Όταν η τιμή του γάλακτος αλλάζει στο σούπερ μάρκετ λίγοι σκέφτονται τι συμβαίνει πριν από το ράφι,κάθε λίτρο όμως περνά από μια λεπτή ισορροπία κόστους ζωοτροφών ενέργειας και ρευστότητας που κρίνει αν μια εκμετάλλευση θα συνεχίσει ή θα χαθεί Η σταθερότητα στο γάλα δεν είναι τεχνικό ζήτημα είναι ζήτημα επισιτιστικής ασφάλειας
Στις Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 2019 ένα σύστημα που δεν υπόσχεται υψηλές τιμές αλλά οικονομική ασφάλεια και σταθερό πλαίσιο λειτουργίας.. Το πρόγραμμα Dairy Margin Coverage DMC εγγυάται ένα ελάχιστο περιθώριο εισοδήματος υπολογισμένο με βάση την τιμή του γάλακτος και το κόστος των ζωοτροφών σε εθνικό επίπεδο Με κόστος μόλις 2,90 ευρώ ανά 1 000 λίτρα οι παραγωγοί εξασφαλίζουν περιθώριο 184 ευρώ ανά 1 000 λίτρα το ίδιο εδώ και επτά χρόνια παρά τις έντονες διακυμάνσεις της αγοράς
Το σύστημα δεν άλλαξε όρους ούτε κόστος από το 2019 και η συμμετοχή αγγίζει το 70 τοις εκατό των Αμερικανών γαλακτοπαραγωγών γεγονός που δείχνει ότι δεν πρόκειται για πειραματική πολιτική αλλά για εργαλείο καθημερινής διαχείρισης κινδύνου
Σύμφωνα με εκθέσεις του Κογκρέσου μεταξύ Ιανουαρίου 2019 και Δεκεμβρίου 2024 οι πληρωμές ενεργοποιήθηκαν σε 38 μήνες για όσους είχαν επιλέξει το ανώτατο επίπεδο κάλυψης Με απλά λόγια σχεδόν ένας στους δύο μήνες χρειάστηκε στήριξη ώστε να μη χαθεί το περιθώριο
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά το δημόσιο κόστος και εδώ το αμερικανικό μοντέλο δείχνει τον χαρακτήρα του,το πρόγραμμα δεν έχει σταθερό δημοσιονομικό βάρος. Το 2021 και το 2023 η δημόσια δαπάνη ξεπέρασε το 1 δισεκατομμύριο δολάρια Αντίθετα το 2019 το 2020 το 2022 και το 2024 το κόστος έμεινε κάτω από τα 200 εκατομμύρια δολάρια
Αυτό δεν θεωρείται αποτυχία αλλά επιτυχία, Δημόσιο χρήμα δαπανάται μόνο όταν η αγορά το απαιτεί όταν οι τιμές σταθεροποιούνται το σύστημα υποχωρεί χωρίς να δημιουργεί μόνιμη επιβάρυνση. Για τον παραγωγό αυτό σημαίνει εισόδημα λιγότερο ευάλωτο στην αστάθεια και για τον φορολογούμενο σημαίνει παρέμβαση μόνο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη
Η ευρωπαϊκή προσέγγιση ακολουθεί διαφορετική λογική, στην Ευρωπαϊκή Ένωση η στήριξη έρχεται συνήθως μετά την κρίση όταν το πρόβλημα έχει ήδη φανεί στο εισόδημα στις κινητοποιήσεις και στην εγκατάλειψη του επαγγέλματος Η πολιτική αντίδραση είναι συχνά καθυστερημένη και αποσπασματική
Το αμερικανικό παράδειγμα δείχνει μια πιο προληπτική φιλοσοφία καθώς η μείωση του κινδύνου δεν ακυρώνει την αγορά αλλά αποτρέπει τις ακραίες απώλειες. Αυτό έχει και κοινωνική διάσταση ένα προβλέψιμο εισόδημα καθιστά τη γαλακτοπαραγωγή λιγότερο αποτρεπτική για νέους αγρότες και διευκολύνει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Από το 2026 το πρόγραμμα επεκτείνεται,και το ανώτατο όριο κάλυψης αυξάνεται από 22 σε 26 εκατομμύρια λίτρα ανά εκμετάλλευση χωρίς αλλαγή στο κόστος συμμετοχής ή στο επίπεδο προστασίας Πρόκειται για προσαρμογή στην πραγματικότητα των σύγχρονων μονάδων όχι για αλλαγή φιλοσοφίας.
Το ερώτημα για την Ελλάδα δεν είναι αν μπορεί να αντιγράψει το αμερικανικό μοντέλο αλλά αν μπορεί να διδαχθεί από αυτό. Η πρόληψη της αστάθειας είναι συχνά φθηνότερη από τη διαχείριση της κρίσης καθώς η ευρωπαϊκή αγορά γάλακτος βρίσκεται ξανά υπό πίεση και η κρίση των δημητριακών εντείνει το κόστος παραγωγής. Αξίζει να εξετάζουμε τι κάνουν αλλού, η αστάθεια του γάλακτος δεν είναι τοπικό φαινόμενο και οι συνέπειές της είναι παγκόσμιες
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις