Η καλλιέργεια της βιομηχανικής τομάτας αποτελεί έναν από τους πλέον δυναμικούς κλάδους της ελληνικής γεωργίας, με έντονη εξαγωγική δραστηριότητα και σημαντική συμβολή στην τοπική οικονομία. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια ο κλάδος καλείται να αντιμετωπίσει ένα πρωτοφανές μείγμα πιέσεων που αναδιαμορφώνουν το τοπίο της παραγωγής. Η Ελλάδα παράγει ετησίως περίπου 400.000 τόνους βιομηχανικής τομάτας, με τις εξαγωγές να αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος της συνολικής παραγωγής. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια ο κλάδος καλείται να αντιμετωπίσει ένα πρωτοφανές μείγμα πιέσεων που αναδιαμορφώνουν το τοπίο της παραγωγής.
Η κλιματική αλλαγή έχει μετατραπεί στον μεγαλύτερο «απρόβλεπτο παράγοντα» για τους τοματοπαραγωγούς. Οι ακραίες θερμοκρασίες, οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας και οι ξαφνικές βροχοπτώσεις επηρεάζουν τόσο την απόδοση όσο και την ποιότητα της πρώτης ύλης. Οι καλλιεργητές αναγκάζονται να αυξήσουν τις δαπάνες για άρδευση και φυτοπροστασία, ενώ η αβεβαιότητα που δημιουργείται καθιστά δύσκολο τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Παράλληλα, το κόστος παραγωγής έχει εκτοξευθεί. Η ενέργεια που απαιτείται για τα αντλιοστάσια, τα λιπάσματα, τα φυτοφάρμακα και τα καύσιμα κινούνται σε επίπεδα που συμπιέζουν ασφυκτικά τα περιθώρια κέρδους. Οι παραγωγοί βρίσκονται συχνά σε δυσμενή θέση διαπραγμάτευσης απέναντι στις βιομηχανίες μεταποίησης, καθώς οι τιμές παραγωγού δεν ακολουθούν πάντα τον ρυθμό αύξησης του κόστους.
Στο διεθνές περιβάλλον, οι εξελίξεις προσθέτουν περαιτέρω πολυπλοκότητα. Οι μεγάλες ανταγωνίστριες χώρες, όπως η Ιταλία και η Ισπανία, αντιμετωπίζουν αντίστοιχα κλιματικά προβλήματα, δημιουργώντας ανακατατάξεις στην ευρωπαϊκή αγορά. Ταυτόχρονα, οι εμπορικές πολιτικές και οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν τις ροές εξαγωγών και τη διαθεσιμότητα πρώτων υλών για συσκευασία.
Για τους καταναλωτές, η κατάσταση αυτή μεταφράζεται σε μικρότερη προβλεψιμότητα στις τιμές των μεταποιημένων προϊόντων τομάτας. Όταν η εγχώρια παραγωγή υπολείπεται των αναγκών ή όταν οι διεθνείς τιμές ανεβαίνουν, η επιβάρυνση μετακυλίεται στα ράφια των σούπερμάρκετ. Παράλληλα, η ανάγκη διατήρησης της ανταγωνιστικότητας μπορεί να οδηγήσει σε πιέσεις για χαμηλότερο κόστος παραγωγής, με αβέβαιες συνέπειες για τη διατήρηση της ποιότητας και των ελληνικών προτύπων καλλιέργειας.
Η βιομηχανική τομάτα, παρά τις δυσκολίες, παραμένει μια καλλιέργεια με προοπτική, αλλά η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της εξαρτάται από την ικανότητα του κλάδου να προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον όπου η κλιματική αστάθεια, το κόστος και οι διεθνείς συγκυρίες συν διαμορφώνουν ένα νέο, απαιτητικό τοπίο.
I.Κακαμπούκη, Επίκουρη Καθηγήτρια Γεωργίας, ΓΠΑ.
Η δράση υλοποιείται στο πλαίσιο του έργου Ευδόκιμο Αγρο-οικολογικό Ζωντανό εργαστήριο (THALLA), που έλαβε χρηματοδότηση στο πλαίσιο του Horizon Europe Project ECO-READY (No 101084201) με συντονιστή το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Εργαστήριο Οργανωσιακής Καινοτομίας και Συστημάτων Διοίκησης/ORIMAS Lab) σε συνεργασία με την Ένωση Εργαζόμενων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ), την Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) και την Ένωση Αγροτών FARMERS UNION. Οι απόψεις και τα συμπεράσματα που εκφράζονται είναι αποκλειστικά των συγγραφέων και δεν υποδηλώνει αποδοχή των γνωμών των συγγραφέων από τον φορέα χρηματοδότησης, την Ευρωπαϊκή Ένωση, ή την σύμπραξη του ECO-READY και του THALLA.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις