Από την 1η Ιανουαρίου τέθηκε σε εφαρμογή στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), ένα σύστημα που επιβάλλει κόστος στο ανθρακικό αποτύπωμα εισαγόμενων προϊόντων. Με το νέο καθεστώς, οι εισαγωγείς στην ΕΕ υποχρεούνται να αγοράζουν πιστοποιητικά, η τιμή των οποίων αντιστοιχεί στο κόστος των εκπομπών CO₂ που παράγονται κατά την παραγωγή των προϊόντων εκτός ΕΕ.
Το CBAM αφορά εισαγωγές προϊόντων με υψηλή ένταση άνθρακα, όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο και η ηλεκτρική ενέργεια, και εντάσσεται στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Στόχος του μηχανισμού είναι η εξίσωση των όρων ανταγωνισμού, καθώς οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιβαρύνονται με σημαντικό κόστος για τη συμμόρφωση με περιβαλλοντικούς κανόνες, σε αντίθεση με παραγωγούς τρίτων χωρών όπου δεν ισχύουν αντίστοιχα πρότυπα. Το μέτρο αποσκοπεί στο να αποτραπεί η υποκατάσταση της ευρωπαϊκής παραγωγής από φθηνότερες, αλλά πιο ρυπογόνες, εισαγωγές. Ο μηχανισμός αναπτύχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την περίοδο 2019–2020 και εγκρίθηκε επισήμως το 2022.
Στα μέσα Ιουλίου 2025, η Ουκρανία υπέβαλε αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για αναβολή της εφαρμογής του CBAM για τους Ουκρανούς εξαγωγείς, συνοδευόμενο από την απαιτούμενη τεκμηρίωση. Ωστόσο, έως την 1η Ιανουαρίου δεν είχε ληφθεί απόφαση στις Βρυξέλλες, με αποτέλεσμα από την αρχή του έτους οι ουκρανικές επιχειρήσεις που εξάγουν στην ΕΕ να υποχρεούνται να καταβάλλουν το σχετικό «ανθρακικό τέλος».
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ομοσπονδίας Εργοδοτών της Ουκρανίας, οι ουκρανικές εξαγωγές προς την ΕΕ που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του CBAM ανήλθαν το 2023 σε 3,6 δισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί στο 9,9% των συνολικών εξαγωγών της χώρας. Την ίδια χρονιά, η ΕΕ απορρόφησε το 78,3% των εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας της Ουκρανίας, το 80,7% των εξαγωγών αλουμινίου, το 82,5% των εξαγωγών σιδηρούχων μετάλλων και μεταλλικών προϊόντων, το 86,5% των εξαγωγών τσιμέντου και κλίνκερ και το 90% των εξαγωγών λιπασμάτων.
Οι ίδιες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι κατά το πρώτο έτος εφαρμογής του CBAM, το ΑΕΠ της Ουκρανίας θα μπορούσε να μειωθεί κατά 4,8%, ενώ οι εξαγωγές προς την ΕΕ ενδέχεται να υποχωρήσουν κατά 7,8%. Παράλληλα, τα φορολογικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού εκτιμάται ότι θα μειωθούν κατά 2,8 δισ. δολάρια ετησίως, ενώ περίπου 73.100 θέσεις εργασίας θα μπορούσαν να χαθούν λόγω της συρρίκνωσης της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Σε βάθος χρόνου, για την περίοδο 2030–2035, οι συνολικές απώλειες θέσεων εργασίας ενδέχεται να προσεγγίσουν τις 120.000, με αντίστοιχη απώλεια φορολογικών εσόδων έως 3,6 δισ. δολάρια.
Πέραν των άμεσων επιπτώσεων, οι επιχειρήσεις επισημαίνουν και έμμεσους κινδύνους, που συνδέονται με το ενδεχόμενο περιορισμού της πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά για εξαγωγείς τρίτων χωρών. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι προμηθευτές αυτοί θα αναζητήσουν εναλλακτικές αγορές διάθεσης, με την ουκρανική αγορά να θεωρείται ένας από τους πιθανούς προορισμούς.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις