Του Γ. Μπακόλα
Αγρότη – Agrocapital.gr
Για χρόνια, η αγορά σιταριού κοιτούσε πρώτα τα χωράφια, τις αποδόσεις, τον καιρό και το μέγεθος της σοδειάς. Σήμερα, όμως, το βλέμμα έχει μετακινηθεί προς τη θάλασσα. Τα λιμάνια, οι διαδρομές των πλοίων, τα ασφάλιστρα και η δυνατότητα ενός φορτίου να φτάσει εγκαίρως στον προορισμό του επηρεάζουν πλέον την αγορά σχεδόν όσο και η ίδια η παραγωγή. Ο πόλεμος στη Μαύρη Θάλασσα έχει μετατρέψει τη διακίνηση του σιταριού σε κρίσιμο παράγοντα για τις τιμές, δημιουργώντας μια νέα πραγματικότητα όπου κάθε καθυστέρηση, περιορισμός ή επίθεση μπορεί να αλλάξει μέσα σε λίγες ώρες την κατεύθυνση της αγοράς.
Το πιθανότερο σενάριο για τις επόμενες εβδομάδες δεν είναι μια συνεχής άνοδος, αλλά μια αγορά με μεγάλες και απότομες διακυμάνσεις. Η μεγάλη ρωσική σοδειά και η θερινή συγκομιδή αυξάνουν τις διαθέσιμες ποσότητες και πιέζουν τις τιμές. Στην αντίθετη κατεύθυνση λειτουργούν οι επιθέσεις σε λιμάνια, οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα και η αύξηση των ασφαλίστρων για πλοία και φορτία.
Όσο τα βασικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας συνεχίζουν να λειτουργούν, ακόμη και με μειωμένη δυναμικότητα, η αγορά μπορεί να απορροφά μέρος των πιέσεων. Κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης αφαιρεί γρήγορα ένα μέρος του γεωπολιτικού ασφαλίστρου που έχει ενσωματωθεί στις χρηματιστηριακές τιμές.
Η ισορροπία, όμως, παραμένει εύθραυστη. Ένα σοβαρό πλήγμα σε εμπορικό πλοίο, η αποχώρηση μεγάλου ασφαλιστικού ομίλου ή η διακοπή των φορτώσεων σε ένα βασικό λιμάνι θα μπορούσαν να αλλάξουν αμέσως την εικόνα. Η πρώτη επίπτωση δεν θα εμφανιζόταν απαραίτητα στην τιμή του σιταριού, αλλά στους ναύλους, στα ασφάλιστρα και στο κόστος χρηματοδότησης των φορτίων.
Από εκεί, η πίεση θα μεταφερόταν στις τιμές εισαγωγής, κυρίως στις χώρες της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το σιτάρι της Ρωσίας και της Ουκρανίας. Για τις αγορές αυτές, οποιαδήποτε διαταραχή στη ροή των πλοίων μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε ζήτημα κόστους και επισιτιστικής ασφάλειας.
Η πρόσφατη διόρθωση στα χρηματιστήρια δεν έλυσε κανένα από αυτά τα προβλήματα. Το συμβόλαιο Σεπτεμβρίου 2026 στο Euronext/MATIF υποχώρησε στα 232,75 ευρώ ανά τόνο, μετά την άνοδο προς τα 245-247 ευρώ, καθώς επενδυτές κατοχύρωσαν κέρδη. Στο Σικάγο, το αντίστοιχο συμβόλαιο έκλεισε στις 678 σεντς ανά μπούσελ.
Η πτώση έδειξε πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η κατεύθυνση της αγοράς. Δεν εξαφάνισε, όμως, τον κίνδυνο που συνδέεται με τα λιμάνια και τις θαλάσσιες μεταφορές.
Στην Ιταλία, οι τιμές παραγωγού παραμένουν χαμηλές, ιδιαίτερα στην Πούλια, όπου το υψηλό κόστος καλλιέργειας περιορίζει σοβαρά τα περιθώρια των παραγωγών. Η πίεση ενισχύεται από τη συγκομιδή, τις εισαγωγές από τον Καναδά και τις περιορισμένες δυνατότητες αποθήκευσης.
Παρόμοια, αν και όχι απολύτως ίδια, είναι η εικόνα στην Ελλάδα. Οι διεθνείς τιμές αποτυπώνουν το γενικό κλίμα, αλλά δεν μεταφέρονται αυτόματα στην τιμή του παραγωγού. Καθοριστικό ρόλο παίζουν οι εισαγωγές, η ζήτηση των μύλων, η ποιότητα, η αποθήκευση και η φυσική αγορά της Ιταλίας.
Ακόμη και αν ο πόλεμος αποκλιμακωθεί, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι άμεση. Τα λιμάνια χρειάζονται χρόνο για επισκευές, οι ασφαλιστές χρόνο για να μειώσουν τα ασφάλιστρα και οι εμπορικές εταιρείες χρόνο για να επαναφέρουν τα πλοία στις προηγούμενες διαδρομές.
Η επόμενη κρίση στο σιτάρι μπορεί να μην προκληθεί από έλλειψη παραγωγής, αλλά από την αδυναμία μεταφοράς, ασφάλισης, αποθήκευσης και χρηματοδότησής της. Από εδώ και πέρα, το μεγαλύτερο παιχνίδι θα παίζεται λιγότερο στο χωράφι και περισσότερο στα λιμάνια, στα ασφαλιστήρια συμβόλαια και στις διαδρομές των πλοίων.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις