Ο Οκτώβριος αναδεικνύεται σε κρίσιμο μήνα για τα νοικοκυριά και τους οδηγούς, καθώς ξεκινά η περίοδος διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης και θα φανεί σε μεγαλύτερο βαθμό αν οι διεθνείς ενεργειακές πιέσεις υποχωρούν ή αν οι υψηλές τιμές πετρελαίου και καυσίμων παραμένουν.
Η κυβέρνηση ενεργοποιεί από τώρα τα διαθέσιμα μέτρα στήριξης, έχοντας ως πρώτη γραμμή άμυνας το επίδομα θέρμανσης. Παράλληλα, εξετάζονται πρόσθετες παρεμβάσεις σε περίπτωση που οι τιμές της βενζίνης και του diesel αυξηθούν σημαντικά. Το βασικό χαρακτηριστικό της σημερινής συγκυρίας είναι η αβεβαιότητα, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή καθιστούν δύσκολη οποιαδήποτε ασφαλή πρόβλεψη για τις τιμές των επόμενων μηνών.
Το πετρέλαιο θέρμανσης αναμένεται να κάνει πρεμιέρα στις 15 Οκτωβρίου, με την προσδοκία η αρχική τιμή διάθεσης να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο. Κυβέρνηση και διυλιστήρια αναμένεται να επιχειρήσουν να συγκρατήσουν την τιμή στην εκκίνηση της περιόδου, ώστε η επιβάρυνση για τα νοικοκυριά να παραμείνει όσο το δυνατόν χαμηλότερη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και το επίδομα θέρμανσης, για το οποίο εξετάζεται αύξηση της ενίσχυσης αλλά και διεύρυνση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, ώστε να καλυφθούν περισσότεροι δικαιούχοι. Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο η πρώτη καταβολή να γίνει νωρίτερα από πέρυσι. Το προηγούμενο έτος η πρώτη πληρωμή είχε πραγματοποιηθεί λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, ενώ φέτος η ανάγκη για έγκαιρη στήριξη θεωρείται μεγαλύτερη, καθώς οι παραγγελίες πετρελαίου ξεκινούν από τα μέσα Οκτωβρίου.
Για το επίδομα έχει προβλεφθεί αρχικά δημοσιονομικός χώρος περίπου 200 εκατ. ευρώ. Πέρυσι, όταν οι τιμές της ενέργειας βρίσκονταν σε χαμηλότερα επίπεδα, το συνολικό κόστος του επιδόματος ανήλθε σε 165,2 εκατ. ευρώ, με περίπου 868.466 δικαιούχους.
Στα καύσιμα κίνησης, η κυβέρνηση δεν φαίνεται, με τα σημερινά δεδομένα, να προκρίνει μια οριζόντια μείωση των φόρων. Αντίθετα, στο τραπέζι παραμένουν πιο στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως επιδοτήσεις στην αντλία ή ένα νέο μέτρο τύπου Fuel Pass, εφόσον η άνοδος της βενζίνης και του diesel ξεπεράσει επίπεδα που θεωρούνται διαχειρίσιμα για τα νοικοκυριά.
Παράλληλα, επανέρχεται το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στην αγορά καυσίμων, ενώ η επιδότηση στο diesel έχει ήδη παραταθεί για τον Οκτώβριο. Η εξέλιξη των διεθνών τιμών θα είναι αυτή που θα καθορίσει αν τα μέτρα θα παραμείνουν προσωρινά ή αν θα χρειαστεί να επεκταθούν και τους επόμενους μήνες.
Ο Οκτώβριος είναι επομένως σημαντικός και για έναν ακόμη λόγο: μέχρι τότε θα υπάρχει καλύτερη εικόνα τόσο για την πορεία του πετρελαίου όσο και για το πραγματικό δημοσιονομικό κόστος των παρεμβάσεων. Αν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν, δεν αποκλείεται να απαιτηθούν πρόσθετοι πόροι ή προσαρμογές στα μέτρα στήριξης.
Στο πιο δύσκολο σενάριο, τα μέτρα δεν περιορίζονται πλέον μόνο στην άμεση επιδότηση των καταναλωτών. Εξετάζονται και παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν την κατανάλωση καυσίμων, όπως είχε συμβεί σε διαφορετικές συνθήκες κατά την περίοδο της πανδημίας με την ενίσχυση της τηλεργασίας. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα ακραίο σενάριο που θα μπορούσε να εξεταστεί μόνο εφόσον οι ενεργειακές τιμές αποκτήσουν ιδιαίτερα έντονα χαρακτηριστικά.
Η πίεση δεν αφορά μόνο τα νοικοκυριά και τους οδηγούς. Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος ενέργειας, μεταφορών και πρώτων υλών, με τις μικρότερες επιχειρήσεις να έχουν περιορισμένα περιθώρια απορρόφησης των επιβαρύνσεων. Για όσο διάστημα η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών παραμένει πιεσμένη, αρκετοί παραγωγοί και προμηθευτές απορροφούν μέρος του αυξημένου κόστους. Όσο όμως η ενεργειακή επιβάρυνση παραμένει υψηλή, αυξάνεται η πιθανότητα να μετακυλιστεί σταδιακά στις τελικές τιμές των προϊόντων.
Αυτό είναι και το βασικό στοίχημα των επόμενων μηνών. Δεν είναι μόνο το πόσο θα κοστίζει ένα λίτρο βενζίνης ή πετρελαίου, αλλά το κατά πόσο η ενεργειακή πίεση θα περάσει συνολικά στην οικονομία, επηρεάζοντας μεταφορές, παραγωγή, επιχειρηματικό κόστος και τελικά τις τιμές που πληρώνει ο καταναλωτής.
Ο Οκτώβριος, λοιπόν, λειτουργεί ως το πρώτο ουσιαστικό τεστ. Η έναρξη της περιόδου θέρμανσης θα δείξει το πραγματικό επίπεδο των τιμών, ενώ η διεθνής αγορά πετρελαίου θα κρίνει αν τα σημερινά μέτρα αρκούν ή αν θα χρειαστούν νέες παρεμβάσεις.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις