Η Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων (ENVI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε, στις 28 Ιανουαρίου 2026, τη συμφωνία για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGTs), ανοίγοντας τον δρόμο για την τελική υιοθέτηση νέων κανόνων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η απόφαση ελήφθη με ισχυρή πλειοψηφία (47 ψήφοι υπέρ και 31 κατά).
Η ψηφοφορία επιβεβαίωσε τον σχεδιασμό για τη διαβάθμιση των φυτών που παράγονται με NGT σε δύο κατηγορίες. Πολλά από αυτά κατατάσσονται στην κατηγορία NGT-1 και αντιμετωπίζονται πλέον ως ισοδύναμα με τα φυτά που προκύπτουν από συμβατικές μεθόδους βελτίωσης, εξαιρούμενα από το αυστηρό καθεστώς των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ). Παράλληλα, θεσπίζεται ξεχωριστή κατηγορία (NGT-2) για πιο σύνθετες τροποποιήσεις.
Τι αλλάζει για τα φυτά NGT-1
Για τα φυτά που εντάσσονται στην κατηγορία NGT-1 προβλέπεται απλουστευμένη διαδικασία αξιολόγησης, ταχύτερη είσοδος στην αγορά και κατάργηση της υποχρεωτικής επισήμανσης των προϊόντων, με εξαίρεση τους σπόρους και το πολλαπλασιαστικό υλικό. Στο πλαίσιο αυτό, δύο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά –η αντοχή σε ζιζανιοκτόνα και η παραγωγή «γνωστής εντομοκτόνου ουσίας»– εξαιρούνται ρητά από την κατηγορία αυτή και μεταφέρονται στην NGT-2, ώστε να υπόκεινται σε αυστηρότερο έλεγχο.
Τα φυτά της κατηγορίας NGT-2 συνεχίζουν να ρυθμίζονται από τη νομοθεσία για τους ΓΤΟ, με διατήρηση της υποχρεωτικής επισήμανσης, της ιχνηλασιμότητας και παρακολούθησης, καθώς και της διαδικασίας αδειοδότησης.
Η επιστημονική διάκριση NGT και ΓΤΟ
Όπως εξηγεί ο Δρ Γανόπουλος, διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, οι νέες γονιδιωματικές τεχνικές βασίζονται σε μικρές, στοχευμένες αλλαγές στο DNA των φυτών, χωρίς εισαγωγή γενετικού υλικού από άλλους οργανισμούς. Οι τεχνικές αυτές, που στηρίζονται κυρίως στο CRISPR, επιτρέπουν ακριβείς μεταβολές σε γονίδια του ίδιου είδους ή συγγενικών ειδών και συχνά δεν διακρίνονται από φυσικές μεταλλάξεις ή από αλλαγές που θα μπορούσαν να προκύψουν με την κλασική γενετική βελτίωση. Αντίθετα, οι κλασικοί ΓΤΟ περιλαμβάνουν μεταφορά γονιδίων από μη συγγενικά είδη και παραμένουν σε αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο. Η νέα ευρωπαϊκή συμφωνία αναγνωρίζει αυτή τη διάκριση.
Επιπτώσεις για τη γεωργία
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμφωνία μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξη και διάθεση ποικιλιών πιο ανθεκτικών στην ξηρασία, τη ζέστη και τις ασθένειες, συμβάλλοντας στην κάλυψη του χαμένου εδάφους της Ευρώπης έναντι άλλων χωρών που ήδη αξιοποιούν τις NGT. Για την Ελλάδα, όπου η κλιματική πίεση είναι έντονη, η εξέλιξη αυτή θεωρείται κρίσιμη για τη διατήρηση της παραγωγικότητας. Παράλληλα, επισημαίνονται ζητήματα που αφορούν τις πατέντες, την πρόσβαση στο γενετικό υλικό, τη συνύπαρξη με τη βιολογική γεωργία –στην οποία οι NGT παραμένουν απαγορευμένες– καθώς και την ανάγκη παρακολούθησης πιθανών σωρευτικών επιδράσεων.
Υποστήριξη από ευρωπαϊκούς φορείς
Θετικά υποδέχθηκαν την απόφαση οργανώσεις του αγροδιατροφικού τομέα. Η Euroseeds έκανε λόγο για διατήρηση ενός «ισορροπημένου συμβιβασμού», ενώ η FarmEurope τόνισε ότι η ψηφοφορία της ENVI στέλνει μήνυμα στήριξης της υπεύθυνης, επιστημονικά τεκμηριωμένης καινοτομίας προς όφελος της βιωσιμότητας και της ανταγωνιστικότητας των αγροτικών επιχειρήσεων της ΕΕ. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι τα προτεινόμενα μέτρα θα ενισχύσουν την καινοτομία στη φυτική βελτίωση και θα βοηθήσουν τους αγρότες να καλλιεργούν πιο ανθεκτικά φυτά με μικρότερη ανάγκη σε πόρους, λιπάσματα και φυτοφάρμακα.
Στον αντίποδα, η καταναλωτική οργάνωση Safe Food Advocacy Europe (SAFE) καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να επανεξετάσει τη θέση του, ζητώντας πρόσθετες εγγυήσεις για την προστασία της βιολογικής παραγωγής. Στην Ελλάδα, με πρωτοβουλία των φορέων Αιγίλοπας, ΓΕΩΤΕΕ, του δικτύου ΣΙΤΩ και του ελληνικού γραφείου της Greenpeace, και με τη στήριξη ακόμη 34 οργανώσεων, εστάλη ανοιχτή επιστολή προς τους Έλληνες ευρωβουλευτές. Σε αυτήν ζητείται η απόρριψη της εξαίρεσης των NGT-1 από την ισχύουσα νομοθεσία, με το επιχείρημα ότι η εξαίρεση αυτή καταργεί κρίσιμες δικλείδες ασφαλείας.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις