Αντιμέτωπος με απότομη ανατροπή βρίσκεται ο ευρωπαϊκός τομέας πατάτας, καθώς μετά από χρόνια περιορισμένης προσφοράς και υψηλών τιμών, η αγορά καταγράφει υπερπαραγωγή και σημαντική πτώση τιμών.
Σύμφωνα με το euractiv.com μεταξύ 2000 και 2023, η παραγωγή πατάτας στην ΕΕ μειώθηκε σχεδόν κατά 40%, λόγω κλιματικής αλλαγής, χαμηλότερης κατανάλωσης και αυστηρότερων κανόνων για τα φυτοφάρμακα, γεγονός που ενίσχυσε την κερδοφορία του κλάδου. Ωστόσο, το 2025 οι τιμές υποχώρησαν κατά 22% σε σύγκριση με το 2024, το οποίο επίσης είχε καταγράψει μείωση.
Η άνοδος των τιμών τα προηγούμενα έτη οδήγησε πολλούς αγρότες να στραφούν στην καλλιέργεια πατάτας. Όπως ανέφερε ο Geoffroy d’Evry, πρόεδρος της UNPT και επικεφαλής της ομάδας εργασίας πατάτας της Copa-Cogeca, η Γαλλία χρειαζόταν περίπου 40.000 επιπλέον εκτάρια έως το 2030 για να καλύψει τη ζήτηση, ωστόσο το κενό καλύφθηκε μέσα σε ένα έτος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, σε Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία η απαιτούμενη παραγωγή για την κάλυψη της ζήτησης ανέρχεται συνήθως σε περίπου 24 εκατ. τόνους, ενώ φέτος η συγκομιδή έφτασε τους 27 εκατ. τόνους. Η ζήτηση, ωστόσο, δεν ακολούθησε.
Οι εξαγωγικές δυνατότητες εκτός ΕΕ έχουν περιοριστεί λόγω γεωπολιτικών εντάσεων. Οι δασμολογικές πολιτικές του Donald Trump, όπως σημείωσε ο d’Evry, έχουν επηρεάσει αρνητικά το επιχειρηματικό κλίμα. Παράλληλα, η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου έχει μειώσει την ανταγωνιστικότητα των Ευρωπαίων παραγωγών έναντι χωρών όπως η Κίνα, η Ινδία και η Αίγυπτος, οι οποίες από αγορές-πελάτες μετατρέπονται πλέον σε ανταγωνιστές, ιδίως στη Μέση Ανατολή.
Πιέσεις στην Πολωνία
Ιδιαίτερα επιβαρυμένη εμφανίζεται η Πολωνία. Όπως δήλωσε ο Tomasz Bienkowski, πρόεδρος της Polish Potato Federation, οι αποθήκες είναι γεμάτες, ενώ οι έντονες φθινοπωρινές βροχοπτώσεις προκάλεσαν προβλήματα ποιότητας, δυσχεραίνοντας την επεξεργασία για τηγανητές πατάτες και πατατάκια.
Παράλληλα, παραγωγοί της δυτικής Ευρώπης ανακατευθύνουν φορτία προς την πολωνική αγορά, εντείνοντας την πίεση στις τιμές. Σύμφωνα με τον Bienkowski, σε ορισμένες περιπτώσεις 100 κιλά πατάτας πωλούνται ακόμη και προς 3 ευρώ. Όπως προειδοποίησε, για μεγάλες εκμεταλλεύσεις δεν αποκλείεται ο κίνδυνος κατάρρευσης.
Αναζήτηση διεξόδου
Στη Γαλλία, η UNPT εγκαινίασε πλατφόρμα για τη διοχέτευση πλεονασμάτων σε ζωοτροφές. Ωστόσο, στην Πολωνία, η χρήση πατάτας για ζωοτροφή απαιτεί σημαντικές αλλαγές στη διατροφή των ζώων. Η μετατροπή σε αλκοόλη δεν θεωρείται βιώσιμη λύση, καθώς τα αποστακτήρια χρησιμοποιούν φθηνότερες πρώτες ύλες, όπως το καλαμπόκι, ενώ η παραγωγή βιοαερίου κρίνεται περιορισμένης σκοπιμότητας λόγω της υψηλής περιεκτικότητας των πατατών σε νερό.
Οι παραγωγοί, τόσο στη δυτική όσο και στην ανατολική Ευρώπη, συγκλίνουν στην ανάγκη περιορισμού της παραγωγής. Ο d’Evry ζητεί μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων κατά 10%, επισημαίνοντας την ανάγκη συλλογικής στάσης. Ο Bienkowski εκφράζει ανησυχία για αλυσιδωτές επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, ιδίως στις εταιρείες σπόρων, προειδοποιώντας ότι το πρόβλημα ενδέχεται να επηρεάσει ήδη την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις