Η ευρωπαϊκή συζήτηση για το νερό μπαίνει σε μια νέα, πιο αυστηρή φάση. Όχι με συνθήματα, ούτε με αιφνιδιασμούς, αλλά με κανόνες που σταδιακά γίνονται δεσμευτικοί. Για τους αγρότες, αυτό δεν είναι μια αφηρημένη περιβαλλοντική συζήτηση· είναι ζήτημα πρόσβασης στο νερό, άρα και βιωσιμότητας της παραγωγής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ξεκάθαρα ότι η γεωργία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς σταθερή και ασφαλή παροχή νερού. Αυτό αποτυπώνεται ρητά στο Όραμα για τη Γεωργία και τα Τρόφιμα, όπου τονίζεται ότι η ανθεκτικότητα του αγροδιατροφικού τομέα περνά μέσα από την εξασφάλιση βασικών πόρων. Ταυτόχρονα, όμως, η Επιτροπή δείχνει προς μια κατεύθυνση που οι αγρότες οφείλουν να γνωρίζουν εγκαίρως: το νερό θα προστατεύεται πλέον με αυστηρότερους θεσμικούς όρους.
Η βάση αυτής της πολιτικής είναι η Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα, η οποία εισάγει την έννοια των οικολογικών παροχών. Με απλά λόγια, πριν αφαιρεθεί νερό για άρδευση, πρέπει να διασφαλίζεται ότι το ποτάμι, ο ταμιευτήρας ή ο υδροφορέας διατηρεί τη φυσική του ισορροπία. Η Οδηγία αφήνει περιθώρια προσαρμογής, αλλά μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις και με πλήρη τεκμηρίωση. Δεν μιλά για τιμωρία της παραγωγής, αλλά για έναν νέο τρόπο διαχείρισης.
Το πώς εφαρμόζονται αυτοί οι κανόνες φαίνεται πλέον καθαρά από τη νομολογία. Η πρόσφατη απόφαση STS 515/2025 της 6ης Μαΐου 2025 του Tribunal Supremo δεν στράφηκε κατά των αγροτών. Στράφηκε κατά διοικητικών ρυθμίσεων που επέτρεπαν εξαιρέσεις χωρίς επαρκή σχεδιασμό. Το δικαστήριο έστειλε ένα μήνυμα που αφορά όλη την Ευρώπη: όταν δεν υπάρχουν σαφείς κανόνες και σχέδιο, οι χρήστες του νερού μένουν εκτεθειμένοι.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο για τη γεωργία. Οι αγρότες δεν απειλούνται από την ύπαρξη κανόνων· απειλούνται από την απουσία σοβαρού σχεδιασμού. Εκεί όπου δεν υπάρχουν επικαιροποιημένα αρδευτικά έργα, μετρήσεις, αποδοτικά δίκτυα και ρεαλιστικά σχέδια διαχείρισης, το βάρος τελικά μεταφέρεται στον παραγωγό.
Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Ανθεκτικότητα του Νερού (Water Resilience Strategy) επιχειρεί να προλάβει αυτό το σενάριο. Αναγνωρίζει ότι το νερό είναι ανθρώπινο δικαίωμα και ότι η γεωργία έχει κομβικό ρόλο στην επισιτιστική ασφάλεια. Ταυτόχρονα, όμως, ζητά να μειωθούν οι απώλειες, οι υπεραντλήσεις και η άναρχη χρήση. Όχι για να περιοριστεί η παραγωγή, αλλά για να μην καταρρεύσει το σύστημα τα επόμενα χρόνια.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για την αφαλάτωση. Η Επιτροπή την αντιμετωπίζει ως συμπληρωματικό εργαλείο, όχι ως μαγική λύση. Γι’ αυτό και προγραμματίζει επενδύσεις στην έρευνα το 2026, ώστε να μειωθεί το ενεργειακό και περιβαλλοντικό κόστος. Όμως το μήνυμα είναι σαφές: πρώτα εξοικονόμηση, πρώτα αποδοτικότητα, πρώτα επαναχρησιμοποίηση. Η αύξηση της προσφοράς έρχεται μόνο όταν όλα τα άλλα έχουν εξαντληθεί.
Για τον αγρότη, το ζητούμενο δεν είναι να φοβηθεί, αλλά να προετοιμαστεί. Το νερό δεν πρόκειται να «κοπεί» αυθαίρετα, αλλά θα συνδεθεί όλο και περισσότερο με κανόνες, σχέδια και αποδείξεις ορθής χρήσης. Όπου υπάρχουν οργανωμένα αρδευτικά σχήματα, σύγχρονες υποδομές και τεκμηρίωση, η παραγωγή θωρακίζεται. Όπου κυριαρχεί η προσωρινή λύση, ο κίνδυνος μεγαλώνει.
Η ευρωπαϊκή κατεύθυνση είναι σαφής: η γεωργία παραμένει προτεραιότητα, αλλά μόνο αν μπορεί να αποδείξει ότι διαχειρίζεται το νερό ως στρατηγικό και όχι ως ανεξάντλητο πόρο. Όσοι το κατανοήσουν νωρίς, θα έχουν λόγο και ασφάλεια. Όσοι το αγνοήσουν, θα βρεθούν να συζητούν υπό πίεση.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις