Η 25η Φεβρουαρίου 2016 καταγράφεται ως μία από τις ελάχιστες στιγμές της μεταμνημονιακής περιόδου όπου το Μέγαρο Μαξίμου μετατράπηκε σε άμεσο αποδέκτη της πίεσης των αγροτικών κινητοποιήσεων. Εκείνη την ημέρα, ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας υποδέχθηκε αντιπροσωπεία αγροτών από τα πιο ανθεκτικά και οργανωμένα μπλόκα της χώρας τη Νίκαια, τον Προμαχώνα και τα Μάλγαρα έπειτα από αίτημα που είχε υποβληθεί εκ μέρους 69 μπλόκων σε πανελλαδικό επίπεδο.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε ένα περιβάλλον αυξημένης πολιτικής έντασης. Τα τρακτέρ είχαν ήδη αποκτήσει συμβολικό βάρος στον δημόσιο χώρο, οι εθνικές οδοί είχαν κατά διαστήματα παραλύσει και το ασφαλιστικό–φορολογικό σχέδιο της κυβέρνησης βρισκόταν στο επίκεντρο κοινωνικής αντιπαράθεσης. Η επιλογή των συγκεκριμένων αγροτών να ζητήσουν ξεχωριστή συνάντηση με τον πρωθυπουργό, μακριά από άλλες αντιπροσωπείες, αποτύπωνε τη στρατηγική τους να διατηρήσουν αυτονομία λόγου και σκληρή γραμμή διαπραγμάτευσης.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, το μήνυμα που εκπέμφθηκε εντός του Μαξίμου ήταν διττό. Ο πρωθυπουργός αναγνώρισε δημοσίως ότι η μεγάλη πλειονότητα του αγροτικού κόσμου βρισκόταν σε οικονομική πίεση, τόνισε την ανάγκη διαλόγου και απέρριψε τη λογική ποινικοποίησης των κινητοποιήσεων. Την ίδια στιγμή, έθεσε σαφή όρια, επισημαίνοντας ότι οι πολιτικές αποφάσεις όφειλαν να κινούνται εντός συγκεκριμένων δημοσιονομικών πλαισίων και ότι δεν μπορούσαν να ανατραπούν υπό καθεστώς πίεσης.
Ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας υπογράμμισε επίσης «ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε σήμερα έχουν να κάνουν με το γεγονός ότι τα πέντε χρόνια, από το 2010 έως το 2015, υπήρξε μια μεγάλη καταστροφή εθνικού πλούτου». «Από τα 245 δισ. που ήταν το ΑΕΠ φτάσαμε στα 175 δισ.», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «αυτό είναι μια τεράστια καταστροφή».
«Αν δεν καταφέρουμε να ανακτήσουμε τον εθνικό πλούτο», συνέχισε, «και κατά την άποψή μου πρωτοπόρος για την ανάκτηση του πλούτου είναι ο αγροτικός χώρος», τότε όπως τόνισε «δεν θα μπορούμε να μιλάμε ούτε για εισόδημα, ούτε για συντάξεις, ούτε για έξοδο από την κρίση».
Ο πρωθυπουργός κάλεσε τους συνομιλητές του να «πούμε αλήθειες μεταξύ μας» και να «βρούμε λύσεις πάνω στα πραγματικά προβλήματα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε», διαμηνύοντας ότι είναι «πραγματικά ανοιχτός σε έναν πολύ ουσιαστικό διάλογο». Όπως ανέφερε, «θα ακούσω με πολύ προσοχή τις θέσεις και τις προτάσεις σας», υπογραμμίζοντας ότι «τα αιτήματά σας αποτελούν μια πολύ καλή βάση διαλόγου που έπρεπε να έχει ξεκινήσει εδώ και πάρα πολύ καιρό».
Η συγκυρία επιβάρυνε ακόμη περισσότερο το κλίμα. Λίγες ώρες πριν, είχε προηγηθεί εισαγγελική παρέμβαση για τα μπλόκα, γεγονός που ανάγκασε την κυβέρνηση να ισορροπήσει ανάμεσα στη θεσμική νομιμότητα και την πολιτική διαχείριση της κοινωνικής διαμαρτυρίας. Το Μαξίμου επέλεξε τότε να εμφανιστεί ως χώρος πολιτικής εκτόνωσης και όχι ως πεδίο σύγκρουσης.
Έτσι, η εικόνα που αποτυπώθηκε εκείνη την ημέρα στο Μέγαρο Μαξίμου ήταν περισσότερο αυτή μιας πολιτικής αποσυμπίεσης παρά μιας ουσιαστικής μετατόπισης πολιτικής. Οι αγρότες πέρασαν από την περιφέρεια του δρόμου στο κέντρο της εξουσίας, κατέθεσαν αιτήματα, άκουσαν δεσμεύσεις και αποχώρησαν με ανοιχτά ενδεχόμενα αλλά χωρίς συγκεκριμένο αντίκρισμα. Η συνάντηση λειτούργησε ως θεσμική καταγραφή της έντασης και ως αναγνώριση του κοινωνικού βάρους των κινητοποιήσεων, χωρίς όμως να ανατρέψει τις βασικές παραμέτρους του σχεδιασμού που είχαν ήδη τεθεί.
Σε αυτό το πλαίσιο, η 25η Φεβρουαρίου 2016 έμεινε στη συλλογική μνήμη όχι ως στιγμή λύσης, αλλά ως σημείο αναφοράς
Πέμπτη, 25 Φεβρουαρίου 2016. Λίγο μετά τις 13:30, η συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου ολοκληρώθηκε χωρίς θριαμβολογίες, αλλά και χωρίς ρήξη. Ο Αλέξης Τσίπρας είχε μόλις δεχθεί αντιπροσωπεία αγροτών από τα πιο ανθεκτικά μπλόκα της χώρας σε μια στιγμή που η κοινωνική πίεση είχε μεταφερθεί από τους δρόμους στον πυρήνα της πολιτικής εξουσίας.
Η συνάντηση δεν γεννούσε προσδοκίες συμφωνίας. Οι εκπρόσωποι των αγροτών που πέρασαν το κατώφλι του Μαξίμου προέρχονταν από τα 69 μπλόκα που είχαν συγκροτήσει, λίγες ημέρες νωρίτερα, κοινή γραμμή στο Πνευματικό Κέντρο Νίκαιας. Είχαν ήδη αρνηθεί να συμμετάσχουν σε προηγούμενες επαφές με την κυβέρνηση, επιλέγοντας μια πιο άκαμπτη διαπραγματευτική στάση, με αιτήματα που άγγιζαν τον πυρήνα του τότε οικονομικού και κοινωνικού σχεδιασμού.
Στην πρώτη του τοποθέτηση, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να ορίσει τον τόνο. Μίλησε για τη «μεγάλη πλειονότητα του αγροτικού κόσμου που περνάει δύσκολα», για την ανάγκη διαλόγου και σύνθεσης, απορρίπτοντας ρητά τη λογική της ποινικοποίησης των κινητοποιήσεων. Ήταν μια προσεκτική ισορροπία: αναγνώριση της κοινωνικής πίεσης, χωρίς αποδοχή πρακτικών που, όπως υπογράμμισε, θα μπορούσαν να στραφούν εναντίον του κοινωνικού συνόλου.
Το πολιτικό πλαίσιο ήταν ήδη φορτισμένο. Από το βήμα της Βουλής, την προηγούμενη ημέρα, ο Αλέξης Τσίπρας είχε προαναγγείλει τη συνάντηση, επιμένοντας ότι το 95% των αγροτών με χαμηλά εισοδήματα έπρεπε να προστατευθεί, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε ότι το ανώτερο 5% δεν θα απολάμβανε τα ίδια φορολογικά περιθώρια. Η αναφορά αυτή δεν ήταν τυχαία: αποτελούσε το πολιτικό φίλτρο μέσα από το οποίο η κυβέρνηση επιχειρούσε να δικαιολογήσει το ασφαλιστικό και φορολογικό της σχέδιο.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός πήρε αποστάσεις από την εισαγγελική πρωτοβουλία της Ευτέρπη Κουτζαμάνη, η οποία είχε διατάξει παρεμβάσεις για τους αποκλεισμούς δρόμων. Αναγνώρισε τη θεσμική διάσταση της νομιμότητας, αλλά προειδοποίησε ότι σε περιόδους μαζικής κινητοποίησης «οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί», υπογραμμίζοντας πως τα προβλήματα λύνονται αποτελεσματικότερα με πειθώ παρά με καταναγκασμό.
Από την πλευρά τους, οι αγρότες δεν προσήλθαν με διάθεση υπαναχώρησης. Ο Βαγγέλης Μπούτας, εξερχόμενος της συνάντησης, μίλησε για έναν απολογισμό αγώνα που δεν είχε ακόμη κλείσει. Άφησε, ωστόσο, ανοιχτό το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης των κινητοποιήσεων μέχρι την κατάθεση του νομοσχεδίου, μεταφέροντας την τελική απόφαση στην Ολομέλεια των μπλόκων. Ήταν μια τακτική κίνηση: διατήρηση της πίεσης, χωρίς οριστική ρήξη.
Στη σύνθεση της αντιπροσωπείας των αγροτών που είχε φτασει στο Μέγαρο Μαξίμου περιλαμβάνονταν οι Τσιοτίνας, Δημητρίου, Ζαφειρόπουλος, Τσίρκας, Σόρκος, Τσίλιας, Παπαδάκης, Τοπάλης, Ευαγγελόπουλος, Σίργας, Μιχαηλίδης, Μητσιούδης, Τσώνης, Πονερίδης, Παναγής, Δημητριάδης, Γκόντιας, Μάντσιος, Καλογιάννης και Τζαβάρας, με τη διαδικασία της εκπροσώπησης να προκαλεί, ήδη από την έναρξη, εσωτερικές τριβές. Από κυβερνητικής πλευράς, στη συνάντηση συμμετείχαν ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Βαγγέλης Αποστόλου και ο αναπληρωτής υπουργός Μάρκος Μπόλαρης, ο υπουργός Εργασίας Γιώργος Κατρούγκαλος και ο υφυπουργός Αναστάσιος Πετρόπουλος, καθώς και η κυβερνητική εκπρόσωπος Όλγα Γεροβασίλη, ενώ παρόντες ήταν και οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτης Φάμελλος και Σταύρος Αραχωβίτης,
Στο παρασκήνιο, η γεωγραφία των κινητοποιήσεων άλλαζε. Ο Ισθμός της Κορίνθου είχε ανοίξει, με τα τρακτέρ να αποσύρονται από την εθνική οδό, ενώ σε άλλα σημεία η ένταση μεταφερόταν. Στις Μικροθήβες, οι δηλώσεις για «1.017 τρακτέρ έξω από το Μαξίμου» λειτουργούσαν περισσότερο ως πολιτικό μήνυμα παρά ως άμεσο επιχειρησιακό σχέδιο. Στον Έβρο, τα αγροτικά μηχανήματα μετακινήθηκαν από το τελωνείο των Κήπων στο αεροδρόμιο της Αλεξανδρούπολης, σηματοδοτώντας μια αλλαγή μορφής, όχι εγκατάλειψη του αγώνα.
Παρά τη βαρύτητα της στιγμής και την απευθείας επικοινωνία με το ανώτατο επίπεδο της εκτελεστικής εξουσίας, η 25η Φεβρουαρίου 2016 δεν συνοδεύτηκε από άμεσες μεταβολές στον πυρήνα των πολιτικών επιλογών. Ο διάλογος παρέμεινε ανοιχτός, οι τόνοι αποκλιμακώθηκαν, όμως το νομοθετικό πλαίσιο που ακολούθησε κινήθηκε σε μεγάλο βαθμό εντός των ήδη χαραγμένων δημοσιονομικών ορίων. Για τον αγροτικό κόσμο, η συνάντηση κατέγραψε θεσμική αναγνώριση και πολιτική ορατότητα, όχι όμως και απτά αποτελέσματα αντίστοιχα της έντασης και της διάρκειας των κινητοποιήσεων.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις