Λίπασμα υπάρχει, αλλά όχι για όλους

Την ώρα που οι διεθνείς αγορές λιπασμάτων παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, στην ελληνική αγορά διαμορφώνεται ήδη ένα κλίμα έντονης προσδοκίας και προσεκτικής αναμονής. Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές της αγοράς, αρκετοί μεγάλοι εισαγωγείς λιπασμάτων στην Ελλάδα που είχαν προχωρήσει νωρίς σε αγορές ουρίας, νιτρικής αμμωνίας και θειικής αμμωνίας σε χαμηλότερες τιμές εμφανίζονται σήμερα ιδιαίτερα ικανοποιημένοι, καθώς η διεθνής αβεβαιότητα δημιουργεί προοπτικές ανόδου στις τιμές. Παράγοντες της αγοράς αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι ορισμένοι προμηθευτές «τρίβουν τα χέρια τους», καθώς τα αποθέματα που αποκτήθηκαν σε προηγούμενη περίοδο χαμηλότερου κόστους αποκτούν πλέον μεγαλύτερη εμπορική αξία.

Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν ακόμη πλήρως διασταυρωθεί από όλες τις πλευρές της αγοράς, ωστόσο αγρότες από διαφορετικές περιοχές της χώρας αναφέρουν ήδη ότι μία μεγάλη εταιρεία του κλάδου έχει προσωρινά αναστείλει πωλήσεις συγκεκριμένων προϊόντων, εξέλιξη που ενισχύει τις υποψίες ότι μέρος της αγοράς αναμένει νέες αυξήσεις πριν επανέλθει στην κανονική εμπορική δραστηριότητα. Παράγοντες του κλάδου επισημαίνουν ότι σε περιόδους έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, οι εταιρείες συχνά επιλέγουν να επαναξιολογήσουν τα αποθέματα και τη στρατηγική διάθεσης προϊόντων πριν προχωρήσουν σε νέες τιμολογήσεις.

Την ίδια στιγμή, η εικόνα δεν είναι ενιαία για όλους τους παίκτες της αγοράς. Ορισμένοι εισαγωγείς που δεν είχαν προχωρήσει έγκαιρα σε παραγγελίες εμφανίζονται σήμερα πιο επιφυλακτικοί και φοβούνται ότι ενδέχεται να μειώσουν τον όγκο των επόμενων εισαγωγών, καθώς η διεθνής αβεβαιότητα και το αυξημένο κόστος μεταφοράς δημιουργούν μεγαλύτερο εμπορικό ρίσκο. Σε μια αγορά όπου η τιμή του λιπάσματος μπορεί να μεταβληθεί σημαντικά μέσα σε λίγες εβδομάδες, οι αποφάσεις για εισαγωγές γίνονται όλο και περισσότερο ζήτημα στρατηγικής διαχείρισης κινδύνου.

Η εικόνα αυτή συνδέεται άμεσα με τις διεθνείς εξελίξεις. Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει όχι μόνο την ενέργεια αλλά και ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα των αγροτικών εισροών. Σχεδόν το 50 τοις εκατό των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, ενώ το Ιράν μόνο του καλύπτει περίπου το 11 τοις εκατό της παγκόσμιας προσφοράς, γεγονός που καθιστά την περιοχή κομβικό παράγοντα για την ισορροπία της αγοράς. Παράλληλα, το Κατάρ αποτελεί σημαντικό εξαγωγέα αζωτούχων λιπασμάτων και η Σαουδική Αραβία έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς τόσο αζωτούχων όσο και φωσφορικών προϊόντων.

Η έκθεση της αγοράς φωσφορικών λιπασμάτων στην ίδια γεωγραφική διαδρομή είναι επίσης σημαντική. Διεθνή στοιχεία για το εμπόριο λιπασμάτων δείχνουν ότι το 23.2 τοις εκατό του παγκόσμιου εμπορίου DAP προέρχεται από χώρες υψηλού κινδύνου που εξαρτώνται από τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ ακόμη 7.3 τοις εκατό προέρχεται από χώρες που θεωρούνται ευάλωτες σε διαταραχές της ίδιας διαδρομής. Για το TSP, 13.6 τοις εκατό του παγκόσμιου εμπορίου προέρχεται από χώρες υψηλού κινδύνου, με επιπλέον 12.1 τοις εκατό να προέρχεται από περιοχές που θεωρούνται εκτεθειμένες σε πιθανή διακοπή της ναυσιπλοΐας. Στην περίπτωση του MAP, 11.8 τοις εκατό του εμπορίου προέρχεται από χώρες υψηλού κινδύνου, ενώ ακόμη 0.5 τοις εκατό προέρχεται από περιοχές δευτερογενούς έκθεσης.

Ακόμη πιο καθοριστικός είναι ο ρόλος ενός λιγότερο ορατού αλλά κρίσιμου υλικού. Σχεδόν το 50 τοις εκατό των παγκόσμιων εξαγωγών θείου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, στοιχείο που καθιστά τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο κρίσιμη για την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων αλλά και για τη θρέψη των καλλιεργειών σε ολόκληρο τον κόσμο.

Για τους παραγωγούς στην Ελλάδα που προετοιμάζονται για τις ανοιξιάτικες καλλιέργειες, οι εξελίξεις αυτές μεταφράζονται σε μια αγορά όπου η τιμή των λιπασμάτων εξαρτάται πλέον όλο και περισσότερο από γεωπολιτικούς παράγοντες και από τις αποφάσεις των εισαγωγέων για το πότε θα κινηθούν στην αγορά. Σε ένα περιβάλλον αυξημένου ρίσκου, η στρατηγική των εταιρειών και ο χρονισμός των παραγγελιών μπορεί να αποδειχθούν εξίσου σημαντικοί με τις ίδιες τις διεθνείς τιμές των πρώτων υλών.