Του Γ. Μπακόλα
Τον Δεκέμβριο αναμένεται η ενδιάμεση αξιολόγηση της ΚΑΠ, σύμφωνα με πηγές του Agrocapital στις Βρυξέλλες, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προγραμματίζει τη δημοσίευσή της έως το τέλος του 2026. Η αποτίμηση των παρεμβάσεων που εφαρμόζονται από το 2023 θα αποτελέσει μέρος της συζήτησης για την επόμενη αγροτική πολιτική. Για τους παραγωγούς, το ενδιαφέρον βρίσκεται στα συμπεράσματα για τη στήριξη του εισοδήματος, τις επενδύσεις και τις απαιτήσεις που συνοδεύουν τις ενισχύσεις.
Η συζήτηση γίνεται ενώ διαμορφώνεται η ΚΑΠ της περιόδου 2028–2034. Οι αποφάσεις για τη χρηματοδότηση και τις προτεραιότητές της χρειάζονται έναν απολογισμό όσων προηγήθηκαν. Στην Ελλάδα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό και το ζήτημα της συμμετοχής των αγροτών. Όχι μόνο αν καλούνται στις ενημερωτικές εκδηλώσεις, αλλά αν έχουν τον χρόνο να περιγράψουν όσα αντιμετωπίζουν.
Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/2115, στο άρθρο 141, προβλέπει την ολοκλήρωση της αξιολόγησης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Θα εξεταστούν η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων, η σχέση κόστους και αποτελέσματος, η ανταπόκρισή τους στις ανάγκες της γεωργίας, η συνοχή τους και η προστιθέμενη αξία της κοινής ευρωπαϊκής δράσης.
Η εξέταση καλύπτει τη στήριξη από το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ, τα δύο γεωργικά ταμεία, με βάση τους προβλεπόμενους δείκτες. Το πλαίσιο αξιολόγησης καταρτίστηκε από το 2023, ενώ τον Φεβρουάριο του 2026 η Επιτροπή απηύθυνε δημόσια πρόσκληση υποβολής στοιχείων.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες από τις Βρυξέλλες, την αξιολόγηση συντάσσει η ίδια η Επιτροπή, αξιοποιώντας μελέτες και αναλυτικές εργασίες προηγούμενων ετών, ορισμένες από εξωτερικούς συνεργάτες. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 θα ακολουθήσει έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η οποία θα συνοψίζει τα συμπεράσματα και θα καλύπτει ένα επιπλέον έτος εφαρμογής.
Το δύσκολο μέρος του απολογισμού είναι να φανεί τι άλλαξε στις εκμεταλλεύσεις. Αν η εισοδηματική στήριξη επέτρεψε σε έναν αγρότη να συνεχίσει την καλλιέργεια. Αν μια επένδυση ολοκληρώθηκε όταν ακόμη μπορούσε να εξυπηρετήσει τον σχεδιασμό του. Αν το όφελος μιας περιβαλλοντικής παρέμβασης δικαιολόγησε το κόστος και την εργασία που απαιτήθηκαν. Τα ποσά που πληρώθηκαν είναι η αφετηρία αυτής της εξέτασης, όχι η απάντησή της.
Στην ελληνική συζήτηση για τη νέα αγροτική πολιτική, τέτοια ερωτήματα συχνά μένουν χωρίς επαρκή χρόνο. Σύμφωνα με μαρτυρίες που μεταφέρονται στο Agrocapital, σε ορισμένες ενημερωτικές εκδηλώσεις οι χαιρετισμοί και οι προγραμματισμένες ομιλίες αφήνουν περιορισμένα -έως καθόλου- περιθώρια παρεμβάσεων από τους παραγωγούς. Σε πρόσφατη συνάντηση, κατά τις ίδιες μαρτυρίες, αγρότες που επιχείρησαν να τοποθετηθούν διακόπηκαν με την αιτιολογία ότι δεν υπήρχε χρόνος.
Δεν πρόκειται απλώς για μια αστοχία στο πρόγραμμα μιας εκδήλωσης. Όταν η συζήτηση αφορά τους όρους με τους οποίους θα παράγουν οι αγρότες τα επόμενα χρόνια, οι παρεμβάσεις τους έχουν συγκεκριμένη χρησιμότητα. Μπορούν να εξηγήσουν γιατί μια δράση δεν προσέλκυσε ενδιαφέρον, ποια δικαιολογητικά δυσκολεύτηκαν να συγκεντρώσουν ή πώς μια καθυστέρηση τούς ανάγκασε να αναβάλουν μια αγορά. Μπορούν, επίσης, να δείξουν τι λειτούργησε και αξίζει να συνεχιστεί.
Η πρόβλεψη συγκεκριμένου χρόνου για τους παραγωγούς, γνωστού από την αρχή της συνάντησης, θα ήταν ένα πρώτο βήμα. Χρειάζεται, όμως, και καταγραφή όσων θέτουν, ώστε τα ερωτήματα να φτάνουν στους αρμοδίους και οι απαντήσεις να επιστρέφουν στους ενδιαφερομένους. Διαφορετικά, ακόμη και μια χρήσιμη συζήτηση κινδυνεύει να τελειώσει μαζί με την εκδήλωση.
Τον Δεκέμβριο οι Βρυξέλλες αναμένεται να παρουσιάσουν τον δικό τους απολογισμό. Η ελληνική προετοιμασία για την επόμενη ΚΑΠ θα κριθεί και από το κατά πόσο θα αξιοποιήσει την εμπειρία των ανθρώπων της παραγωγής. Για να μάθει η διοίκηση τι συνέβη στο χωράφι, πρέπει πρώτα να αφήσει εκείνον που το καλλιεργεί να ολοκληρώσει τη φράση του.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις