Του Γιώργου Μπακόλα
Στις συνομιλίες του Agrocapital με ανθρώπους που παρακολουθούν τις ευρωπαϊκές αγροτικές εξελίξεις, με αφορμή τη συνάντηση των υπουργών Γεωργίας, αναδείχθηκε και μια νέα πρωτοβουλία της Κομισιόν με ορίζοντα το 2040. Η στρατηγική που ενέκρινε χθες, 8 Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να φέρει την επιστημονική έρευνα πιο κοντά στις καθημερινές ανάγκες των αγροτών, των δασοκόμων και των επιχειρήσεων τροφίμων.
Με τα συμπληρωματικά πλαίσια AgRI 2040 και Food 2040, οι Βρυξέλλες δίνουν προτεραιότητα στην αποδοτικότερη χρήση εισροών, στην αντιμετώπιση των κλιματικών πιέσεων και στην πρόσβαση σε τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Στις πρώτες παρεμβάσεις περιλαμβάνεται στοχευμένη πρόσκληση του Horizon Europe από το 2027, με στόχο περισσότερα ερευνητικά αποτελέσματα να μετατρέπονται σε εφαρμόσιμες λύσεις στο χωράφι και στη μεταποίηση.
Αφετηρία της πρωτοβουλίας είναι η διαπίστωση ότι η ισχυρή ευρωπαϊκή έρευνα δεν μεταφράζεται επαρκώς σε βελτίωση της παραγωγικότητας και σε τεχνολογίες που φτάνουν στην αγορά. Η ανακοίνωση της Επιτροπής θέτει τις κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση αυτού του κενού, χωρίς να καθορίζει νέο συνολικό χρηματοδοτικό πακέτο ή να προδικάζει τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ.
Το μέγεθος της πρόκλησης αποτυπώνεται στα στοιχεία που παραθέτει το κείμενο. Οι επενδύσεις στην αγροδιατροφική τεχνολογία στην Ευρώπη μειώθηκαν κατά 67% μεταξύ 2020 και 2024. Παράλληλα, οι παραγωγοί και οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν μεταβλητές τιμές εισροών, εξάρτηση από τρίτες χώρες για λιπάσματα, ενέργεια και πρωτεϊνούχες ζωοτροφές, καθώς και γήρανση και συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού.
Η νέα προσέγγιση καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα, από τη γεωργική εκμετάλλευση έως τη μεταποίηση και την κατανάλωση. Το AgRI 2040 επικεντρώνεται στη γεωργία, στη δασοκομία και στις αγροτικές περιοχές. Το Food 2040, που διαδέχεται το πλαίσιο Food 2030, αφορά τα συστήματα τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας.
Για τον πρωτογενή τομέα, οι προτεραιότητες περιλαμβάνουν την υγεία του εδάφους, τη διαθεσιμότητα νερού και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των θρεπτικών στοιχείων. Στις καλλιέργειες, προβλέπεται έμφαση στην ανθεκτικότητα απέναντι στην ξηρασία, στην αλατότητα και στις ακραίες θερμοκρασίες, αλλά και στην έγκαιρη ανίχνευση εχθρών και ασθενειών. Η φυτοπροστασία συνδέεται με ολοκληρωμένες πρακτικές, βιολογικές λύσεις, εναλλακτικές χαμηλού κινδύνου και τεχνολογίες ακριβείας.
Στην κτηνοτροφία, το πλαίσιο προτάσσει τη βιοασφάλεια, την ανάπτυξη θεραπειών και εμβολίων, την πρόληψη ασθενειών και την αποδοτικότερη χρήση ζωοτροφών. Αντίστοιχα, η αξιοποίηση υπολειμμάτων και παραπροϊόντων προορίζεται να στηρίξει νέες δραστηριότητες και πρόσθετες πηγές εισοδήματος για τους παραγωγούς.
Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνουν η τεχνητή νοημοσύνη, τα drones, οι αισθητήρες και η ρομποτική στην αγροτική παραγωγή. Η Επιτροπή ζητεί λύσεις προσβάσιμες και σε μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις, προσαρμοσμένες στις πραγματικές ανάγκες και στις δεξιότητες των χρηστών. Προβλέπει επίσης ότι θα πρέπει να αποδεικνύονται τα οφέλη και το κόστος τους, με παράλληλη ανάπτυξη κατάρτισης και συμβουλευτικής υποστήριξης.
Κεντρική παράμετρος είναι η συμμετοχή των ίδιων των αγροτών. Η ανακοίνωση επισημαίνει ότι οι καινοτομίες υιοθετούνται ευκολότερα όταν έχουν σχεδιαστεί μαζί με τους παραγωγούς και έχουν δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες. Στο πλαίσιο των μελλοντικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων, η Επιτροπή θα εξετάσει απλούστερους τρόπους στήριξης, ώστε η συμμετοχή των αγροτών στα ερευνητικά έργα να αναγνωρίζεται και να αμείβεται δίκαια.
Προωθούνται ακόμη στενότερες συνδέσεις μεταξύ ερευνητικών έργων, Επιχειρησιακών Ομάδων της ΚΑΠ, συμβούλων και πανεπιστημίων. Προβλέπεται χαρτογράφηση των υποδομών δοκιμών και των αγροκτημάτων επίδειξης, καθώς και σαφέστερη παρουσίαση των αποτελεσμάτων σε πρακτικά εγχειρίδια και οδηγίες για τους χρήστες.
Στο επιχειρηματικό σκέλος, η Επιτροπή επιδιώκει μεγαλύτερη συμμετοχή μικρομεσαίων και νεοφυών επιχειρήσεων στο Horizon Europe, ενίσχυση της εμπορικής αξιοποίησης των αποτελεσμάτων και καλύτερη σύνδεση των χρηματοδοτικών εργαλείων. Η κατεύθυνση αυτή αφορά το ευρύτερο πεδίο των επενδύσεων σε νέες γεωργικές τεχνολογίες. Μεταξύ των επιλογών που θα διερευνηθούν βρίσκονται μικρότερες κοινοπραξίες, συντομότεροι χρόνοι χορήγησης χρηματοδότησης και ευέλικτη πρόσθετη στήριξη για υποσχόμενα ερευνητικά αποτελέσματα.
Το Food 2040 προσθέτει προτεραιότητες για την ασφάλεια και τη διατροφική αξία των τροφίμων, τη μείωση της σπατάλης, την εξοικονόμηση ενέργειας και τις βιώσιμες συσκευασίες. Παράλληλα, η στρατηγική συνδέει την καινοτομία με τις συνθήκες διαβίωσης στην ύπαιθρο, περιλαμβάνοντας ψηφιακές υποδομές, υπηρεσίες και επιχειρηματικές ευκαιρίες για νέους και γυναίκες, ζητήματα που συνδέονται με τη δημογραφική συρρίκνωση των αγροτικών περιοχών.
Το αμέσως επόμενο βήμα είναι η ευρωπαϊκή διάσκεψη AgRI 2040 στις 24–25 Σεπτεμβρίου 2026, όπου θα συζητηθεί η εξειδίκευση των προτεραιοτήτων με τους εμπλεκόμενους φορείς. Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει από το 2027 στοχευμένη πρόσκληση για καλύτερη αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων και μεγαλύτερη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη γεωργία και στα συστήματα τροφίμων.
Διαβάστε αναλυτικά εδώ την έκθεση
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις