Του Γ. Παπαδόπουλου
Τα αγροτικά δεδομένα μπορούν να μετατραπούν σε πραγματικό οικονομικό εργαλείο για τις εκμεταλλεύσεις, αρκεί ο παραγωγός να παραμένει στο κέντρο της απόφασης για το ποιος τα χρησιμοποιεί και για ποιον σκοπό. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα του νέου εγγράφου θέσης της CEMA για τους ευρωπαϊκούς χώρους δεδομένων στη γεωργία, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026 και θέτει ως βασικές προϋποθέσεις τη συναίνεση, τη διαλειτουργικότητα, την ασφάλεια και σαφείς κανόνες διακυβέρνησης.
Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο το ποιος «κατέχει» τα δεδομένα ενός τρακτέρ, ενός αισθητήρα ή μιας καλλιέργειας. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν πληροφορίες που σήμερα βρίσκονται διάσπαρτες σε διαφορετικές πλατφόρμες μπορούν να συνεργαστούν, ώστε να βοηθήσουν τον αγρότη να μειώσει καύσιμα, λίπασμα, νερό, σπόρους και εργασία, αλλά και να αποκτήσει καλύτερη εικόνα για την παραγωγή και το κόστος του. Η CEMA υποστηρίζει ότι η αξία δημιουργείται όταν τα δεδομένα αποκτούν πλαίσιο, μπορούν να συνδυαστούν και μετατρέπονται σε πληροφορία χρήσιμη για τη λήψη αποφάσεων.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία γεωργικών μηχανημάτων βάζει, πάντως, μια σαφή γραμμή. Ο αγρότης πρέπει να διατηρεί τον έλεγχο των δεδομένων που παράγονται στην εκμετάλλευσή του και οποιαδήποτε κοινοποίηση να στηρίζεται σε ρητή συναίνεση. Παράλληλα, η διαλειτουργικότητα θεωρείται κρίσιμη ώστε να μην δημιουργούνται κλειστά οικοσυστήματα δεδομένων που «δένουν» τον παραγωγό σε έναν κατασκευαστή, μία πλατφόρμα ή έναν πάροχο υπηρεσιών.
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο αυξάνεται η χρήση γεωργίας ακριβείας, αισθητήρων, συνδεδεμένων μηχανημάτων και λογισμικού. Η CEMA αναγνωρίζει ότι η συγκέντρωση μεγάλου όγκου πληροφοριών μπορεί να δημιουργήσει ανισορροπίες όταν η πρόσβαση δεν διέπεται από σαφείς κανόνες, ενώ τα λεγόμενα data silos μπορούν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό και την καινοτομία.
Για τον λόγο αυτό προκρίνει τους ομοσπονδιοποιημένους χώρους δεδομένων. Σε αυτό το μοντέλο τα δεδομένα δεν χρειάζεται να συγκεντρώνονται όλα σε μία κεντρική βάση. Μπορούν να παραμένουν εκεί όπου δημιουργούνται και να είναι διαθέσιμα, με συγκεκριμένους όρους, όταν υπάρχει σχετική εξουσιοδότηση. Σύμφωνα με την CEMA, αυτή η αρχιτεκτονική περιορίζει τη δημιουργία ενός ενιαίου σημείου αστοχίας, μειώνει την ανάγκη για αντιγραφή δεδομένων και μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία και ανθεκτικότητα απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις.
Κεντρικό παράδειγμα είναι το Agricultural Interoperability Network – AgIN, το οποίο επιχειρεί να μεταφέρει στον κόσμο του cloud τη λογική της διαλειτουργικότητας που ήδη εφαρμόζεται στα γεωργικά μηχανήματα. Η CEMA το περιγράφει ως αποκεντρωμένο και ασφαλές περιβάλλον ανταλλαγής επιχειρησιακών δεδομένων μεταξύ κατασκευαστών, παρόχων υπηρεσιών και αγροτών, με τη συναίνεση του παραγωγού να παραμένει βασική προϋπόθεση.
Δίπλα σε αυτή την πρωτοβουλία τοποθετείται ο Common European Agricultural Data Space – CEADS, ο οποίος μπορεί να λειτουργήσει σε μεγαλύτερη κλίμακα, συνδέοντας τα δεδομένα της πρωτογενούς παραγωγής με τη μεταποίηση, τα logistics και το λιανεμπόριο. Η λογική είναι ότι το AgIN μπορεί να εξυπηρετεί τις ειδικές ανάγκες της γεωργίας, ενώ ο CEADS να δημιουργεί τη γέφυρα με την υπόλοιπη αγροδιατροφική αλυσίδα και την ευρωπαϊκή οικονομία δεδομένων.
Για τον παραγωγό, όμως, το ενδιαφέρον βρίσκεται λιγότερο στην τεχνική ορολογία και περισσότερο στο πρακτικό αποτέλεσμα. Ένας πραγματικά λειτουργικός χώρος αγροτικών δεδομένων θα μπορούσε να επιτρέψει σε στοιχεία από μηχανήματα, χάρτες εφαρμογών, αισθητήρες, γεωπονικά εργαλεία και διοικητικές διαδικασίες να «μιλούν» μεταξύ τους. Η CEMA εκτιμά ότι αυτό μπορεί ακόμη και να μειώσει το διοικητικό βάρος, μέσω αυτοματοποιημένων και ενοποιημένων ροών δεδομένων για υποχρεώσεις συμμόρφωσης και αναφοράς.
Το επόμενο βήμα συνδέεται και με εργαλεία όπως τα European Business Wallets και τα Digital Product Passports. Τα πρώτα θα μπορούσαν να προσφέρουν αξιόπιστη ψηφιακή ταυτοποίηση επιχειρήσεων και παραγωγών, ενώ τα δεύτερα να συνδέσουν δεδομένα της εκμετάλλευσης με πληροφορίες για το ίδιο το αγροτικό προϊόν, ενισχύοντας την ιχνηλασιμότητα και τις απαιτήσεις τεκμηρίωσης κατά μήκος της αλυσίδας.
Η θέση της CEMA καταλήγει σε μία ουσιαστική προϋπόθεση για την ψηφιακή γεωργία της επόμενης ημέρας. Τα περισσότερα δεδομένα δεν σημαίνουν αυτομάτως και περισσότερη αξία. Η αξία θα εξαρτηθεί από το αν ο παραγωγός μπορεί να τα αξιοποιεί χωρίς να χάνει τον έλεγχό τους, αν οι διαφορετικές τεχνολογίες μπορούν να συνεργάζονται και αν οι κανόνες πρόσβασης είναι διαφανείς και εφαρμόζονται ισότιμα. Για έναν αγροτικό τομέα που παράγει ολοένα περισσότερα δεδομένα σε κάθε πέρασμα του μηχανήματος από το χωράφι, αυτή μπορεί να αποδειχθεί μία από τις σημαντικότερες μάχες της επόμενης ψηφιακής περιόδου.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις