Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανοίγει τον δρόμο για παράταση έως την 1η Ιανουαρίου 2027 στην ψηφιακή καταγραφή των επεξεργασιών φυτοπροστασίας, αλλά αφήνει την τελική απόφαση στα κράτη μέλη, δημιουργώντας ένα καθεστώς πολλών ταχυτήτων στην εφαρμογή της ΚΑΠ.
Το φθινόπωρο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέλεξε μια διατύπωση που αλλάζει ουσιαστικά, χωρίς να το διακηρύσσει ρητά, το χρονοδιάγραμμα της υποχρεωτικής ψηφιακής καταγραφής των επεξεργασιών φυτοπροστασίας. Με τον Εκτελεστικό Κανονισμό 2025/2203, ο οποίος δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 3 Νοεμβρίου 2025, η Κομισιόν εισήγαγε μια ρήτρα ευελιξίας που επιτρέπει στα κράτη μέλη να καθορίσουν αν και πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη η παράταση έως την 1η Ιανουαρίου 2027.
Τυπικά, ο κανονισμός δεν μεταθέτει κατά ένα έτος την έναρξη ισχύος του Εκτελεστικού Κανονισμού 2023/564, ο οποίος όριζε ως καταληκτική ημερομηνία την 1η Ιανουαρίου 2026 για την αποκλειστικά ψηφιακή καταγραφή των θεραπειών καλλιεργειών από επαγγελματίες χρήστες φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Ουσιαστικά όμως, μέσω της πρόβλεψης ότι για χρήσεις πριν από την 1η Ιανουαρίου 2027 τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέπουν τη μη μετατροπή των αντίστοιχων μητρώων σε ηλεκτρονική μορφή, δημιουργείται μια μεταβατική περίοδος με έντονο γεωγραφικό χαρακτήρα.
Η επιλογή αυτή αντανακλά τις ανισότητες ετοιμότητας εντός της Ένωσης. Κάποια κράτη έχουν ήδη αναπτύξει λειτουργικά ψηφιακά συστήματα καταγραφής, ενώ άλλα βρίσκονται ακόμη σε φάση προσαρμογής. Για πρώτη φορά όμως, η εφαρμογή ενός κανόνα της ΚΑΠ παύει να είναι απολύτως ομοιόμορφη. Η υποχρέωση ψηφιοποίησης δεν αίρεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά εξαρτάται από την εθνική απόφαση κάθε κράτους μέλους για το διάστημα μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2026 και 31ης Δεκεμβρίου 2026.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μια χώρα μπορεί να διατηρήσει την υποχρέωση άμεσης μετατροπής των αναλογικών μητρώων ακόμη και εντός του 2026, καθιστώντας την παράταση ουσιαστικά ανενεργή. Αντιθέτως, μια άλλη μπορεί να επιλέξει μια πιο χαλαρή εφαρμογή, επιτρέποντας στους παραγωγούς να συνεχίσουν την αναλογική καταγραφή έως το τέλος του έτους. Η 1η Ιανουαρίου 2027 παραμένει πάντως το αδιαπραγμάτευτο ορόσημο, καθώς από εκείνη την ημερομηνία και μετά η ψηφιακή μορφή καθίσταται υποχρεωτική για όλους τους χρήστες σε όλα τα κράτη μέλη.
Η ρύθμιση αυτή δεν αναιρεί τους βασικούς κανόνες που έχουν ήδη θεσπιστεί. Όπου η μετατροπή αναλογικών μητρώων παραμένει υποχρεωτική, αυτή πρέπει να γίνεται εντός 30 ημερών από την ημερομηνία χρήσης του φυτοπροστατευτικού προϊόντος, με δυνατότητα αυστηρότερης προθεσμίας αν το επιλέξει το κράτος μέλος. Παράλληλα, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029, επιτρέπεται να θεσπίζονται μεγαλύτερες περίοδοι μετατροπής, υπό την προϋπόθεση ότι όλα τα αρχεία θα είναι διαθέσιμα σε ψηφιακή μορφή έως τις 31 Ιανουαρίου του επόμενου έτους χρήσης.
Η Ιταλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η ευρωπαϊκή ευελιξία μεταφράζεται σε εθνικό δίλημμα. Εκεί, το ψηφιακό σύστημα έχει ενσωματωθεί στο Αρχείο Αγροτικού Μητρώου, με την καταγραφή να παραμένει προαιρετική έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, εκτός αν η κυβέρνηση αποφασίσει να ενεργοποιήσει νωρίτερα την υποχρεωτικότητα. Σε αντίθετη περίπτωση, οι παραγωγοί θα βρεθούν αντιμέτωποι με πλήρη ψηφιακή υποχρέωση ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2026, χωρίς ουσιαστικό μεταβατικό περιθώριο.
Πίσω από τη νομική γλώσσα, η επιλογή της Κομισιόν αποτυπώνει μια προσεκτική ισορροπία από τη μία, διατηρείται ο στρατηγικός στόχος της ενιαίας και διαφανούς καταγραφής των χρήσεων φυτοπροστατευτικών προϊόντων στο πλαίσιο της ΚΑΠ.και από την άλλη, αναγνωρίζεται ότι η εφαρμογή ενός τόσο απαιτητικού κανόνα δεν μπορεί να αγνοεί τις διοικητικές και τεχνικές πραγματικότητες των κρατών μελών.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις