Όταν το πετρέλαιο σταματά να κινείται

186 εκατ. βαρέλια πετρελαίου παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο και η αγορά λειτουργεί ήδη με ένα έλλειμμα που δεν μπορεί να καλυφθεί.

Η εικόνα δεν ξεκινά από τις τιμές, ξεκινά από την κίνηση. Η ενέργεια υπάρχει, αλλά δεν μετακινείται. Οι ροές από τα Στενά του Ορμούζ έχουν πέσει κάτω από το 10% της κανονικής δραστηριότητας, σε μια διαδρομή που μετέφερε περίπου 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς λιγότερη προσφορά, είναι μια αγορά που χάνει τον ρυθμό της.

Στο κέντρο της εικόνας βρίσκονται τα πλοία. 238 δεξαμενόπλοια παραμένουν ακινητοποιημένα, φορτωμένα αλλά εκτός κυκλοφορίας. Αυτό σημαίνει ότι η κρίση δεν αφορά μόνο τα βαρέλια που λείπουν, αλλά και τα πλοία που δεν επιστρέφουν. Δεν επαναφορτώνονται, δεν εξυπηρετούν νέες διαδρομές, δεν καλύπτουν άλλα φορτία. Η διαθέσιμη ναυτιλιακή χωρητικότητα μειώνεται απότομα, και μαζί της μειώνεται η δυνατότητα της αγοράς να λειτουργήσει κανονικά.

Ακόμη και όπου υπάρχουν εναλλακτικές, ο χρόνος έχει αλλάξει. Τα φορτία από άλλες περιοχές χρειάζονται πλέον πάνω από 40 ημέρες για να φτάσουν σε βασικές αγορές. Η αγορά λειτουργεί με καθυστέρηση, και αυτή η καθυστέρηση μετατρέπεται σε πραγματικό έλλειμμα.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι η παγκόσμια προσφορά έχει ήδη υποχωρήσει κατά περίπου 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, οδηγώντας την αγορά σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα. Ακόμη και με εναλλακτικές ροές και αύξηση παραγωγής αλλού, το καθαρό κενό παραμένει στην περιοχή των 5 έως 8 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Η πίεση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Στα καύσιμα η ένταση είναι μεγαλύτερη. Το έλλειμμα σε ντίζελ, καύσιμα αεροπορίας και LPG φτάνει τα 3 έως 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, χωρίς άμεση δυνατότητα αντικατάστασης. Τα διυλιστήρια χρειάζονται συνεχή τροφοδοσία και χρόνο για να επανέλθουν, και κάθε διακοπή δημιουργεί νέα καθυστέρηση.

Οι παρεμβάσεις με αποθέματα έχουν σαφή όρια. Ακόμη και με απελευθέρωση έως 400 εκατ. βαρελιών, η πραγματική ενίσχυση της αγοράς δεν ξεπερνά τα 4 έως 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα μικρότερη από το έλλειμμα. Το ζήτημα δεν είναι η συνολική ποσότητα, αλλά η ταχύτητα με την οποία κινείται.

Η ζήτηση δεν έχει προσαρμοστεί ακόμη. Οι καταναλωτές συνεχίζουν να χρησιμοποιούν καύσιμα, καθώς η αύξηση των τιμών δεν έχει φτάσει σε επίπεδα που αλλάζουν τη συμπεριφορά. Η αγορά εκτιμά ότι απαιτούνται τιμές κοντά στα 155 δολάρια ανά βαρέλι για να αρχίσει ουσιαστική μείωση της κατανάλωσης. Μέχρι τότε, η προσαρμογή γίνεται μέσω της έλλειψης και όχι μέσω της ζήτησης.

Στο γεωπολιτικό επίπεδο, οι ισορροπίες μεταβάλλονται. Η επαναφορά ροών από τη Ρωσία έχει οδηγήσει σε μεταβολή περίπου 18 δολαρίων ανά βαρέλι, μετατρέποντας το discount σε premium μέσα σε λίγες ημέρες. Οι ροές αλλάζουν κατεύθυνση και μαζί τους αλλάζει και η κατανομή ισχύος στην αγορά.

Αυτό που διαμορφώνεται είναι μια αγορά όπου το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η παραγωγή, αλλά η διακοπή της κυκλοφορίας. Όσο τα πλοία παραμένουν εκτός κύκλου, η πίεση δεν αποτυπώνεται άμεσα στις τιμές, μεταφέρεται σταδιακά σε όλη την αλυσίδα. Εκεί όπου η καθυστέρηση μετατρέπεται σε πραγματική έλλειψη.