Η μετάβαση στην πλήρη ψηφιακή παρακολούθηση της διακίνησης αγροτικών προϊόντων εισέρχεται στην πιο κρίσιμη φάση της. Με τη νέα εγκύκλιο Ε.2038/2026, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να απαντήσει στα σημαντικότερα πρακτικά ζητήματα που έχουν ανακύψει από την εφαρμογή του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής, δίνοντας ανάσες στους παραγωγούς αλλά και σαφές χρονοδιάγραμμα για την πλήρη λειτουργία του συστήματος.
Οι διευκρινίσεις δεν αποτελούν μια νέα νομοθεσία. Αποτελούν όμως τον πρακτικό οδηγό εφαρμογής ενός συστήματος που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο διακινούνται πλέον τα αγροτικά προϊόντα στην Ελλάδα και συνδέει κάθε μεταφορά με την πλατφόρμα myDATA.
Το σημαντικότερο μήνυμα της εγκυκλίου είναι ότι η 12η Οκτωβρίου 2026 αποτελεί το ορόσημο για τη δεύτερη φάση της ψηφιακής παρακολούθησης, καθώς από εκείνη την ημερομηνία ενεργοποιούνται υποχρεωτικά οι διαδικασίες φόρτωσης, μεταφόρτωσης και παραλαβής των προϊόντων.
Μέχρι τότε εξακολουθούν να ισχύουν σημαντικές μεταβατικές διευκολύνσεις για τους παραγωγούς.
Μεγαλύτερη ευελιξία για τους αγρότες του κανονικού καθεστώτος
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τους αγρότες του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ.
Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι το ψηφιακό παραστατικό διακίνησης μπορεί να εκδίδεται όχι μόνο από τον ίδιο τον παραγωγό αλλά και από τον αντισυμβαλλόμενο, όπως έναν έμπορο, έναν αγροτικό συνεταιρισμό ή ένα ελαιοτριβείο, πριν ακόμη ξεκινήσει η μεταφορά.
Το παραστατικό φέρει την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση», ενώ η δυνατότητα αυτή ισχύει ακόμη και όταν το φορτίο μεταφέρεται με το όχημα του ίδιου του παραγωγού.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τη γραφειοκρατία για χιλιάδες παραγωγούς που συνεργάζονται καθημερινά με εμπορικές επιχειρήσεις ή συνεταιρισμούς.
Εξαίρεση για τις μεταφορές μεταξύ χωραφιών
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εξαίρεση που αφορά τις εσωτερικές μετακινήσεις ενός παραγωγού.
Δεν απαιτείται ψηφιακό δελτίο αποστολής όταν τα προϊόντα μεταφέρονται μεταξύ χωραφιών, αγροτικών εγκαταστάσεων και αποθηκών του ίδιου παραγωγού, αρκεί η απόσταση να μην υπερβαίνει τα 10 χιλιόμετρα.
Η εξαίρεση εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το εάν οι συγκεκριμένοι χώροι έχουν δηλωθεί ή όχι ως εγκαταστάσεις στο Μητρώο της ΑΑΔΕ, γεγονός που διευκολύνει ιδιαίτερα τις καθημερινές εργασίες των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
Παράταση για τους ελαιοπαραγωγούς
Η εγκύκλιος διατηρεί και μία ακόμη σημαντική μεταβατική ρύθμιση.
Οι ελαιοπαραγωγοί του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ με τζίρο έως 200.000 ευρώ εξακολουθούν να απαλλάσσονται από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού δελτίου αποστολής κατά τη μεταφορά του ελαιοκάρπου προς το ελαιοτριβείο έως και τις 11 Οκτωβρίου 2026, υπό την προϋπόθεση ότι το ελαιοτριβείο εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Η παράταση αυτή αποτρέπει σοβαρά λειτουργικά προβλήματα ενόψει της νέας ελαιοκομικής περιόδου.
Οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος εξακολουθούν να εξαιρούνται
Η ΑΑΔΕ επιβεβαιώνει ότι οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ δεν υποχρεώνονται να εκδίδουν ψηφιακό δελτίο αποστολής για τις διακινήσεις των προϊόντων τους.
Στις περιπτώσεις αυτές, ο έμπορος, ο συνεταιρισμός ή ο παραλήπτης εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής κατά την παραλαβή των προϊόντων.
Εάν όμως η παραλαβή πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις του ίδιου του παραγωγού, τότε ο υπόχρεος αγοραστής εκδίδει ψηφιακό δελτίο αποστολής με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση».
Τι αλλάζει στις λαϊκές αγορές
Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα αφορούσε τη λειτουργία των λαϊκών αγορών.
Η εγκύκλιος προβλέπει ότι για κάθε μεταφορά προϊόντων προς λαϊκή αγορά εκδίδεται Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής.
Ωστόσο, μέχρι και τις 11 Οκτωβρίου 2026 επιτρέπεται η χειρόγραφη έκδοσή του, καθώς η υποχρεωτική ψηφιακή εφαρμογή μετατίθεται για τις 12 Οκτωβρίου 2026.
Εξίσου σημαντική είναι η πρόβλεψη ότι όταν ένας παραγωγός συμμετέχει διαδοχικά σε περισσότερες λαϊκές αγορές μέσα στην ίδια ημέρα, χωρίς να επιστρέψει στην έδρα του, δεν απαιτείται νέο παραστατικό.
Ολόκληρη η διακίνηση καλύπτεται από το αρχικό Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, στο οποίο θα πρέπει να αναγράφονται όλες οι αγορές που πρόκειται να επισκεφθεί.
Για τα αδιάθετα προϊόντα δεν απαιτείται νέο δελτίο κατά την επιστροφή. Η επιστροφή πραγματοποιείται με το ίδιο Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής και κατά την άφιξη στις εγκαταστάσεις του παραγωγού εκδίδεται Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Τι συμβαίνει όταν δεν υπάρχει σύνδεση στο διαδίκτυο
Η ΑΑΔΕ απαντά και σε ένα από τα πιο πρακτικά προβλήματα της καθημερινότητας.
Εάν δεν υπάρχει σύνδεση στο διαδίκτυο ή υπάρξει διακοπή ρεύματος, η διακίνηση δεν σταματά.
Το ψηφιακό παραστατικό μπορεί να εκδοθεί με σχετική ένδειξη και να διαβιβαστεί στο myDATA μόλις αποκατασταθεί η σύνδεση.
Όταν η έκδοση πραγματοποιείται εκτός εγκατάστασης και δεν είναι δυνατή η χρήση της εφαρμογής myDATAapp, επιτρέπεται η χειρόγραφη έκδοση του παραστατικού, το οποίο διαβιβάζεται αργότερα μέσω της εφαρμογής timologio ή της myDATAapp.
Η δεύτερη φάση ξεκινά τον Οκτώβριο
Από την 1η Δεκεμβρίου 2025 εφαρμόζεται ήδη η πρώτη φάση του συστήματος, η οποία αφορά την έκδοση και τη διαβίβαση των παραστατικών.
Η δεύτερη φάση, που τίθεται υποχρεωτικά σε εφαρμογή από τις 12 Οκτωβρίου 2026, επεκτείνει την ψηφιακή παρακολούθηση σε ολόκληρη τη διαδρομή του προϊόντος, καλύπτοντας φόρτωση, μεταφόρτωση, παραλαβή και πλήρη ιχνηλασιμότητα.
Πρόκειται ουσιαστικά για το τελικό βήμα στη μετάβαση προς ένα πλήρως ψηφιακό σύστημα παρακολούθησης της διακίνησης των αγροτικών προϊόντων.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τον αγροτικό τομέα
Η νέα εγκύκλιος δείχνει ότι η ΑΑΔΕ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στον ψηφιακό εκσυγχρονισμό και στις πραγματικές συνθήκες της αγροτικής παραγωγής.
Οι εξαιρέσεις για τις μικρές εσωτερικές μεταφορές, η δυνατότητα έκδοσης παραστατικών από συνεταιρισμούς και εμπόρους, οι μεταβατικές ρυθμίσεις για τους ελαιοπαραγωγούς και η παράταση για τις λαϊκές αγορές περιορίζουν τον κίνδυνο να δημιουργηθούν λειτουργικά προβλήματα κατά την περίοδο προσαρμογής.
Ταυτόχρονα όμως το μήνυμα είναι σαφές. Από τον Οκτώβριο του 2026 η ψηφιακή παρακολούθηση της διακίνησης αγροτικών προϊόντων θα αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής λειτουργίας της αγροτικής αγοράς, ενισχύοντας την ιχνηλασιμότητα, τον φορολογικό έλεγχο και τη διαφάνεια σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις