Πριν υπάρξουν γραφεία πριν συγκροτηθούν σύλλογοι πριν αποκτήσουν μορφή οι τοπικοί θεσμοί υπήρχε το καφενείο. Εκεί γίνονταν οι αγοραπωλησίες με μια χειραψία εκεί συμφωνούνταν τα μεροκάματα εκεί κλείνονταν δουλειές που δεν χρειάζονταν συμβόλαιο. Το τραπέζι λειτουργούσε ως πάγκος διαπραγμάτευσης και ο καφές ως σφραγίδα συμφωνίας. Δεν ήταν ρομαντισμός ήταν πρακτική ανάγκη σε κοινωνίες όπου ο λόγος είχε βάρος.
Στο καφενείο γίνονταν και οι συνελεύσεις. Άτυπες μα καθοριστικές. Οι αποφάσεις για το χωριό για το νερό για τον δρόμο για το πανηγύρι περνούσαν πρώτα από εκεί. Κάποτε ένας παππούς το είχε πει απλά και καθαρά. «Αυτό είναι η μικρή Βουλή». Και πράγματι εκεί υπήρχαν παρατάξεις υπήρχαν κόμματα υπήρχαν στρατόπεδα. Τα τραπέζια χωρίζονταν ανάλογα με τις απόψεις και οι καρέκλες είχαν μνήμη. Όλοι ήξεραν ποιος κάθεται πού και γιατί.
Ήταν όμως και χώρος καθημερινής μύησης. Εκεί πήγαιναν τα εγγόνια για την πρώτη τους πορτοκαλάδα. Όχι τυχαία. Ήταν ένας τρόπος να μπουν στον κόσμο των μεγάλων να ακούσουν χωρίς να μιλούν να μάθουν ποιος ήταν ποιος. Οι μεγαλύτεροι καμάρωναν για τα κυνήγια που έκαναν για τις ιστορίες του παρελθόντος για τα καλοκαίρια που έμοιαζαν ατελείωτα. Οι αφηγήσεις δεν ήταν πάντα ακριβείς αλλά ήταν πάντα φορτωμένες νόημα.
Το καφενείο ήταν και τόπος διασκέδασης. Όταν το καλοκαίρι ερχόταν ο Καραγκιόζης η πλατεία γέμιζε. Παιδιά μεγάλοι και περαστικοί μαζεύονταν γύρω από το πανί. Το γέλιο ακουγόταν δυνατό και για λίγο όλα έμπαιναν στην άκρη. Εκείνες οι βραδιές έμεναν χαραγμένες όχι γιατί ήταν σπάνιες αλλά γιατί ήταν κοινές.
Δεν έλειπαν φυσικά και οι πολιτικοί. Περνούσαν από καφενείο σε καφενείο για να μαζέψουν ψήφους να τάξουν δρόμους νερό μέλλον. Άλλοτε τους άκουγαν ευγενικά άλλοτε τους έκριναν σκληρά. Το καφενείο δεν ήταν ποτέ ουδέτερο. Ήταν χώρος κρίσης. Εκεί τα οράματα ζυγίζονταν με την καθημερινότητα και συχνά έχαναν βάρος.
Όλα αυτά συνέβαιναν χωρίς σκηνοθεσία με φωνές με διαφωνίες με σιωπές. Το καφενείο ήταν ζωντανό όχι επειδή ήταν όμορφο αλλά επειδή ήταν χρήσιμο. Ένας χώρος όπου η κοινωνία έβλεπε τον εαυτό της σε μικρογραφία με όλες τις αντιφάσεις της.
Σήμερα πολλά έχουν αλλάξει. Κάποια καφενεία έκλεισαν κάποια άλλαξαν μορφή. Όμως η λειτουργία επιμένει. Όπου υπάρχει ένα τραπέζι λίγες καρέκλες και χρόνος για κουβέντα ο θεσμός ξαναγεννιέται. Όχι ως ανάμνηση αλλά ως συνέχεια.
Το ελληνικό καφενείο δεν ήταν ποτέ απλώς ένας χώρος. Ήταν το σημείο όπου η κοινωνία οργανωνόταν θυμόταν διαφωνούσε και τελικά συνυπήρχε. Και ίσως γι’ αυτό όσοι το έζησαν δεν μιλούν γι’ αυτό με νοσταλγία αλλά με βεβαιότητα.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις