Τι θα καλλιεργήσουμε φέτος — Dum spiro Σπέρνω

Του  Αγρότη Α.Παπαθανασίου

Υπάρχουν χρονιές που η γεωργία μοιάζει με επιστήμη και υπάρχουν κι άλλες όπως η φετινή που θυμίζει περισσότερο εξομολόγηση όχι γιατί λείπουν τα δεδομένα, αλλά γιατί όσα δεδομένα κι αν απλώσεις στο τραπέζι, δεν σου λένε πια τι να κάνεις,σου λένε μόνο τι να φοβηθείς.

Φέτος, το ερώτημα που ακούγεται από χωράφι σε χωράφι δεν είναι «τι συμφέρει να καλλιεργήσω», αλλά κάτι πολύ πιο ωμό πώς θα καλλιεργήσω χωρίς να μπω μέσα. Κι αυτό από μόνο του είναι ομολογία η στρατηγική έχει υποχωρήσει και το σχέδιο έχει γίνει άσκηση περιορισμού ζημιάς.

Όποιος μιλήσει ειλικρινά γι’ αυτό, ξέρει πως δεν θα γίνει αγαπητός. «Κανένας δεν είναι πιο μισητός από αυτόν που λέει την αλήθεια»  και στον αγροτικό κόσμο, αυτή η φράση δεν είναι φιλοσοφία αλλά είναι καθημερινότητα. Γιατί η αλήθεια φέτος δεν χαϊδεύει αυτιά, ο παραγωγός δεν καλείται να επιλέξει καλλιέργεια, καλείται να επιλέξει….. αντοχή.

Οι αγορές, που κάποτε λειτουργούσαν σαν σήματα, σήμερα θυμίζουν σειρήνες χωρίς κατεύθυνση. Το βαμβάκι δεν υπόσχεται τίποτα πέρα από μεταβλητότητα. Το σιτάρι ανεβοκατεβαίνει σαν καρδιογράφημα χωρίς διάγνωση. Οι δενδρώδεις καλλιέργειες απαιτούν κεφάλαιο και χρόνο που πολλοί δεν έχουν πια. Τα λαχανικά εξαρτώνται από την ενέργεια  και η ενέργεια έχει πάψει να είναι μεταβλητή, είναι ρίσκο από μόνη της.

Κι έτσι ο αγρότης κάθεται με το χαρτί μπροστά του, γράφει «φέτος;» και σταματά, δεν προσθέτει καλλιέργεια. αλλά προσθέτει σκέψη, υπολογίζει όχι την απόδοση, αλλά το πόσο βαθιά μπορεί να αντέξει μια ζημιά χωρίς να λυγίσει. Γιατί αυτό έχει γίνει το πραγματικό μέτρο επιτυχίας, όχι το κέρδος, αλλά η επιβίωση.

Υπάρχει όμως κι ένα δεύτερο, πιο άβολο επίπεδο. Ένα κοινό μυστικό που δεν γράφεται εύκολα, αλλά ακούγεται παντού που όλοι ξέρουν. Ξέρουν ποιοι φόρτωσαν το σύστημα. ποιοι δήλωσαν παραπάνω, ποιοι έπαιξαν με αριθμούς, ποιοι έκαναν τη στρέβλωση επάγγελμα, και ποιοι αγρότες του πούλησαν,αυτή η γνώση όχι οι ίδιες οι απώλειες είναι που βαραίνει περισσότερο. Γιατί διαλύει την εμπιστοσύνη και χωρίς εμπιστοσύνη, καμία γεωργία δεν στέκεται, όσο γόνιμο κι αν είναι το χώμα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, υπάρχει κι ένας παράγοντας που σπάνια καταγράφεται, αν και όλοι τον γνωρίζουν οι γεωπόνοι. Φέτος δεν είναι απλώς σύμβουλοι είναι συνοδοιπόροι με πίστωση όχι από ρομαντισμό, αλλά από κοινή μοίρα. Γιατί αν ο παραγωγός δεν τα καταφέρει, δεν θα αργήσει να ακολουθήσει κι εκείνος.

Οι παλιοί θα το έλεγαν λατινικά Simul stabunt, simul cadent. μαζί θα σταθούν, μαζί θα πέσουν.
Στα μπλοκάκια των εισροών, πλέον  η πίστωση δεν είναι πια εργαλείο ανάπτυξης είναι ο τελευταίος δεσμός εμπιστοσύνης σ’ ένα σύστημα που δοκιμάζεται στα όριά του.

Γι’ αυτό η φετινή χρονιά δεν μοιάζει απλώς δύσκολη είναι οριακή όχι μόνο από οικονομικής, αλλά και  ψυχολογικής άποψης.Ο παραγωγός νιώθει ότι παίζει σε ένα γήπεδο με κανόνες που αλλάζουν, με διαιτητές που δεν εξηγούν και με θεατές που περιμένουν αποτέλεσμα χωρίς να βλέπουν το κόστος.

Κανείς δεν ξέρει πώς θα κλείσει η χρονιά, κι όποιος ισχυρίζεται το αντίθετο, είτε δεν καλλιεργεί είτε δεν λέει την αλήθεια. Αυτό που ξέρουμε είναι κάτι πιο απλό και πιο σκληρό φέτος δεν υπάρχουν επιλογές, υπάρχουν μόνο…… όρια.

Κι όμως, παρά όλα αυτά, ο αγρότης θα σπείρει όχι από αισιοδοξία, αλλά από ένστικτο και πείσμα. Από εκείνη τη βαθιά, σχεδόν παράλογη πεποίθηση που συνοψίζεται σε μια παλιά λατινική φράση, γραμμένη όχι σε βιβλία αλλά στη γη

Γι’ αυτό, φέτος, το Dum spiro, spero αλλάζει νόημα δεν σημαίνει πια «όσο ζω, ελπίζω», αλλά Dum spiro, Σπέρνω όσο αναπνέω, Θα Σπέρνω.

Όχι ως υπόσχεση κέρδους ούτε ως πράξη αισιοδοξίας, αλλά ως ελάχιστη συνθήκη συνέχειας. Στη γεωργία, η ήττα δεν καταγράφεται τη χρονιά της ζημιάς, αλλά τη στιγμή της εγκατάλειψης και όσο ο αγρότης εξακολουθεί να σπέρνει με μέτρο, με επίγνωση, με όρια η παραγωγή παραμένει παρούσα, η γη λειτουργεί και το σύστημα κρατιέται όρθιο. Όχι επειδή είναι ασφαλές αλλά επειδή δεν έχει ακόμη σταματήσει να αναπνέει.