Του Γ. Παπαδόπουλου
Η εικόνα που διαμορφώνεται στην ιταλική αγορά ελαιολάδου δεν παραπέμπει σε μια συνηθισμένη εποχική υποχώρηση των τιμών. Τα αποθέματα αυξάνονται, οι εμπορικές πράξεις περιορίζονται και το ιταλικό εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο έχει χάσει έως και 40% της αξίας του μέσα σε έναν χρόνο. Η γειτονική χώρα, μία από τις ισχυρότερες δυνάμεις του παγκόσμιου εμπορίου ελαιολάδου, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια σύνθετη κρίση, στην οποία συναντώνται το υψηλό κόστος παραγωγής, οι φθηνότερες εισαγωγές, η μειωμένη απορρόφηση και οι καταγγελίες για στρεβλώσεις στην αγορά. Η εξέλιξη υπερβαίνει τα ιταλικά σύνορα. Για την Ελλάδα, που διαθέτει σημαντικό μέρος του χύδην ελαιολάδου της στις ιταλικές επιχειρήσεις, όσα συμβαίνουν σήμερα στην Ιταλία αποτελούν προειδοποιητικό σήμα ενόψει της νέας ελαιοκομικής περιόδου
Σε μια από τις δυσκολότερες περιόδους των τελευταίων ετών εισέρχεται η ιταλική αγορά ελαιολάδου, καθώς η απότομη υποχώρηση των τιμών συνδυάζεται με ιδιαίτερα αυξημένα αποθέματα και περιορισμένη εμπορική κίνηση. Οι αγροτικές οργανώσεις και οι εκπρόσωποι των ελαιοτριβείων ζητούν πλέον από την κυβέρνηση να εξετάσει την κήρυξη του κλάδου σε κατάσταση κρίσης, προειδοποιώντας ότι οι πιέσεις μεταφέρονται σε ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα.
Στις 30 Ιουνίου 2026, τα καταγεγραμμένα αποθέματα εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου στην Ιταλία ανέρχονταν σε 206.955 τόνους, αυξημένα κατά 63% σε σύγκριση με τους 126.986 τόνους της αντίστοιχης περυσινής περιόδου. Ακόμη εντονότερη είναι η συσσώρευση του προϊόντος ιταλικής προέλευσης. Στις δεξαμενές παρέμεναν 121.609 τόνοι ιταλικού εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου, ποσότητα αυξημένη κατά 127,2% σε ετήσια βάση.
Η εικόνα παραπέμπει, σύμφωνα με τους φορείς της αγοράς, στην κρίση του 2019-2020, όταν η Ιταλία είχε βρεθεί αντιμέτωπη με γεμάτες δεξαμενές και έντονη πτώση των τιμών. Τότε, ένα από τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για την αποσυμπίεση της αγοράς ήταν η προσωρινή αποθεματοποίηση με οικονομική στήριξη, βάσει του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου.
Η αύξηση των αποθεμάτων δεν προέρχεται κυρίως από τις εισαγωγές. Τα αποθέματα ελαιολάδου κοινοτικής προέλευσης διαμορφώθηκαν σε 61.594 τόνους, καταγράφοντας άνοδο μόλις 2,7%, ενώ τα αποθέματα από τρίτες χώρες περιορίζονταν σε 12.917 τόνους. Το μεγαλύτερο μέρος της πίεσης εντοπίζεται επομένως στο ιταλικό προϊόν, το οποίο δυσκολεύεται να απορροφηθεί με τους ρυθμούς προηγούμενων ετών.
Την ίδια στιγμή, οι τιμές χονδρικής έχουν υποχωρήσει σε επίπεδα που οι παραγωγικές οργανώσεις χαρακτηρίζουν οριακά σε σχέση με το κόστος καλλιέργειας και συγκομιδής. Στο Μπάρι, το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο υψηλής ποιότητας είχε διαμορφωθεί τον Ιούνιο μεταξύ 5,90 και 6,40 ευρώ το κιλό, έναντι 9,50 έως 9,90 ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα. Η πτώση προσεγγίζει το 36,6%.
Ανάλογη είναι η εικόνα στο Μιλάνο. Στη συνεδρίαση της 14ης Ιουλίου, το ιταλικό εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο διαπραγματεύθηκε μεταξύ 5,45 και 6,10 ευρώ το κιλό, καταγράφοντας ετήσια απώλεια που ξεπερνά το 40%. Το εισαγόμενο κοινοτικό ελαιόλαδο κινήθηκε ακόμη χαμηλότερα, μεταξύ 4,25 και 4,80 ευρώ το κιλό, διευρύνοντας την απόσταση από το προϊόν ιταλικής προέλευσης.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα. Η Ιταλία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς για το ελληνικό ελαιόλαδο, ιδιαίτερα για το χύδην προϊόν που αξιοποιείται από τις ιταλικές επιχειρήσεις τυποποίησης. Η συσσώρευση εγχώριων αποθεμάτων και η κάμψη των τιμών στην Ιταλία μπορούν να περιορίσουν τη ζήτηση για ελληνικό ελαιόλαδο, αυξάνοντας παράλληλα την πίεση στις εμπορικές διαπραγματεύσεις ενόψει της νέας συγκομιδής.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι οργανώσεις των Ιταλών ελαιοπαραγωγών και ελαιοτριβέων συνδέουν την κρίση των τιμών και με καταγγελίες για πιθανές απάτες, παραπλανητικές επισημάνσεις και αθέμιτες πρακτικές στην αγορά. Αναφορές έχουν κατατεθεί στις εισαγγελικές αρχές της Απουλίας, της Καλαβρίας και της Σικελίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι καταγγελίες έχουν ήδη επιβεβαιωθεί δικαστικά.
Η ιταλική κυβέρνηση απαντά με ενίσχυση των ελέγχων. Σύμφωνα με το υπουργείο Γεωργίας της χώρας, μέσα σε δέκα ημέρες το αρμόδιο σώμα ICQRF έλεγξε 5 εκατ. κιλά ελαιολάδου και προχώρησε σε κατασχέσεις εμπορευμάτων αξίας 10,3 εκατ. ευρώ. Οι έλεγχοι επικεντρώνονται σε βιομηχανίες, εμπορικές επιχειρήσεις, αλυσίδες λιανικής και σημεία εισόδου, με χρήση χημικών, οργανοληπτικών και ισοτοπικών αναλύσεων.
Παράλληλα, ο κλάδος αναμένει την οριστική έγκριση του προγράμματος ColtivaItalia, στο οποίο προβλέπονται 300 εκατ. ευρώ για το Εθνικό Σχέδιο Ελαιοκομίας. Οι πόροι προορίζονται κυρίως για αναδιάρθρωση και επαναφύτευση ελαιώνων, ανθεκτικότερες ποικιλίες και αποκατάσταση της παραγωγικής δυναμικότητας.
Οι οργανώσεις ζητούν, πέρα από την προσωρινή αποθεματοποίηση, ηλεκτρονική παρακολούθηση των μετακινήσεων χύδην ελαιολάδου, ελέγχους σε επιχειρήσεις με ασυνήθιστες αυξήσεις τζίρου, στήριξη των εξόδων αποθήκευσης και προτεραιότητα στα πιστοποιημένα ιταλικά ελαιόλαδα στις δημόσιες προμήθειες. Το κρίσιμο ερώτημα για την αγορά παραμένει εάν αυτά τα μέτρα μπορούν να απορροφήσουν τα μεγάλα αποθέματα πριν από την έναρξη της νέας ελαιοκομικής περιόδου.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις