Νέο χρηματοδοτικό πακέτο για τη στήριξη των αγροτών απέναντι στο αυξημένο κόστος των λιπασμάτων προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενεργοποιώντας πόρους από το γεωργικό Αποθεματικό Κρίσεων και δίνοντας στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να ενισχύσουν περαιτέρω τη χρηματοδότηση με εθνικά κονδύλια.
Οι τελικές λεπτομέρειες αναμένεται να αποσαφηνιστούν τις επόμενες εβδομάδες, ωστόσο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει παρουσιαστεί, οι Βρυξέλλες προτίθενται να διαθέσουν άμεσα 540 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 240 εκατ. ευρώ αφορούν αδιάθετους πόρους του γεωργικού αποθεματικού, ενώ επιπλέον 300 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό του 2026.
Το συνολικό ύψος της στήριξης μπορεί να αυξηθεί σημαντικά, καθώς τα κράτη-μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να προσθέσουν εθνικούς πόρους έως και 200% της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Εφόσον η δυνατότητα αυτή αξιοποιηθεί πλήρως από τις εθνικές κυβερνήσεις, το συνολικό πακέτο μπορεί να φτάσει έως και το 1,5 δισ. ευρώ.
Πέρα από την άμεση χρηματοδοτική ενίσχυση, η Κομισιόν προωθεί και στοχευμένες προσαρμογές στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να παρέχουν ταχύτερη και πιο ευέλικτη στήριξη στους παραγωγούς. Στόχος είναι να διασφαλιστεί η πρόσβαση των αγροτών στα απαραίτητα λιπάσματα, σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος θρέψης των καλλιεργειών παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Στα μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνεται η δημιουργία νέου μηχανισμού ρευστότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων. Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα καταβολής άμεσων ενισχύσεων νωρίτερα από τις 16 Οκτωβρίου, με αυξημένες προκαταβολές, ώστε να ενισχυθεί η ταμειακή ρευστότητα των εκμεταλλεύσεων. Παράλληλα, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να προσαρμόζουν, ανάλογα με τις ανάγκες και τις προτεραιότητές τους, τον προϋπολογισμό των άμεσων πληρωμών για το 2027.
Ειδικά για τον νέο μηχανισμό ρευστότητας, η χρηματοδότηση θα μπορούσε να προέλθει κατά 65% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, μέσω αξιοποίησης αδιάθετων κονδυλίων. Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να προσθέσουν εθνικούς πόρους έως 200%, ενώ οι εκταμιεύσεις θα μπορούν να ενεργοποιηθούν μέσω των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ, ώστε να γίνουν άμεσα και χωρίς πρόσθετα γραφειοκρατικά εμπόδια. Η στήριξη θα μπορεί να λάβει τη μορφή προκαθορισμένου ποσού ανά στρέμμα.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της Επιτροπής, η πρόταση για την ενεργοποίηση των 540 εκατ. ευρώ μέσω του αυξημένου Αποθεματικού Κρίσεων αναμένεται να υιοθετηθεί έως το τέλος Ιουλίου, εφόσον λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.
Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις των Βρυξελλών είναι ανεξάρτητες από την επιδότηση 15% στα λιπάσματα που έχει ανακοινώσει η ελληνική κυβέρνηση, η οποία αποτελεί εθνική πρωτοβουλία.
Η νέα ευρωπαϊκή παρέμβαση εντάσσεται στο «Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα», που παρουσιάστηκε τον Μάιο, με στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης των αγροτών σε προϊόντα θρέψης. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι το τελευταίο τρίμηνο του 2025 το κόστος των λιπασμάτων για τους γεωργούς της ΕΕ παρέμενε κατά 62% υψηλότερο σε σχέση με τα επίπεδα του 2020. Τους πρώτους μήνες του 2026, οι εγχώριες τιμές λιπασμάτων, κυρίως των αζωτούχων, αυξήθηκαν εκ νέου σημαντικά, λόγω παραγόντων που συνδέονται με την παγκόσμια ζήτηση, το εμπόριο και τη γεωπολιτική αστάθεια.
Τον Απρίλιο του 2026, οι τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων στην ΕΕ αυξήθηκαν περαιτέρω, φτάνοντας σε επίπεδα 40% υψηλότερα από εκείνα του Δεκεμβρίου 2025. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η άνοδος αυτή δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο για την παραγωγή, καθώς οι αγρότες ενδέχεται να περιορίσουν τη χρήση λιπασμάτων, με άμεσες συνέπειες στις αποδόσεις και στην ποιότητα της σοδειάς.
Η Κομισιόν προειδοποιεί ακόμη ότι η πίεση στο κόστος μπορεί να οδηγήσει και σε μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, εξέλιξη που θα επηρέαζε συνολικά την αγροτική παραγωγή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, καθώς η περιοχή έχει καθοριστικό ρόλο στον παγκόσμιο εφοδιασμό λιπασμάτων. Αντιπροσωπεύει περίπου το 20% έως 30% των παγκόσμιων εξαγωγών, κυρίως αμμωνίας και ουρίας, ενώ αποτελεί και σημαντική πηγή θείου, το οποίο χρησιμοποιείται στην παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Επιτροπής, τον Απρίλιο του 2026 οι μέσες τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων αυξήθηκαν απότομα κατά περίπου 40 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τον Φεβρουάριο, διαμορφούμενες περίπου 70% υψηλότερα από τον μέσο όρο του 2024. Πιέσεις καταγράφονται και στις τιμές των φωσφορικών λιπασμάτων.
Με τα νέα μέτρα, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις του κόστους εισροών στην αγροτική παραγωγή και να αποτρέψουν έναν νέο κύκλο μείωσης αποδόσεων, αύξησης κόστους και απώλειας ανταγωνιστικότητας για τους Ευρωπαίους παραγωγούς.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις