Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα από τα πιο αθόρυβα αλλά δομικά προβλήματα της γεωργίας της: τη μετάβαση από τη μία γενιά αγροτών στην επόμενη. Με τη νέα Στρατηγική για την Ανανέωση των Γενεών στη Γεωργία, οι Βρυξέλλες φέρνουν στο προσκήνιο τη διαδοχή και την πρόωρη συνταξιοδότηση, όχι ως κοινωνική παροχή, αλλά ως εργαλείο σταθερότητας για το ευρωπαϊκό σύστημα τροφίμων.
Σήμερα, η πλειονότητα της γεωργικής γης στην ΕΕ διαχειρίζεται από αγρότες άνω των 55 ετών, ενώ λιγότερο από το 10% των παραγωγών είναι κάτω των 40. Πολλοί από τους παλαιότερους θέλουν να αποχωρήσουν, αλλά καθυστερούν όχι από επιλογή, αλλά από αβεβαιότητα ποιος θα αναλάβει, με ποιους όρους και χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο το εισόδημα ή η περιουσία τους. Την ίδια στιγμή, οι νεότεροι αποθαρρύνονται από θολούς κανόνες, φορολογικά βάρη και έλλειψη θεσμικής στήριξης.
Η νέα στρατηγική της ΕΕ αντιμετωπίζει τη διαδοχή όχι ως ιδιωτική οικογενειακή υπόθεση, αλλά ως ζήτημα δημόσιου συμφέροντος. Όταν η μεταβίβαση καθυστερεί, οι εκμεταλλεύσεις χάνουν ανταγωνιστικότητα, κατακερματίζονται ή απλώς «παγώνουν» επενδυτικά. Όταν οργανώνεται έγκαιρα, δημιουργείται χώρος για εκπαίδευση, καινοτομία και σταδιακή ανάληψη ευθύνης από τη νέα γενιά.
Σύμφωνα με την Αξιολόγηση των Στρατηγικών Ανανέωσης Γενεών στα κράτη-μέλη (2025) του Δικτύου ΚΓΠ της ΕΕ, ήδη διαμορφώνεται ένα νέο ευρωπαϊκό μοντέλο μετάβασης. Χώρες που εφαρμόζουν οργανωμένα σχέδια διαδοχής, συμβουλευτική υποστήριξη και σχήματα πρόωρης ή μερικής συνταξιοδότησης καταγράφουν ταχύτερες και πιο σταθερές μεταβιβάσεις. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ηλικιωμένοι αγρότες παραμένουν ενεργοί ως μέντορες, ενώ οι διάδοχοι αποκτούν σταδιακά έλεγχο της εκμετάλλευσης χωρίς απότομες ρήξεις.
Η στρατηγική της ΕΕ προωθεί έναν συνδυασμό νομικών, φορολογικών και συμβουλευτικών παρεμβάσεων, με στόχο την απλοποίηση της κληρονομιάς, τη μείωση των αντικινήτρων και τη δημιουργία διαφανούς πλαισίου διαδοχής. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και σε πλατφόρμες «αντιστοίχισης», που φέρνουν σε επαφή αγρότες χωρίς οικογενειακούς διαδόχους με νέους εισερχόμενους εκτός οικογένειας μια σιωπηλή αλλά κρίσιμη αλλαγή για περιοχές που κινδυνεύουν με εγκατάλειψη γης.
Πέρα από τις τεχνικές ρυθμίσεις, το μήνυμα της Επιτροπής είναι πλέον πολιτικό η ανανέωση των γενεών δεν μπορεί να αφεθεί στην τύχη ή στη συνήθεια. Θα ενσωματωθεί συμφωνα με πηγές του Agrocapital στο πλαίσιο της ΚΑΠ μετά το 2027, σε συνάρτηση με την πολιτική γης, τη χρηματοδότηση και την κατάρτιση, ώστε η αποχώρηση να μην σημαίνει απώλεια και η είσοδος να μην μοιάζει με άλμα στο κενό.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις