πακέτο Omnibus, δεν φέρει τον τόνο μιας θεαματικής μεταρρύθμισης. Ωστόσο, πίσω από τη γλώσσα της διοικητικής εξομάλυνσης κρύβεται μια ανατροπή που αγγίζει τον πυρήνα του συστήματος έγκρισης δραστικών ουσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το ισχύον πλαίσιο, θεμελιωμένο στον Κανονισμός (ΕΚ) 1107/2009, βασίζεται σε περιοδικές ανανεώσεις εγκρίσεων έπειτα από επανεκτίμηση του κινδύνου. Η διαδικασία αυτή, συνήθως κάθε δέκα ή δεκαπέντε έτη, έχει αποτελέσει βασικό μηχανισμό διασφάλισης ότι οι δραστικές ουσίες παραμένουν συμβατές με τα εξελισσόμενα επιστημονικά δεδομένα. Η Επιτροπή προτείνει τώρα μια διαφορετική λογική. Η έγκριση θα χορηγείται αορίστου διάρκειας, εκτός εάν συντρέχουν συγκεκριμένοι λόγοι για χρονικό περιορισμό.
Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται δεν είναι αμελητέες. Ουσίες που θεωρούνται υποψήφιες για υποκατάσταση, εκείνες που εγκρίθηκαν κατ’ εξαίρεση λόγω σοβαρού κινδύνου για την παραγωγή ή περιπτώσεις όπου η επιστημονική αξιολόγηση επιβάλλει αυξημένη επιτήρηση θα εξακολουθούν να υπόκεινται σε χρονικά όρια. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί τη δυνατότητα στοχευμένης επανεξέτασης εφόσον προκύψουν νέα επιστημονικά στοιχεία. Το ερώτημα που ήδη διατυπώνεται σε ευρωπαϊκούς κύκλους είναι κατά πόσο αυτή η ρήτρα επανενεργοποίησης θα λειτουργήσει ως εγγύηση ασφάλειας ή ως πηγή διαρκούς αβεβαιότητας.
Για τη βιομηχανία φυτοπροστασίας, η προοπτική αόριστης έγκρισης σημαίνει μείωση διοικητικού κόστους και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στον σχεδιασμό επενδύσεων. Στελέχη του κλάδου επισημαίνουν ότι η σημερινή διαδικασία ανανεώσεων απορροφά σημαντικούς πόρους, οι οποίοι θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην ανάπτυξη νέων δραστικών ουσιών και προϊόντων χαμηλού κινδύνου. Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις περιβαλλοντικής πολιτικής εκφράζουν ανησυχία ότι η μετατόπιση από το τακτικό χρονοδιάγραμμα επανεξέτασης σε ένα σύστημα παρέμβασης μόνο κατόπιν νέων δεδομένων ενδέχεται να μειώσει τη θεσμική πίεση για διαρκή επανεκτίμηση.
Η πρόταση επεκτείνεται και στο καθεστώς προστασίας δεδομένων δοκιμών. Καθιερώνεται ενιαία ημερομηνία έναρξης και λήξης της περιόδου αποκλειστικότητας σε ολόκληρη την Ένωση, αντικαθιστώντας το σημερινό μωσαϊκό εθνικών χρονοδιαγραμμάτων. Η βασική διάρκεια ορίζεται σε δέκα έτη, με δυνατότητα παράτασης σε ειδικές περιπτώσεις. Η εναρμόνιση υπόσχεται περιορισμό της νομικής πολυπλοκότητας και ευκολότερη πρόσβαση στην αγορά, ιδίως για εταιρείες γενόσημων προϊόντων. Ωστόσο, για τις επιχειρήσεις που επενδύουν μεγάλα κεφάλαια στην ανάπτυξη καινοτόμων μορίων, η διάρκεια και η σταθερότητα της προστασίας δεδομένων παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες βιωσιμότητας.
Ιδιαίτερα ευαίσθητο αποδεικνύεται το ζήτημα των ανώτατων ορίων καταλοίπων. Η συζήτηση μετατοπίζεται από την αποκλειστικά επιστημονική αξιολόγηση κινδύνου σε ένα πλαίσιο που ενσωματώνει και ευρύτερες περιβαλλοντικές παραμέτρους, σε ορισμένες περιπτώσεις με αναφορά στα όρια ποσοτικοποίησης. Η μετατόπιση αυτή έχει δυνητικές εμπορικές συνέπειες, καθώς μπορεί να επηρεάσει τις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από τρίτες χώρες και να δοκιμάσει την ισορροπία με τις διεθνείς δεσμεύσεις της Ένωσης στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Παράλληλα, το Omnibus επιχειρεί να επιταχύνει τις διαδικασίες για προϊόντα βιολογικού ελέγχου και φυτοπροστατευτικά χαμηλού κινδύνου, να ενισχύσει την αμοιβαία αναγνώριση μεταξύ κρατών μελών και να διευκολύνει προσωρινές άδειες πριν από την ολοκλήρωση της έγκρισης σε επίπεδο Ένωσης. Σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή γεωργική πολιτική επιχειρεί να συνδυάσει παραγωγικότητα και βιωσιμότητα, η ταχύτερη πρόσβαση σε εναλλακτικές λύσεις αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η πρόταση της Επιτροπής εισέρχεται τώρα στη συνήθη νομοθετική διαδικασία, όπου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα διαμορφώσουν το τελικό κείμενο. Οι πολιτικές ισορροπίες που θα αναδειχθούν θα καθορίσουν εάν η απλούστευση θα μεταφραστεί σε σταθερότερο ρυθμιστικό περιβάλλον ή εάν θα ανοίξει έναν νέο κύκλο αντιπαραθέσεων γύρω από την ασφάλεια, το εμπόριο και την καινοτομία.
Η γεωργία πλέον βρίσκεται στο επίκεντρο πολλαπλών μεταβάσεων, από την πράσινη συμφωνία έως την ανταγωνιστικότητα των αγορών, οι τεχνικές αναδιατυπώσεις σπάνια παραμένουν η είναι ουδέτερες. Το πακέτο Omnibus μπορεί να μεταβάλει ουσιαστικά τους όρους έγκρισης, επένδυσης και εμπορίου στα φυτοπροστατευτικά προϊόντα της Ευρώπης.
Διαβάστε αναλυτικά τα έγγραφα εδώ 1ο και 2ο