ΗΠΑ: Οι τιμές των σιτηρών δεν καλύπτουν το κόστος

Σε συνθήκες γενικευμένης κρίσης εισέρχεται η αγροτική ζώνη των Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι τιμές των βασικών σιτηρών παραμένουν κάτω από το κόστος παραγωγής, οι τράπεζες σφίγγουν τη χρηματοδότηση και ολόκληρη η αγροτική αλυσίδα – από τους παραγωγούς έως τη βιομηχανία μηχανημάτων – δέχεται ισχυρά πλήγματα.

Οι αγρότες ξεκινούν τη νέα καλλιεργητική περίοδο αντιμέτωποι με χαμηλές τιμές, υψηλότατα κόστη και ένα κρίσιμο δίλημμα: πώς – ή ακόμη και αν – μπορούν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Η υπερπροσφορά σιτηρών πιέζει την αγορά, ενώ τα σημάδια της κρίσης γίνονται ορατά σε όλο το φάσμα της αγροτικής οικονομίας, από τις αποθήκες γεωργικών μηχανημάτων που γεμίζουν με απούλητα τρακτέρ έως τη συρρίκνωση της κερδοφορίας μεγάλων αγροτικών ομίλων.

Κόστη πάνω από τα έσοδα

Το 2026 προδιαγράφεται ιδιαίτερα δύσκολο. Σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA), το κόστος παραγωγής καλαμποκιού αναμένεται να αυξηθεί κατά 3% και της σόγιας κατά 3,1% σε σχέση με πέρυσι, την ώρα που οι τιμές στην αγορά παραμένουν πολύ κάτω από το σημείο ισορροπίας.

Όπως προκύπτει από ανάλυση του Reuters με βάση στοιχεία του USDA, το καλαμπόκι πωλείται περίπου στα 4,10 δολάρια ανά μπούσελ, όταν το όριο βιωσιμότητας βρίσκεται στα 5,03 δολάρια. Αντίστοιχα, η σόγια διαμορφώνεται γύρω στα 10,20 δολάρια ανά μπούσελ, ενώ απαιτούνται περίπου 12,80 δολάρια για να καλυφθεί το κόστος. «Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή ούτε μία καλλιέργεια που να προσφέρει πραγματική προοπτική. Όλα είναι ζημιογόνα», επισημαίνει ο αγροοικονομολόγος του Iowa State University, Τσαντ Χαρτ.

Πιστωτική ασφυξία και χρεοκοπίες

Το οικονομικό αδιέξοδο αποτυπώνεται πλέον και στο τραπεζικό σύστημα. Οι τράπεζες, μεταξύ των οποίων και η CoBank, ένας από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες του αγροτικού τομέα, έχουν αρχίσει να αυστηροποιούν σημαντικά τα κριτήρια δανεισμού. Η ποιότητα των χαρτοφυλακίων επιδεινώνεται: στους πρώτους εννέα μήνες του 2025, η CoBank προέβλεψε 129 εκατ. δολάρια για πιθανές ζημίες από δάνεια, έναντι μόλις 6 εκατ. δολαρίων την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Για πολλούς παραγωγούς, τα περιθώρια έχουν ήδη εξαντληθεί. Στα τρία πρώτα τρίμηνα του 2025, οι αιτήσεις πτώχευσης αγροτικών εκμεταλλεύσεων (Chapter 12) αυξήθηκαν κατά 36% σε σύγκριση με ολόκληρο το 2024. Νομικοί κύκλοι σημειώνουν ότι η συγκεκριμένη διαδικασία, που άλλοτε οδηγούσε σε αναδιάρθρωση χρεών, καταλήγει πλέον όλο και συχνότερα σε πλήρη εκκαθάριση των εκμεταλλεύσεων.

Πλήγμα στη βιομηχανία και στις τοπικές κοινωνίες

Η κρίση έχει ήδη μεταφερθεί στη βιομηχανία αγροτικών μηχανημάτων. Οι πωλήσεις τρακτέρ μειώθηκαν σχεδόν κατά 10%, ενώ οι πωλήσεις θεριζοαλωνιστικών μηχανών κατέρρευσαν πάνω από 35%. Σε πολιτείες όπως το Κάνσας, η αδυναμία συντήρησης παλαιού εξοπλισμού έχει οδηγήσει ακόμη και σε αύξηση περιστατικών πυρκαγιών θεριζοαλωνιστικών στα χωράφια.

Οι μεγάλες εταιρείες του κλάδου προχωρούν σε μαζικές περικοπές προσωπικού. Η Deere & Co. έχει ήδη καταργήσει περισσότερες από 2.000 θέσεις εργασίας από το 2023, η AGCO σχεδιάζει περικοπή περίπου 6% του εργατικού της δυναμικού, ενώ η CNH Industrial ανακοίνωσε εκατοντάδες απολύσεις, επικαλούμενη ασθενή ζήτηση και αυξημένο κόστος υλικών λόγω δασμών.

Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στη βιομηχανία. Η πτώση των αγροτικών εισοδημάτων απειλεί τα φορολογικά έσοδα των τοπικών αρχών, με άμεσο κίνδυνο για τη χρηματοδότηση σχολείων, νοσοκομείων και κοινωνικών υπηρεσιών στην αμερικανική ύπαιθρο.