Το πρόσφατο δελτίο γεωργικών προειδοποιήσεων (02/02/2026) για τις περιοχές της Δυτικής Ελλάδας και των Ιονίων Νήσων υπογραμμίζει την κρίσιμη σημασία των χειμερινών χειρισμών στην υγεία του αμπελώνα. Οι ασθένειες του ξύλου και οι μυκητολογικές προσβολές αποτελούν μόνιμη απειλή, με τη διαχείριση του κλαδέματος να αναδεικνύεται ως το σημαντικότερο εργαλείο πρόληψης.
Οι κυριότερες ασθένειες του ξύλου
Οι αμπελουργοί καλούνται να είναι σε εγρήγορση για συμπτώματα όπως η Ευτυπίωση, η οποία προκαλεί καχεκτική βλάστηση την άνοιξη και χαρακτηριστική ξήρανση του ξύλου σε σχήμα κυκλικού τομέα. Παράλληλα, η Ίσκα προσβάλλει κυρίως τα ηλικιωμένα πρέμνα, αλλοιώνοντας το καρδιόξυλο που αποκτά σπογγώδη υφή, ενώ μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε απότομη αποπληξία του φυτού. Μια εξίσου σοβαρή απειλή είναι η Βακτηριακή Νέκρωση, η οποία μεταδίδεται κυρίως με το κλάδεμα και εκδηλώνεται με καστανό μεταχρωματισμό στα αγγεία του ξύλου και επιμήκη έλκη στους βλαστούς.
Φόμοψη και ωίδιο: Διαχείριση μολυσμάτων
Πέρα από τις χρόνιες ασθένειες του ξύλου, η Φόμοψη και το Ωίδιο απαιτούν προσοχή κατά τη χειμερινή περίοδο. Τα μολύσματα της Φόμοψης διαχειμάζουν στο προσβεβλημένο ξύλο και ενεργοποιούνται με τις ανοιξιάτικες βροχές, προκαλώντας μαύρες κηλίδες και σχισίματα στις κληματίδες. Αντίστοιχα, το Ωίδιο επιβιώνει ως μυκήλιο στους οφθαλμούς ή ως κλειστοθήκια στην επιφάνεια των κλημάτων, έτοιμο να προσβάλει τη νέα βλάστηση μόλις αυτή ξεκινήσει.
Ο ρόλος του κλαδέματος και χρονισμός επεμβάσεων
Η ευαισθησία των πρέμνων στις μολύνσεις επηρεάζεται άμεσα από τον χρόνο κλαδέματος. Οι τομές που γίνονται νωρίς το χειμώνα (Νοέμβριο - Ιανουάριο) παραμένουν ευάλωτες για εβδομάδες, αυξάνοντας τον κίνδυνο προσβολής. Αντιθέτως, το όψιμο κλάδεμα (Φεβρουάριο - Μάρτιο) επιτρέπει την ταχύτερη επούλωση των πληγών μέσα σε λίγες ημέρες. Είναι απαραίτητο οι εργασίες να εκτελούνται με ξηρό καιρό, ενώ σε περίπτωση βροχής, το κλάδεμα πρέπει να διακόπτεται για τουλάχιστον τρεις ημέρες.
Πρακτικές Προστασίας και Υγιεινής
Για την αποτελεσματική θωράκιση του αμπελώνα, συνιστάται μια σειρά από καλλιεργητικά μέτρα:
-
Απολύμανση εργαλείων: Συχνή χρήση καθαρού οινοπνεύματος ή διαλύματος χλωρίνης 10%.
-
Διαχείριση προσβεβλημένων φυτών: Τα ασθενή πρέμνα κλαδεύονται τελευταία, ενώ τα ξερά τμήματα πρέπει να εκριζώνονται και να καίγονται άμεσα εκτός αμπελώνα.
-
Προστασία τομών: Οι μεγάλες τομές κλαδέματος πρέπει να καλύπτονται με ειδικά προστατευτικά σκευάσματα.
-
Ψεκασμός: Αμέσως μετά το κλάδεμα, επιβάλλεται ψεκασμός με εγκεκριμένο χαλκούχο σκεύασμα για την προστασία των πληγών.