Λύση σε ένα χρόνιο ιδιοκτησιακό πρόβλημα, που κρατούσε εγκλωβισμένους χιλιάδες κατόχους αγροτικών ακινήτων, δίνει η εφαρμογή του νόμου 5293/2026. Με τη νέα ρύθμιση, το Δημόσιο σταματά να προβάλλει δικαιώματα σε εκτάσεις τις οποίες είχε παραχωρήσει στο παρελθόν σε αγρότες, χωρίς όμως να έχει ολοκληρωθεί τυπικά η μεταβίβαση της κυριότητας.
Πρόκειται κυρίως για κτήματα που προέρχονται από αγροτικές διανομές, αναδασμούς, διαδικασίες αποκατάστασης πληθυσμών και άλλες πράξεις της αγροτικής εποικιστικής νομοθεσίας. Οι σημερινοί κάτοχοι ή οι δικαιοπάροχοί τους εγκαταστάθηκαν στις εκτάσεις με ενέργειες της ίδιας της διοίκησης και τις καλλιεργούν επί δεκαετίες.
Παρά τα στοιχεία αυτά, όταν επιχειρούσαν να μεταβιβάσουν το ακίνητο, να αποδεχθούν κληρονομιά ή να διορθώσουν την εγγραφή του στο Κτηματολόγιο, διαπίστωναν ότι ως ιδιοκτήτης εμφανιζόταν το Ελληνικό Δημόσιο. Η νέα διαδικασία επιχειρεί να κλείσει οριστικά αυτή την εκκρεμότητα.
Σε εφαρμογή του νόμου, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων απέστειλε εγκύκλιο στις Διευθύνσεις Πολιτικής Γης και στις Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής των Περιφερειακών Ενοτήτων. Οι συγκεκριμένες υπηρεσίες τηρούν τους φακέλους και τα κτηματολογικά στοιχεία των παλαιών διανομών και αναλαμβάνουν πλέον να εξετάζουν τα αιτήματα των πολιτών.
Η εγκύκλιος διευκρινίζει τις περιπτώσεις στις οποίες το Δημόσιο δεν θα διεκδικεί την κυριότητα, τα αποδεικτικά έγγραφα που μπορούν να προσκομιστούν και τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσουν οι αρμόδιες υπηρεσίες.
Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να στηρίξει το δικαίωμά του σε προσωρινό παραχωρητήριο, διοικητική πράξη ατελούς μεταβίβασης, πίνακα διανομής, πρωτόκολλο εγκατάστασης, απόφαση αρμόδιας επιτροπής ή βεβαίωση της υπηρεσίας που τηρεί τον σχετικό φάκελο.
Καλύπτονται επίσης ακίνητα του ΥΠΑΑΤ για τα οποία υπάρχει τίτλος που μεταγράφηκε έως τις 5 Ιουνίου 1993, καθώς και περιπτώσεις στις οποίες δημόσια αρχή είχε υποδείξει ή διατάξει την εγκατάσταση του δικαιούχου ή των προκατόχων του σε συγκεκριμένη έκταση.
Όπου τα απαιτούμενα στοιχεία δεν βρίσκονται πλέον στα χέρια του πολίτη, η αρμόδια υπηρεσία μπορεί να εκδώσει σχετική βεβαίωση, αξιοποιώντας τα αρχεία που διαθέτει και τα συμπληρωματικά έγγραφα που θα προσκομιστούν.
Η ρύθμιση διευκολύνει την ολοκλήρωση μεταβιβάσεων και αποδοχών κληρονομιάς, τη διόρθωση λανθασμένων πρώτων εγγραφών στο Κτηματολόγιο και την κατοχύρωση της περιουσίας των κατόχων. Παράλληλα, μπορεί να αντιμετωπίσει ιδιοκτησιακές ασυμφωνίες που δημιουργούν εμπόδια στις δηλώσεις αγροτεμαχίων και στις αιτήσεις ενίσχυσης μέσω ΟΣΔΕ.
Για τις περιπτώσεις μακροχρόνιας καλόπιστης νομής, ο νόμος προβλέπει δυνατότητα δικαστικής αναγνώρισης της κυριότητας έναντι του Δημοσίου. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο πολίτης και οι δικαιοπάροχοί του να νέμονται καλόπιστα το ακίνητο για τουλάχιστον 40 χρόνια πριν από τις 19 Μαρτίου 2003 και το Δημόσιο να μην έχει ασκήσει πράξεις νομής μετά τις 23 Φεβρουαρίου 1946.
Ως αποδεικτικά στοιχεία μπορούν να αξιοποιηθούν συμβολαιογραφικές πράξεις, δικαστικές αποφάσεις, διοικητικά έγγραφα, δηλώσεις ακινήτων, φορολογικά στοιχεία, τοπογραφικά διαγράμματα και καταχωρίσεις σε δημόσια μητρώα. Λαμβάνονται επίσης υπόψη η συνεχής καλλιέργεια, η περίφραξη, η εκτέλεση έργων και η δήλωση της έκτασης στις ενιαίες αιτήσεις αγροτικών ενισχύσεων.
Ποιες εκτάσεις μένουν εκτός
Η νέα ρύθμιση δεν καλύπτει όλες τις κατηγορίες ακινήτων. Εξαιρούνται οι δασικές και δασικού χαρακτήρα εκτάσεις, τα ακίνητα που βρίσκονται μέσα σε οριοθετημένα υδατορέματα ή σε απόσταση έως 50 μέτρων από τις όχθες τους, καθώς και οι εκτάσεις σε αιγιαλό, παραλία, όχθη, παρόχθια ζώνη ή πυθμένα.
Εκτός πεδίου εφαρμογής παραμένουν ακόμη οι αρχαιολογικοί χώροι, τα ακίνητα πολιτιστικής κληρονομιάς και γενικότερα τα πράγματα που βρίσκονται εκτός συναλλαγής, όπως κοινόχρηστοι χώροι, δημόσια κτίρια, δρόμοι, πλατείες και εκτάσεις που εξυπηρετούν δημόσιους, δημοτικούς ή θρησκευτικούς σκοπούς.
Οι ΔΑΟΚ και οι Διευθύνσεις Πολιτικής Γης υποχρεούνται να χορηγούν άμεσα τις βεβαιώσεις και τα έγγραφα που προβλέπονται. Μάλιστα, η αδικαιολόγητη μη αποστολή τους χαρακτηρίζεται από τον νόμο ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα.
Με το νέο πλαίσιο επιχειρείται να τερματιστεί το παράδοξο το Δημόσιο να αμφισβητεί την κυριότητα εκτάσεων που το ίδιο είχε διαθέσει σε αγρότες και στις οικογένειές τους. Για τους δικαιούχους, η αλλαγή σημαίνει ότι μπορούν πλέον να προχωρήσουν στην τακτοποίηση και αξιοποίηση της περιουσίας τους χωρίς να εμπλέκονται σε πολυετείς και δαπανηρές δικαστικές διαδικασίες.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις