα της απόφασης καταγράφει το νέο χρηματοδοτικό αποτύπωμα. Τα αρχικά κονδύλια των άμεσων ενισχύσεων ανέρχονται σε 10,378 δισ. ευρώ, ενώ μετά τη μεταφορά πόρων προς την αγροτική ανάπτυξη τα αναπροσαρμοσμένα κονδύλια διαμορφώνονται σε 9,622 δισ. ευρώ.

Η αρχική συνεισφορά του ΕΓΤΑΑ ανέρχεται σε 2,785 δισ. ευρώ. Με την προσθήκη 851,20 εκατ. ευρώ από τις άμεσες ενισχύσεις, ο αναπροσαρμοσμένος προϋπολογισμός της αγροτικής ανάπτυξης φθάνει τα 3,636 δισ. ευρώ.

Η ανακατανομή ανά ειδικό στόχο

Ο συνολικός προϋπολογισμός των ειδικών στόχων παραμένει στα 13,423 δισ. ευρώ. Η αλλαγή βρίσκεται στην εσωτερική κατανομή. Ο πρώτος ειδικός στόχος, που αφορά τη βιωσιμότητα του εισοδήματος και την ανθεκτικότητα, μειώνεται κατά 200 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, ενισχύονται κυρίως η ανταγωνιστικότητα, η διαχείριση φυσικών πόρων, η τοπική ανάπτυξη, το κλίμα και η ευζωία των ζώων.

Πού πηγαίνουν τα 349,14 εκατ. ευρώ

Η μεγαλύτερη μεμονωμένη ενίσχυση κατευθύνεται στα Σχέδια Βελτίωσης. Η παρέμβαση Π3-73-2.1 αυξάνεται κατά 97,55 εκατ. ευρώ και φθάνει στα 215,61 εκατ. ευρώ. Η αιτιολόγηση του σχεδίου συνδέει την αύξηση τόσο με ανειλημμένες υποχρεώσεις από το ΠΑΑ 2014–2022 όσο και με την ανάγκη χρηματοδότησης νέων επενδύσεων εκσυγχρονισμού, συμπεριλαμβανομένων επενδύσεων από νέους γεωργούς.

Τα αρδευτικά έργα ενισχύονται κατά 50 εκατ. ευρώ, η μεταποίηση και εμπορία αγροτικών προϊόντων επίσης κατά 50 εκατ. ευρώ, ενώ 38,9 εκατ. ευρώ προστίθενται για τις ανειλημμένες υποχρεώσεις του LEADER. Ακολουθούν οι δασικές παρεμβάσεις, η μείωση του αποτυπώματος άνθρακα, οι συμβουλευτικές υπηρεσίες, η καλή μεταχείριση των ζώων και η βιοασφάλεια των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.

Από πού αφαιρούνται οι πόροι

Η χρηματοδότηση προέρχεται κυρίως από την πλήρη κατάργηση της παρέμβασης Π3-76-1.1 για την επιδότηση ασφαλίστρου προαιρετικής ασφάλισης. Το ποσό των 200 εκατ. ευρώ μηδενίζεται, καθώς, σύμφωνα με την αιτιολόγηση του σχεδίου, το υφιστάμενο πλαίσιο του ΕΛΓΑ βρίσκεται σε διαδικασία αναμόρφωσης και δεν θεωρήθηκε σκόπιμο να ενεργοποιηθεί παράλληλα νέο εργαλείο πριν οριστικοποιηθεί το νέο ασφαλιστικό πλαίσιο.

Η δεύτερη μεγαλύτερη μείωση αφορά την εγκατάσταση νέων γεωργών. Ο προϋπολογισμός περιορίζεται από 590 εκατ. σε 513,89 εκατ. ευρώ. Η ελληνική τεκμηρίωση αναφέρει ότι η πρόσκληση και οι αιτήσεις δεν εξάντλησαν τον αρχικό προϋπολογισμό. Οι εξοικονομούμενοι πόροι κατευθύνονται κυρίως στα Σχέδια Βελτίωσης, στα οποία προβλέπεται να συμμετέχουν και γεωργοί νεαρής ηλικίας.

Οι παλιές υποχρεώσεις επιστρέφουν στον νέο προϋπολογισμό

Ένα από τα πλέον κρίσιμα στοιχεία της τροποποίησης είναι η αύξηση των ανειλημμένων υποχρεώσεων της περιόδου 2014–2022. Το ποσό ανεβαίνει από 296,11 εκατ. ευρώ σε 561,44 εκατ. ευρώ, δηλαδή αυξάνεται κατά περίπου 265,34 εκατ. ευρώ.

Οι μεγαλύτερες δεσμεύσεις αφορούν τα έργα εγγείων βελτιώσεων, με 146,11 εκατ. ευρώ, την εγκατάσταση νέων γεωργών με 175,42 εκατ. ευρώ, τη μεταποίηση με 50 εκατ. ευρώ, το LEADER με 38,9 εκατ. ευρώ, τα δάση με 25 εκατ. ευρώ, τα Σχέδια Βελτίωσης με 21,45 εκατ. ευρώ και τις παλαιές δράσεις μείωσης της ρύπανσης των υδάτων με 19,46 εκατ. ευρώ.

Η τρίτη τροποποίηση δεν είναι νέο πακέτο χρηματοδότησης. Είναι μια ανακατασκευή του υπάρχοντος πακέτου, ώστε να προσαρμοστεί σε όσα εφαρμόστηκαν, σε όσα δεν ενεργοποιήθηκαν και σε όσα εξακολουθούν να οφείλονται από την προηγούμενη περίοδο.

Τι αλλάζει στις συνδεδεμένες ενισχύσεις

Η συνολική συνδεδεμένη εισοδηματική στήριξη παραμένει σταθερή, αλλά η τρίτη τροποποίηση μετακινεί πόρους στο εσωτερικό της. Για τα έτη 2026 και 2027 μειώνεται η κατανομή στη φυτική παραγωγή και στις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες και ενισχύεται η ζωική παραγωγή.

Οικολογικά σχήματα και αιρεσιμότητα

Η τρίτη τροποποίηση περιλαμβάνει τεχνικές και εφαρμοστικές αλλαγές στα οικολογικά σχήματα, μεταξύ άλλων στις παρεμβάσεις για περιοχές οικολογικής εστίασης, κάλυψη του εδάφους, διαχείριση εισροών και περιβαλλοντικές πρακτικές στην κτηνοτροφία. Οι αλλαγές επιδιώκουν να αποσαφηνίσουν τις επιλέξιμες πρακτικές, τις εκτάσεις, τους δείκτες και τους όρους εφαρμογής.

Στην αιρεσιμότητα επικαιροποιούνται κυρίως στοιχεία του ΚΓΠΚ 2, για την προστασία υγροτόπων και τυρφώνων, και του ΚΓΠΚ 8, για τη διατήρηση χαρακτηριστικών του τοπίου. Οι νέες διατυπώσεις εξειδικεύουν το εδαφικό πεδίο εφαρμογής, τους τύπους γεωργών που επηρεάζονται και τις πρακτικές προστασίας των υδάτινων στοιχείων, της παρόχθιας βλάστησης, των φυτικών φρακτών και των δέντρων.

Η εικόνα της ελληνικής γεωργίας πίσω από την τροποποίηση

Η επίσημη σελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το ελληνικό Στρατηγικό Σχέδιο παρουσιάζει μια γεωργία με περίπου 600.000 εκμεταλλεύσεις, μέσο μέγεθος μόλις 7 εκτάρια και περίπου 400.000 εργαζομένους. Η γεωργική γη ανέρχεται σε περίπου 5,3 εκατ. εκτάρια, ενώ περισσότερο από το 70% της αγροτικής έκτασης αντιμετωπίζει φυσικούς ή άλλους ειδικούς περιορισμούς.

Η Επιτροπή περιγράφει το ελληνικό σχέδιο ως μετάβαση προς μια περισσότερο ανθεκτική, πράσινη και ψηφιακή γεωργία, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, στην καινοτομία, στη νεανική επιχειρηματικότητα, στο δίκαιο εισόδημα και στη βιώσιμη ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών. Η τρίτη τροποποίηση δείχνει, ωστόσο, ότι ο σχεδιασμός δεν εξελίσσεται σε κενό. Προσαρμόζεται στη χαμηλή απορρόφηση ορισμένων μέτρων, στη μεγάλη ζήτηση άλλων και στη διοικητική ανάγκη να κλείσουν εκκρεμότητες της προηγούμενης περιόδου.

Το χρονολόγιο του ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου

Τι σημαίνει πρακτικά για την αγορά και τους παραγωγούς

Για τους παραγωγούς και τις επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού τομέα, η τροποποίηση δημιουργεί μια πιο ευνοϊκή χρηματοδοτική εικόνα για επενδύσεις σε μηχανήματα, εγκαταστάσεις, εξοικονόμηση νερού, μεταποίηση, προστασία από φυσικούς κινδύνους και βιοασφάλεια. Δεν σημαίνει, όμως, ότι τα χρήματα είναι άμεσα διαθέσιμα. Η πραγματική επίδραση θα εξαρτηθεί από το πότε θα εκδοθούν ή θα τροποποιηθούν οι προσκλήσεις, από τις εθνικές εφαρμοστικές αποφάσεις και από την ταχύτητα αξιολόγησης και πληρωμής.

Για τους νέους γεωργούς, η μείωση του προϋπολογισμού εγκατάστασης δεν συνιστά ακύρωση του μέτρου, αλλά περιορίζει το διαθέσιμο περιθώριο σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Για όσους βρίσκονται σε παλαιά επενδυτικά ή περιβαλλοντικά προγράμματα, η αύξηση των ανειλημμένων υποχρεώσεων αποτελεί θετική ένδειξη χρηματοδοτικής κάλυψης, χωρίς να αίρει την ανάγκη ολοκλήρωσης των διοικητικών διαδικασιών.

Η μεγάλη πολιτική μεταβολή αφορά τη διαχείριση κινδύνου. Η διαγραφή της επιδότησης ασφαλίστρου αφήνει τον συγκεκριμένο χώρο χωρίς το εργαλείο που είχε προβλεφθεί αρχικά στο Στρατηγικό Σχέδιο. Η κυβέρνηση επιλέγει να περιμένει τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού πλαισίου του ΕΛΓΑ και να διοχετεύσει προσωρινά τους πόρους σε πιο ώριμες επενδυτικές ανάγκες.

Το στοίχημα πλέον δεν βρίσκεται μόνο στην ορθότητα της ανακατανομής. Βρίσκεται στην ικανότητα της διοίκησης να μετατρέψει τα νέα ποσά σε προσκλήσεις, εγκρίσεις και πληρωμές πριν η νέα προγραμματική περίοδος πλησιάσει στο τέλος της. Η τρίτη τροποποίηση διορθώνει τον χάρτη. Η αποτελεσματικότητα της ελληνικής ΚΑΠ θα κριθεί από το αν ο νέος χάρτης θα οδηγήσει εγκαίρως στο χωράφι, στον στάβλο και στην αγροδιατροφική επιχείρηση.