Δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο Κανονισμός 2026/1388 για τα φυτά που προκύπτουν από ορισμένες νέες γονιδιωματικές τεχνικές, μετά την τελική έγκρισή του από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 17 Ιουνίου. Το νέο πλαίσιο δημιουργεί ειδικούς κανόνες για τις συγκεκριμένες τεχνικές και τροποποιεί τον κανονισμό για τους επίσημους ελέγχους στα τρόφιμα και τις ζωοτροφές.
Η νέα νομοθεσία θεωρείται σημαντική αλλαγή για τον ευρωπαϊκό τομέα σπόρων και φυτικού πολλαπλασιαστικού υλικού, καθώς αποσυνδέει εν μέρει τη χρήση των νέων γονιδιωματικών τεχνικών από το αυστηρό πλαίσιο που ισχύει για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Στόχος είναι να επιταχυνθεί η ανάπτυξη φυτών με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε ασθένειες, εχθρούς, ξηρασία, υψηλές θερμοκρασίες και άλλες πιέσεις που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Στις νέες γονιδιωματικές τεχνικές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η στοχευμένη μεταλλαξιγένεση, η σισγένεση και η ενδογένεση. Πρόκειται για παρεμβάσεις που τροποποιούν το γονιδίωμα του ίδιου του φυτού ή εισάγουν ισοδύναμο γενετικό υλικό, χωρίς μεταφορά γονιδίων από σεξουαλικά ασύμβατα είδη, όπως συμβαίνει στους κλασικούς ΓΤΟ.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζει ότι η εφαρμογή των τεχνικών αυτών μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των Ευρωπαίων παραγωγών, να μειώσει την ανάγκη χρήσης φυτοπροστατευτικών προϊόντων και να περιορίσει την εξάρτηση από εισαγωγές. Η εισηγήτρια της πρότασης, ευρωβουλευτής Τζέσικα Πόλφιαρντ, είχε επισημάνει κατά την έγκριση της νομοθεσίας ότι οι αγρότες ζητούσαν εδώ και καιρό πρόσβαση σε σύγχρονα εργαλεία γενετικής βελτίωσης για πιο ανθεκτικές καλλιέργειες.
Ο κανονισμός θεσπίζει δύο κατηγορίες φυτών. Στην πρώτη, την κατηγορία NGT-1, εντάσσονται φυτά που θεωρούνται ισοδύναμα με συμβατικές ποικιλίες, καθώς οι γενετικές αλλαγές τους θα μπορούσαν να προκύψουν και φυσικά ή μέσω παραδοσιακής βελτίωσης. Στη δεύτερη, την κατηγορία NGT-2, εντάσσονται φυτά με πιο σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις, τα οποία θα εξακολουθήσουν να υπόκεινται σε αυστηρότερο καθεστώς αξιολόγησης και ελέγχου.
Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να επιλέγουν να μην καλλιεργούν φυτά της δεύτερης κατηγορίας και να λαμβάνουν μέτρα συνύπαρξης, ώστε να αποφεύγεται η ακούσια παρουσία τους σε άλλες παραγωγές. Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τη βιολογική γεωργία, καθώς το νέο πλαίσιο δεν ανοίγει τον δρόμο για χρήση τέτοιων φυτών στη βιολογική παραγωγή.
Σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί και το ζήτημα των πατεντών. Τα φυτά που προκύπτουν από νέες γονιδιωματικές τεχνικές θα μπορούν να κατοχυρώνονται, ωστόσο προβλέπονται δικλίδες ώστε να διασφαλίζεται η προσιτή πρόσβαση των παραγωγών στο νέο φυτικό υλικό και να αποφεύγονται αποκλεισμοί στην αγορά σπόρων.
Η ρύθμιση θα αφορά τόσο φυτά που αναπτύσσονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και εισαγόμενα προϊόντα, υπό την προϋπόθεση ότι δεν προορίζονται για βιολογική παραγωγή. Ήδη εκτός ΕΕ βρίσκονται στην αγορά ή σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης προϊόντα με χαρακτηριστικά όπως σιτάρι με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε γλουτένη, πατάτες ανθεκτικές σε παθογόνα και καλαμπόκι με μεγαλύτερη ανοχή στην ξηρασία.
Στην Ισπανία, η τελική έγκριση της νέας νομοθεσίας έγινε δεκτή θετικά από την κυβέρνηση, τον κλάδο των σπόρων και μέρος των αγροτικών οργανώσεων, που βλέπουν στις νέες τεχνικές ένα εργαλείο για την προσαρμογή της γεωργίας στις νέες κλιματικές και παραγωγικές συνθήκες.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις