Η Βουλγαρία εισέρχεται στο 2026 με έναν ενεργειακό χάρτη που διαφέρει αισθητά από εκείνον της προηγούμενης δεκαετίας. Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) δεν λειτουργούν πλέον ως συμπληρωματικό σκέλος του συστήματος, αλλά ως βασικός πυλώνας παραγωγής, επενδύσεων και γεωοικονομικής τοποθέτησης. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η χώρα έχει μετατρέψει μια πολιτική υποχρέωση ευθυγράμμισης με τους ευρωπαϊκούς στόχους σε εργαλείο αναδιάρθρωσης του ενεργειακού της μοντέλου, με έμφαση στην ηλιακή ενέργεια και στην αποθήκευση.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα συγκεντρωτικά δεδομένα των αρμόδιων εθνικών φορέων και της Eurostat, το 2024 η ακαθάριστη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ ανήλθε σε 8.597 GWh, αντιπροσωπεύοντας 22,5% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Το ποσοστό αυτό καταγράφει ετήσια αύξηση άνω του 11%, επιβεβαιώνοντας ότι η διείσδυση των ΑΠΕ δεν αποτελεί στατιστική συγκυρία, αλλά δομική μεταβολή. Η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ προσέγγισε τα 6,7 GW, ξεπερνώντας για πρώτη φορά το ήμισυ της συνολικής εγκατεστημένης ηλεκτροπαραγωγικής δυναμικότητας.
Στην καρδιά αυτής της μεταβολής βρίσκονται τα φωτοβολταϊκά, τα οποία εξελίχθηκαν στην κυρίαρχη τεχνολογία. Η εγκατεστημένη ηλιακή ισχύς αυξήθηκε από 1,3 GW το 2021 σε περίπου 3,7 GW το 2024, με την ετήσια παραγωγή να φθάνει τις 4.313 GWh, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 64% της ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ. Η γεωγραφική διασπορά των έργων, από τη Βόρεια έως τη Νότια Βουλγαρία, υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες περιφέρειες, αλλά διαχέεται στο σύνολο της επικράτειας.
Η υδροηλεκτρική ενέργεια εξακολουθεί να διατηρεί σταθερό ρόλο, με ισχύ άνω των 2,2 GW, λειτουργώντας κυρίως ως εργαλείο ευστάθειας του συστήματος. Αντίθετα, η αιολική ενέργεια παραμένει στάσιμη, με περίπου 0,7 GW εγκατεστημένης ισχύος, αν και νέα έργα επαναφέρουν σταδιακά το ενδιαφέρον στον κλάδο. Η βιομάζα και το βιοαέριο διατηρούν περιορισμένο αποτύπωμα, ενώ η γεωθερμία εξακολουθεί να βρίσκεται εκτός εμπορικής εκμετάλλευσης.
Η ποιοτική διαφορά της τρέχουσας φάσης ανάπτυξης εντοπίζεται, ωστόσο, στην είσοδο της αποθήκευσης ενέργειας (BESS). Η Βουλγαρία συγκαταλέγεται στα λίγα κράτη-μέλη που ενεργοποίησαν στοχευμένα προγράμματα ενίσχυσης αποθηκευτικών συστημάτων μέσω του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, συνδέοντας νέες εγκαταστάσεις ΑΠΕ με υποχρεωτική μπαταριακή ισχύ. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή μετάβαση από την απλή παραγωγή σε ένα πιο ευέλικτο και διαχειρίσιμο σύστημα, ικανό να απορροφά τη μεταβλητότητα της ηλιακής παραγωγής.
Σε θεσμικό επίπεδο, καθοριστική υπήρξε η τροποποίηση του Energy from Renewable Sources Act με τον νόμο SG No. 86/2023, που απλοποίησε τις διαδικασίες σύνδεσης στο δίκτυο και επέκτεινε το πλαίσιο για μικρές και μεσαίες εγκαταστάσεις αυτοπαραγωγής. Παράλληλα, η υιοθέτηση του Εθνικού Οδικού Χάρτη Υδρογόνου (Απρίλιος 2023) εισάγει για πρώτη φορά μετρήσιμους στόχους, όπως η εγκατάσταση ηλεκτρολυτών ισχύος 55 MW έως το 2025, εντάσσοντας τη χώρα στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό του European Hydrogen Backbone.
Στρατηγικό βάθος στην ενεργειακή μετάβαση προσδίδει ο σχεδιαζόμενος μετασχηματισμός του συμπλέγματος Maritsa East, ιστορικά συνδεδεμένου με τον άνθρακα. Το σχέδιο για τη μετατροπή του σε “Green Hub” προβλέπει μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά, αποθήκευση, παραγωγή πράσινου υδρογόνου και αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών μηχανισμών, όπως το Just Transition Fund και το Modernization Fund. Η περιοχή, που μέχρι σήμερα κάλυπτε έως και 40% της εγχώριας ηλεκτροπαραγωγής σε περιόδους αιχμής, επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της χωρίς να διαρρήξει τον κοινωνικό ιστό που εξαρτάται από αυτήν.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Βουλγαρία παραμένει κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ στο μερίδιο ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας, με 22,6% το 2023 έναντι 24,5% της Ένωσης. Ωστόσο, η ταχύτητα σύγκλισης και η υπέρβαση των εθνικών στόχων για το 2020 και το 2023 καταδεικνύουν μια σταθερή πορεία προς τον στόχο του 2030.
Η εικόνα που προκύπτει δεν είναι εκείνη μιας άκριτης επενδυτικής έκρηξης, αλλά μιας ελεγχόμενης μετάβασης, με τεχνολογική αναβάθμιση και σαφή προσανατολισμό στην ασφάλεια εφοδιασμού. Η βουλγαρική περίπτωση δείχνει πώς οι ΑΠΕ μπορούν να λειτουργήσουν όχι μόνο ως περιβαλλοντική επιλογή, αλλά ως εργαλείο ενεργειακής σταθερότητας και περιφερειακής ισχύος, σε μια περιοχή όπου οι ενεργειακές ισορροπίες παραμένουν ρευστές.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις