Ευλογιά: Το επόμενο τρίμηνο θα κρίνει την εφαρμογή ή το σύστημα;

Μετά τη σημερινή συνέντευξη Τύπου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς, η εικόνα που προκύπτει η ευλογιά των αιγοπροβάτων δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα παροδικό υγειονομικό φαινόμενο, αλλά ως ζήτημα διαρκούς πίεσης για την ελληνική κτηνοτροφία και για την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού ελέγχου.

Τα επικαιροποιημένα στοιχεία που παρουσιάστηκαν δείχνουν ότι η κρίση παραμένει ενεργή και γεωγραφικά διασπαρμένη, παρά τη σχετική επιβράδυνση των νέων κρουσμάτων. Οι αριθμοί λειτουργούν πλέον ως δείκτης εφαρμογής των μέτρων και όχι απλώς ως στατιστική καταγραφή, καθώς κάθε νέα εστία συνδέεται άμεσα με μετακινήσεις, επιτήρηση και συμμόρφωση στο πεδίο.

Στο πλαίσιο αυτό, το επόμενο τρίμηνο χαρακτηρίζεται επισήμως ως κρίσιμο, με την πολιτεία να μετατοπίζει το βάρος από τις συστάσεις στη συστηματική επιτήρηση, τους εντατικούς ελέγχους και τη μηδενική ανοχή σε παραβάσεις.

Τα επικαιροποιημένα στοιχεία για το διάστημα Αύγουστος 2024 – 31 Ιανουαρίου 2026 αποτυπώνουν το πραγματικό μέγεθος της κρίσης: 2.084 επιβεβαιωμένα κρούσματα, 2.585 θετικές εκτροφές και 475.736 θανατώσεις αιγοπροβάτων. Πρόκειται για δεδομένα που δεν επιδέχονται δημιουργικές αναγνώσεις. Κάθε καθυστέρηση, κάθε χαλάρωση, κάθε «εξαίρεση» μεταφράζεται σε απώλεια ζωικού κεφαλαίου και σε διαρκή πίεση σε έναν κλάδο που ήδη δοκιμάζεται στα όριά του.

Στο πιο πρόσφατο χρονικό παράθυρο, από 19 έως 31 Ιανουαρίου 2026, καταγράφηκαν 26 νέα κρούσματα. Ο αριθμός αυτός, αν απομονωθεί, θα μπορούσε να εκληφθεί ως ένδειξη σχετικής ύφεσης. Η γεωγραφική του κατανομή, ωστόσο, αφηγείται μια διαφορετική ιστορία. Η παρουσία νέων εστιών σε Περιφερειακές Ενότητες όπως η Αιτωλοακαρνανία, η Ηλεία, η Ξάνθη και η Αχαΐα δείχνει ότι η νόσος εξακολουθεί να κινείται σε κρίσιμους διαδρόμους παραγωγής και μετακίνησης. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσα κρούσματα καταγράφονται, αλλά πώς συνεχίζουν να εμφανίζονται και τι αυτό αποκαλύπτει για την εφαρμογή των μέτρων στην πράξη.

Σε σωρευτικό επίπεδο, οι ίδιες περιοχές εξακολουθούν να σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος. Λάρισα (252 κρούσματα), Ξάνθη (241), Αχαΐα (196), Σέρρες (185), Ροδόπη (179) και Αιτωλοακαρνανία (172) συνθέτουν έναν χάρτη όπου η ευλογιά δεν είναι πια ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά ένα φαινόμενο με διάρκεια και επιμονή. Η επανάληψη των ίδιων ονομάτων δεν είναι τυχαία και εξηγεί γιατί η πολιτεία εγκαταλείπει σταδιακά τον τόνο της σύστασης και υιοθετεί τη γλώσσα της αυστηρής επιτήρησης.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, επέλεξε μια διατύπωση χωρίς περιθώρια παρερμηνείας.«Το επόμενο τρίμηνο είναι κρίσιμο. Ενισχύουμε την επιτήρηση, αυξάνουμε τους κτηνιάτρους στο πεδίο και συνεργαζόμαστε στενά με Αστυνομία και Λιμενικό. Καλούμε όλους σε απόλυτη συμμόρφωση: κάθε παράνομη μετακίνηση θέτει σε κίνδυνο μια ολόκληρη περιοχή και υπονομεύει την προσπάθεια όλων».
Η αναφορά στην «υπονόμευση» δεν ήταν τυχαία. Αντανακλά μια πραγματικότητα που συζητείται εδώ και μήνες χαμηλόφωνα, αλλά πλέον περνά στο προσκήνιο με θεσμικό τρόπο.

Από την πλευρά της επιστημονικής επιτροπής, ο Πρόεδρος της ΕΕΕΔΕΕ, Καθηγητής Χαράλαμπος Μπιλλίνης, στάθηκε σε μια λέξη που συνοδεύει κάθε επιτυχημένη υγειονομική διαχείριση, πειθαρχία.
«Η διαχείριση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων απαιτεί ψυχραιμία, πειθαρχία και συνεργασία», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι τα μέτρα βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και σχεδιάζονται ώστε να είναι εφαρμόσιμα και δίκαια. Η προτεραιότητα των επόμενων εβδομάδων, όπως τόνισε, είναι η πρόληψη νέων εστιών και η προστασία του ζωικού κεφαλαίου. Η επισήμανση ότι η συμμόρφωση δεν αποτελεί επιλογή αλλά προϋπόθεση διατρέχει ολόκληρη την τοποθέτησή του.

Παράλληλα, παρουσιάστηκαν τα εργαλεία στήριξης: ταχύτερες αποζημιώσεις, αφορολόγητες και ακατάσχετες, ενίσχυση για χαμένο εισόδημα, ενδυνάμωση του μηχανισμού με στρατιωτικούς και εξουσιοδοτημένους ιδιώτες κτηνιάτρους, νέο προσωπικό και πρόσθετα εργαστήρια. Πρόκειται για παρεμβάσεις που απαντούν σε πραγματικές ανάγκες. Δεν αναιρούν, όμως, μια βασική παραδοχή που αποφεύγεται να ειπωθεί ευθέως: κανένα διοικητικό εργαλείο δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε περιβάλλον ανοχής στην παρανομία.

Και εδώ αναδύεται το κενό που οι αριθμοί δεν καλύπτουν οι κτηνοτρόφοι με τους οποίους επικοινώνησε το Agrocapital περιγράφουν έναν κλάδο που έχει υποστεί, όπως λένε, τη μεγαλύτερη ζημιά των τελευταίων δεκαετιών, με απώλειες που δεν αποτυπώνονται πλήρως ούτε στα διαγράμματα ούτε στις ανακοινώσεις. Μιλούν για κόπωση, για αβεβαιότητα και για ένα ερώτημα που επανέρχεται επίμονα όχι μόνο πώς ελέγχεται η κρίση, αλλά πώς τελειώνει.

Το επόμενο τρίμηνο θεωρείται κρίσιμο όχι μόνο για την εξέλιξη της νόσου, αλλά για το αν οι κανόνες θα ισχύσουν για όλους με τον ίδιο τρόπο. Η εικόνα δεν θα κριθεί μόνο από τους αριθμούς των κρουσμάτων, αλλά από το αν τηρηθούν οι έλεγχοι στις μετακινήσεις, η βιοασφάλεια και η συλλογική συμμόρφωση. Το ζητούμενο, όπως ξεκαθαρίστηκε, δεν είναι να αναζητηθούν ευθύνες εκ των υστέρων, αλλά να προληφθούν νέες εστίες και να προστατευτεί η κτηνοτροφία ως βασικός παραγωγικός κλάδος. Το πότε θα υπάρξει αποκλιμάκωση θα εξαρτηθεί από το αν τα μέτρα εφαρμοστούν χωρίς εξαιρέσεις και “παραθυράκια”.

Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι τα μέτρα δεν κρίνονται από το πώς ανακοινώνονται, αλλά από το αν εφαρμόζονται σταθερά και χωρίς παρεκκλίσεις στο χωράφι και στη μονάδα.