Τιμές ηλίανθου στο κλείσιμο Αυγούστου: Στα 47,7 λεπτά η Βουλγαρία, 46,1 η Ρουμανία και χωρίς νεότερη spot τιμή η Ελλάδα μετά τα αλώνια.
Στα 47,7 λεπτά υποχώρησε η Βουλγαρία και στα 46,1 λεπτά κινείται η Ρουμανία. Η νέα σοδειά πιέζει τις βαλκανικές αγορές, ενώ στην Ελλάδα αναμένεται ακόμη καθαρή τιμή εκκαθάρισης μετά τα αλώνια.
Του Γ. Παπαδόπουλου
Νέα ισορροπία διαμορφώνεται στις τιμές ηλίανθου στο κλείσιμο του Αυγούστου. Η Βουλγαρία υποχώρησε στα 47,7 λεπτά το κιλό, η Ρουμανία κινείται στα 46,1 λεπτά, ενώ στην Ελλάδα παραμένει ως τελευταίο δημόσιο σημείο αναφοράς η συμβατική βάση των 40 λεπτών, με ορισμένες αναφορές έως τα 41 λεπτά.
Για τους παραγωγούς, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να μετρήσουν πόσα λεπτά χωρίζουν την ελληνική αγορά από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Είναι να γνωρίζουν ποια τιμή θα αποτυπωθεί τελικά στην εκκαθάριση, τώρα που η συγκομιδή έχει ολοκληρωθεί σε βασικές ζώνες και η αγορά εξακολουθεί να κινείται χωρίς νέα, δημόσια και αντιπροσωπευτική ένδειξη.
| Αγορά | Τελευταία αξιόπιστη ένδειξη | Μεταβολή | Χαρακτήρας τιμής |
|---|---|---|---|
| Ελλάδα | 400–410 €/τόνο | Χωρίς νέα εβδομαδιαία ένδειξη | Συμβόλαια και ελάχιστη βάση, όχι επιβεβαιωμένη πανελλαδική spot τιμή |
| Βουλγαρία | 477 €/τόνο | −3 €/τόνο σε μία εβδομάδα | Εθνικός μέσος όρος στις 23 Αυγούστου |
| Ρουμανία | 460,59 €/τόνο | +3,53 €/τόνο σε μία εβδομάδα | Εθνικός μέσος όρος στις 23 Αυγούστου |
| Ουγγαρία – LO | 180.198 HUF/τόνο, περίπου 493 ευρώ | Πτώση από 193.879 HUF/τόνο | Τιμή παραγωγού χωρίς ΦΠΑ και μεταφορικά |
| Ουγγαρία – HO | 213.742 HUF/τόνο, περίπου 585 ευρώ | Χωρίς ασφαλή εβδομαδιαία σύγκριση | High-oleic προϊόν με ποιοτικό πριμ |
Οι αριθμοί δεν είναι απολύτως συγκρίσιμοι. Οι εθνικοί μέσοι όροι, οι τιμές παραγωγού, οι παραδόσεις σε λιμάνια και τα ελληνικά συμβόλαια αφορούν διαφορετικούς όρους, ποιότητες και σημεία παράδοσης. Αποτυπώνουν την κατεύθυνση κάθε αγοράς, όχι μια ενιαία τιμή που μπορεί να μεταφερθεί αυτούσια από τη μία χώρα στην άλλη.
Η πιο καθαρή διόρθωση καταγράφεται στη Βουλγαρία. Η ευρωπαϊκή βάση δίνει τιμή 477 ευρώ τον τόνο στις 23 Αυγούστου, από 480 ευρώ μία εβδομάδα νωρίτερα και 520 ευρώ στα τέλη Ιουλίου. Μέσα σε περίπου έναν μήνα η αγορά έχει χάσει 43 ευρώ τον τόνο, ή περισσότερο από 8%.
Το βουλγαρικό υπουργείο Γεωργίας καταγράφει σε ξεχωριστή επίσημη σειρά μέση τιμή αγοράς 495 ευρώ τον τόνο στις 19 Αυγούστου, από 499 ευρώ μία εβδομάδα νωρίτερα. Η απόκλιση από την TESEO συνδέεται με τη διαφορετική ημερομηνία και μεθοδολογία, γι’ αυτό οι δύο τιμές δεν πρέπει να συγχωνεύονται. Και οι δύο σειρές, πάντως, καταγράφουν εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το ίδιο επίσημο δελτίο του βουλγαρικού υπουργείου δείχνει ότι οι εκτάσεις προς συγκομιδή παραμένουν σχεδόν αμετάβλητες στα 949.082 εκτάρια, μόλις 0,01% χαμηλότερα από πέρυσι. Η εξέλιξη των τιμών συμπίπτει χρονικά με την είσοδο της νέας σοδειάς στην αγορά και όχι με κάποια σημαντική αύξηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων.
Στη Ρουμανία, ο εθνικός μέσος όρος διαμορφώθηκε στα 460,59 ευρώ τον τόνο, από 457,06 ευρώ στις 16 Αυγούστου. Η εβδομαδιαία μεταβολή είναι οριακά ανοδική, όμως η τιμή παραμένει σχεδόν 90 ευρώ χαμηλότερα από τα επίπεδα του τέλους Ιουνίου.
Οι ενδείξεις DAP Κωνστάντζα δεν χρησιμοποιούνται στη σύγκριση, καθώς αφορούν παράδοση στο λιμάνι και περιλαμβάνουν διαφορετικούς όρους από μια καθαρή τιμή παραγωγού. Η διάκριση είναι κρίσιμη, επειδή τα μεταφορικά και το σημείο παράδοσης μπορούν να μεταβάλουν αισθητά την τελική αξία.
Στην Ουγγαρία, τα στοιχεία που βασίζονται στην επίσημη σειρά AKI διαχωρίζουν τον συμβατικό ηλίανθο LO από τον high-oleic. Η τιμή του LO υποχώρησε στα 180.198 φιορίνια τον τόνο, από 193.879 φιορίνια περίπου έναν μήνα νωρίτερα. Ο high-oleic καταγράφηκε στα 213.742 φιορίνια, αλλά ενσωματώνει ποιοτικό πριμ και δεν αποτελεί κατάλληλη βάση σύγκρισης με τον ελληνικό ενεργειακό ηλίανθο.
Στην Ελλάδα, η ευρωπαϊκή βάση εμφανίζει μέση ένδειξη 400 ευρώ τον τόνο για τον Αύγουστο, χωρίς όμως εβδομαδιαίες εγγραφές ή αναλυτικούς όρους συναλλαγής. Τα 40 λεπτά πρέπει, επομένως, να αντιμετωπίζονται ως συμβατική βάση αναφοράς και όχι ως επιβεβαιωμένη σημερινή spot τιμή.
Το Agrocapital είχε καταγράψει από τον Ιούνιο τη διαφορά ανάμεσα στα 40 λεπτά της Ορεστιάδας και την υψηλότερη βουλγαρική αγορά. Είχε επίσης επισημάνει ότι η τιμή του συμβολαίου δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με την τελική αξία της συγκομιδής.
Η ψαλίδα έχει περιοριστεί σε σχέση με τον Ιούλιο, παραμένει όμως αισθητή. Η Βουλγαρία βρίσκεται περίπου 7–8 λεπτά πάνω από την ελληνική βάση και η Ρουμανία περίπου 5–6 λεπτά υψηλότερα. Στην τελική σύγκριση παρεμβάλλονται η περιεκτικότητα σε λάδι, η υγρασία, οι ξένες ύλες, τα μεταφορικά, ο χρόνος πληρωμής και οι επιμέρους όροι των συμβολαίων.
Στη Μαύρη Θάλασσα, η εξαγωγική δυναμικότητα φυτικών ελαίων της Ουκρανίας έχει περιοριστεί περίπου στους 300.000 τόνους τον μήνα, σχεδόν στο μισό των προηγούμενων επιπέδων. Παράλληλα, έως 70 πλοία περίμεναν στα τέλη Αυγούστου κοντά στη Διώρυγα Sulina, καθώς μεγαλύτερο μέρος της εμπορικής κίνησης μεταφέρθηκε προς τον Δούναβη. Οι καθυστερήσεις στη Sulina αυξάνουν το κόστος και περιορίζουν τις διαθέσιμες εξαγωγικές διαδρομές.
Οι δυσκολίες στις εξαγωγές επηρεάζουν διαφορετικά τον σπόρο και το τελικό προϊόν. Η μειωμένη διαθεσιμότητα μπορεί να στηρίζει τις διεθνείς τιμές του ηλιελαίου. Στην ουκρανική εσωτερική αγορά, αντίθετα, η περιορισμένη δυνατότητα μεταποίησης και εξαγωγής μειώνει τη ζήτηση των εργοστασίων για πρώτη ύλη.
Στην ευρωπαϊκή αγορά, η νέα σοδειά συμπίπτει με την υποχώρηση των τιμών, παρά τις ανησυχίες για τις αποδόσεις που είχε καταγράψει το Agrocapital στην ανάλυση για την ξηρασία και την παραγωγή ηλιόσπορου στην ΕΕ. Αντίστοιχα, οι προβλέψεις του MARS για τις καλλιέργειες διατηρούν τις καιρικές συνθήκες μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν την προσφορά.
Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της 23ης Αυγούστου, η Βουλγαρία βρισκόταν στα 477 ευρώ τον τόνο και η Ρουμανία στα 460,59 ευρώ. Για την Ελλάδα, η μόνη δημόσια ένδειξη παραμένει η συμβατική βάση των 400 ευρώ τον τόνο, χωρίς νεότερη επιβεβαιωμένη πανελλαδική τιμή μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής.