Γερμανία: Έκθεση για την κατάσταση των δασών 2025

Η κλιματική κρίση και οι επιπτώσεις της στα οικοσυστήματα της Ευρώπης παραμένουν στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας, με τη Γερμανία να παρουσιάζει τα επίσημα στοιχεία για την υγεία των δασών της. Σύμφωνα με την πρόσφατη Έκθεση για την Κατάσταση των Δασών 2025, την οποία συντάσσει συστηματικά από το 1984 το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Γεωργίας, Τροφίμων και Πατρίδας (BMLEH), η γενικότερη εικόνα παρουσιάζει σημάδια σταθεροποίησης. Παρά το γεγονός ότι οι καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια του έτους ήταν σαφώς δυσμενέστερες σε σχέση με το προηγούμενο έτος, η μέση κατάσταση στις κορυφές των δέντρων σε παγγερμανικό επίπεδο παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη, με ένα στα πέντε δέντρα να χαρακτηρίζεται πλήρως υγιές.

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό στοιχείο της φετινής καταγραφής αποτελεί η ορατή μείωση του ρυθμού εμφάνισης νέων ξερών δέντρων, τόσο στα φυλλοβόλα όσο και στα κωνοφόρα είδη. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στις μακροχρόνιες προσπάθειες αναδιάρθρωσης των δασών και μετατροπής τους σε πιο ανθεκτικά οικοσυστήματα. Παρ' όλα αυτά, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι ο δασικός πλούτος της χώρας δεν έχει καταφέρει ακόμα να ανακάμψει πλήρως από το σφοδρό πλήγμα και το στρες που προκάλεσαν τα παρατεταμένα έτη ακραίας ξηρασίας της περιόδου 2018–2020, με την απώλεια φυλλώματος να παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της έκθεσης, ο Ομοσπονδιακός Υπουργός Alois Rainer υπογράμμισε την τεράστια οικονομική και κοινωνική σημασία των δασών για την ύπαιθρο. Όπως επεσήμανε, το υγιές δάσος αποτελεί τον στυλοβάτη της τοπικής οικονομικής αλυσίδας, εξασφαλίζοντας θέσεις εργασίας και προστιθέμενη αξία που εκτείνεται από τα πριονιστήρια μέχρι τις οικογενειακές ξυλουργικές επιχειρήσεις. Ο κ. Rainer ξεκαθάρισε ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι ασύμβατη με την οικονομική δραστηριότητα, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «προστασία του δάσους σημαίνει ορθλογική και ενεργή αξιοποίησή του». Στόχος του Υπουργείου είναι η μετάβαση σε παραγωγικά, μικτά δάση με μεγάλη βιοποικιλότητα, ικανά να υψώσουν ασπίδα απέναντι στην κλιματική αλλαγή, μέσα από ένα πλαίσιο μειωμένης γραφειοκρατίας, προσωπικής ευθύνης των ιδιοκτητών και στοχευμένων επιδοτήσεων.

Η ακτινογραφία των δεδομένων ανά είδος δέντρου αποκαλύπτει μια εικόνα δύο ταχυτήτων. Από τη μία πλευρά, η ερυθρελάτη και η οξιά παρουσίασαν θετικές τάσεις βελτίωσης, με τη μέση αραίωση της κόμης τους να υποχωρεί και το ποσοστό των πλήρως υγιών δέντρων να καταγράφει άνοδο. Από την άλλη πλευρά, το πεύκο βρέθηκε αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη υποβάθμιση, εμφανίζοντας κατακόρυφη αύξηση της αραίωσης του φυλλώματος (στο 31% από 24% το προηγούμενο έτος), ενώ η βελανιδιά παραμένει το πιο επιβαρυμένο είδος, με το 51% των δέντρων να παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα ζωτικότητας.

Για την αντιμετώπιση αυτής της «mammoth task» (αποστολής-μαμούθ), η γερμανική κυβέρνηση επιστρατεύει σημαντικούς οικονομικούς πόρους. Μέσω της Κοινής Δράσης για τη Βελτίωση της Αγροτικής Δομής και της Προστασίας των Ακτών (GAK), διατίθενται φέτος έως και 100 εκατομμύρια ευρώ από ομοσπονδιακά κονδύλια, τα οποία κατευθύνονται αποκλειστικά σε δράσεις αναδάσωσης, αναδιάρθρωσης των δασών και φροντίδας των νέων δέντρων. Παράλληλα, το εξειδικευμένο πρόγραμμα «Κλιματικά Προσαρμοσμένη Διαχείριση Δασών» (KWM) έρχεται να επιβραβεύσει οικονομικά τους δασοκτήμονες που προχωρούν σε επιπλέον ενέργειες για την ενίσχυση της βιοποικιλότητας.

Κλείνοντας, ο Υπουργός Rainer έδωσε μια έντονα κοινωνική και εκπαιδευτική διάσταση στο ζήτημα, χαρακτηρίζοντας τη διαχείριση των δασών ως ένα «έργο γενεών», καθώς οι σημερινές φυτεύσεις θα ωφελήσουν τις επόμενες γενιές. Στο πλαίσιο αυτό, απηύθυνε κάλεσμα για την ενεργή ευαισθητοποίηση της νεολαίας μέσα από σχολικά προγράμματα και συμμετοχικές δράσεις αναδάσωσης. Στόχος είναι οι νέοι άνθρωποι να έρθουν σε βιωματική επαφή με τη φύση, διότι, όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, όποιος λερώνει τα χέρια του φυτεύοντας ένα δέντρο, αναπτύσσει μια βαθιά και ριζικά διαφορετική κατανόηση για την έννοια της περιβαλλοντικής ευθύνης και της αγάπης για τον τόπο του.