Νέα δεδομένα για το μέλλον της ελαιοκαλλιέργειας στη Μεσόγειο δημιουργεί η κλιματική αλλαγή, καθώς οι κατάλληλες ζώνες για την ανάπτυξη της ελιάς αναμένεται να μετακινηθούν σταδιακά προς τον βορρά έως το τέλος του αιώνα.
Μελέτη του Τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης δείχνει ότι ορισμένες παραδοσιακές ελαιοπαραγωγικές χώρες κινδυνεύουν να χάσουν μέρος του παραγωγικού δυναμικού τους. Την ίδια ώρα, περιοχές των Βαλκανίων, της Μαύρης Θάλασσας και της Κεντρικής Ευρώπης ενδέχεται να αποκτήσουν ευνοϊκότερες συνθήκες για την καλλιέργεια.
Η ελιά θεωρείται ανθεκτικό δέντρο, ωστόσο δεν μένει ανεπηρέαστη από τις υψηλότερες θερμοκρασίες, την παρατεταμένη ξηρασία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι θερμότεροι χειμώνες μπορούν να περιορίσουν την καρποφορία, ενώ οι έντονοι θερινοί καύσωνες συνδέονται με συρρίκνωση των καρπών και χαμηλότερη περιεκτικότητα σε ελαιόλαδο.
Οι ερευνητές αξιολόγησαν την κλιματική καταλληλότητα της ελαιοκαλλιέργειας σε ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου, χρησιμοποιώντας δεδομένα για τη θερμοκρασία, τις βροχοπτώσεις, την ηλιακή ακτινοβολία, το υψόμετρο και τα χαρακτηριστικά του εδάφους.
Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε για τρεις μελλοντικές περιόδους, από το 2041 έως το 2060, από το 2061 έως το 2080 και από το 2081 έως το 2100, με βάση δύο διαφορετικά σενάρια εξέλιξης της κλιματικής αλλαγής.
Στο μετριοπαθέστερο σενάριο SSP2, οι κατάλληλες εκτάσεις για ελαιοκαλλιέργεια εκτιμάται ότι μπορούν να αυξηθούν έως και 42%. Στο δυσμενέστερο SSP5, η αύξηση κορυφώνεται στο 39,5% στα μέσα του αιώνα, πριν περιοριστεί στο 25,6% προς το 2100.
Η επέκταση των εκτάσεων δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι όλες οι νέες περιοχές θα είναι εξίσου παραγωγικές με τις σημερινές ελαιοκομικές ζώνες. Ο μέσος δείκτης καταλληλότητας προβλέπεται να μειωθεί, γεγονός που δείχνει ότι αρκετές από τις νέες εκτάσεις θα διαθέτουν λιγότερο ευνοϊκές συνθήκες.
Βαλκάνια και Μαύρη Θάλασσα στους κερδισμένους
Η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Σερβία, η Κροατία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο και η Σλοβενία συγκαταλέγονται στις χώρες που αναμένεται να αποκτήσουν περισσότερες κατάλληλες εκτάσεις.
Ανάλογη τάση καταγράφεται σε παράκτιες περιοχές της Μαύρης Θάλασσας, σε τμήματα της Τουρκίας και της Γαλλίας, καθώς και σε ορισμένες περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης. Η περαιτέρω εξάπλωση προς τον βορρά περιορίζεται κυρίως από τη χαμηλότερη ηλιακή ακτινοβολία.
Στον αντίποδα, σημαντικές απώλειες προβλέπονται στην Ισπανία, στο Μαρόκο, στην Αλγερία, στην Τυνησία και στη Συρία. Η μείωση των βροχοπτώσεων και η αύξηση των θερμοκρασιών αναμένεται να επιδεινώσουν τη λειψυδρία και να περιορίσουν την παραγωγική δυνατότητα των ελαιώνων.
Η Ισπανία εκτιμάται ότι θα παραμείνει η μεγαλύτερη ελαιοπαραγωγός χώρα, αλλά με μειωμένο παραγωγικό δυναμικό και λιγότερες κατάλληλες εκτάσεις.
Για την Ελλάδα, την Ιταλία και την Πορτογαλία, το πιθανότερο σενάριο δείχνει σταθερή ή ελαφρώς αυξημένη δυνητική παραγωγή. Ειδικά για την Ελλάδα και την Ιταλία, η μελέτη καταγράφει πιθανότητα ενίσχυσης του παραγωγικού δυναμικού έως το τέλος του αιώνα.
Οι εκτιμήσεις αυτές δεν αποτελούν πρόβλεψη της πραγματικής παραγωγής. Η αξιοποίηση των νέων δυνατοτήτων θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα νερού, τις υποδομές άρδευσης, την επιλογή ανθεκτικών ποικιλιών, τις επενδύσεις σε νέους ελαιώνες και την οικονομική βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων.
Η προσαρμογή αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον του κλάδου. Πρακτικές όπως η ελλειμματική άρδευση, η ορθολογική χρήση του νερού και η επιλογή ποικιλιών κατάλληλων για θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες μπορούν να περιορίσουν τις απώλειες χωρίς σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας.
Η ελαιοκαλλιέργεια δεν φαίνεται να εξαφανίζεται από τη Μεσόγειο, αλλά να αλλάζει γεωγραφία. Το κρίσιμο ζήτημα για τις επόμενες δεκαετίες θα είναι κατά πόσο οι παραδοσιακές ελαιοπαραγωγικές χώρες θα προσαρμοστούν εγκαίρως στις νέες συνθήκες.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις