Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να αποσυμπιέσει ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της αγροτικής αλυσίδας, προτείνοντας την προσωρινή αναστολή δασμών σε βασικά λιπάσματα, σε μια κίνηση που αποσκοπεί στη μείωση του κόστους παραγωγής και στη σταθεροποίηση των αγορών τροφίμων. Η απόφαση ανακοινώθηκε την Τετάρτη 7 Ιανουαρίου, έπειτα από έκτακτη συνεδρίαση των υπουργών Γεωργίας της ΕΕ στις Βρυξέλλες, σε ένα κλίμα αυξημένης πολιτικής και οικονομικής πίεσης από τα κράτη-μέλη.
Η σύνοδος, που οργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συνεργασία με την Κύπρια υπουργό Μαρία Παναγιώτου στο πλαίσιο της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, συγκέντρωσε κορυφαίους αξιωματούχους της Ένωσης. Ανάμεσά τους, ο Μάρος Σέφκοβιτς, Επίτροπος Εμπορίου, ο Κριστόφ Χάνσεν, Επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων, και ο Όλιβερ Βαρχέλι, αρμόδιος για την Υγεία και την Ευημερία των Ζώων.
Μιλώντας στη συνέντευξη Τύπου, ο Σέφκοβιτς ήταν σαφής ως προς το μέγεθος του προβλήματος. Παρά τη σχετική σταθεροποίηση των τιμών τα τελευταία δύο χρόνια, το κόστος των λιπασμάτων παραμένει περίπου 60% υψηλότερο από το 2020, ένα επίπεδο που, όπως τόνισε, «δεν είναι βιώσιμο» για τους Ευρωπαίους παραγωγούς. Η Επιτροπή, σημείωσε, οφείλει να παρέμβει ώστε να διασφαλίσει ότι η πράσινη μετάβαση δεν θα μετατραπεί σε παράγοντα αποδόμησης της αγροτικής βάσης της Ένωσης.
Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν προτείνει την αναστολή των εναπομεινάντων δασμών του μάλλον ευνοούμενου κράτους (MFN) σε κρίσιμες κατηγορίες λιπασμάτων, όπως η αμμωνία με δασμό 6,5% και η ουρία με δασμό 5,5%, καθώς και σε άλλα προϊόντα όπου κριθεί αναγκαίο. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η παρέμβαση θα συνοδεύεται από αυστηρές δικλίδες ασφαλείας, ώστε τα οφέλη να μετακυλιστούν άμεσα στους αγρότες και να μην απορροφηθούν από ενδιάμεσους κρίκους της αγοράς. Το μέτρο, όπως ανακοινώθηκε, θα μπορούσε να τεθεί σε ισχύ εντός του 2026.
Η πρόταση δεν είναι αποκομμένη από το ευρύτερο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ. Αντιθέτως, λειτουργεί ως αντιστάθμισμα στο πρόσθετο κόστος που προκαλεί ο Μηχανισμός Προσαρμογής των Συνόρων Άνθρακα (CBAM), ο οποίος τέθηκε σε εφαρμογή νωρίτερα φέτος και επηρεάζει άμεσα τις εισαγωγές λιπασμάτων υψηλής ενεργειακής έντασης. Η Επιτροπή προανήγγειλε ότι θα εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες για πρόταση που κατατέθηκε τον Δεκέμβριο, η οποία προβλέπει τη δυνατότητα προσωρινής αναστολής του CBAM για ορισμένα αγαθά, συμπεριλαμβανομένων των λιπασμάτων, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία έγκρισης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ.
Παράλληλα, η Κομισιόν σκοπεύει να ενισχύσει τη θεσμική παρακολούθηση της αγοράς μέσω του Παρατηρητηρίου Αγοράς Λιπασμάτων της ΕΕ, ενώ έχει προαναγγείλει την παρουσίαση ενός Σχεδίου Δράσης για τα Λιπάσματα το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Το σχέδιο αυτό αναμένεται να εστιάσει στη βελτίωση της διαφάνειας της αγοράς, στην κλιμάκωση της χρήσης ανακυκλωμένων θρεπτικών συστατικών και στην υποστήριξη στοχευμένων κανονιστικών προσαρμογών, όπου οι στρεβλώσεις κρίνονται συστημικές.
Η πρωτοβουλία έρχεται ως απάντηση σε αυξανόμενες πιέσεις από κράτη-μέλη, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ιρλανδία, που έχουν ζητήσει απαλλαγές από επιβαρύνσεις άνθρακα στα εισαγόμενα λιπάσματα. Σε μια περίοδο όπου η ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην κλιματική φιλοδοξία και στην οικονομική αντοχή των παραγωγών, η πρόταση της Επιτροπής αποτυπώνει μια πιο πραγματιστική ανάγνωση των ορίων της μετάβασης.
Χωρίς να αναιρεί τους μακροπρόθεσμους στόχους της, η ΕΕ δείχνει να αναγνωρίζει ότι η ασφάλεια εφοδιασμού τροφίμων και η σταθερότητα του αγροτικού εισοδήματος παραμένουν θεμέλια της ευρωπαϊκής συνοχής. Το αν η αναστολή των δασμών θα αποδειχθεί επαρκής ή απλώς ένα μεταβατικό ανάχωμα, θα κριθεί στην πράξη, καθώς οι αγορές και οι πολιτικές αποφάσεις του 2026 θα αρχίσουν να διασταυρώνονται.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις