Πώς αλλάζει ο χάρτης των αγροτικών πόρων και τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

Υπάρχει αυτές τις ημέρες έντονη κινητικότητα στους διαδρόμους όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις για το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας, σύμφωνα με αξιόπιστες ευρωπαϊκές πηγές που παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις διαπραγματεύσεις για τον νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ένωσης. Δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη φάση τεχνικών διαβουλεύσεων, αλλά για μια περίοδο κατά την οποία η αρχιτεκτονική της χρηματοδότησης αλλάζει με τρόπο που επηρεάζει άμεσα χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η αγροτική πολιτική και η περιφερειακή στήριξη παραμένουν κεντρικοί άξονες οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενοποιήσει τη διαχείριση των κονδυλίων γεωργίας και συνοχής, καθώς και συναφών πολιτικών, μέσα από ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο ανά κράτος μέλος. Η λογική αυτή παρουσιάζεται από τις Βρυξέλλες ως προσπάθεια απλούστευσης και καλύτερου συντονισμού, ωστόσο σε πολιτικό επίπεδο γεννά εύλογα ερωτήματα για το ποιος καθορίζει τελικά τις προτεραιότητες και με ποια ισορροπία μεταξύ ευρωπαϊκών και εθνικών στόχων.

Σύμφωνα με κοινοβουλευτικές πηγές, η προτεινόμενη κατανομή πόρων δείχνει ότι οι δαπάνες κοινής διαχείρισης υποχωρούν σε σχέση με το σημερινό πλαίσιο κατά περίπου 10%, γεγονός που προκαλεί ανησυχία σε χώρες του Νότου. Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε αυξημένη πίεση να αποδείξει την προστιθέμενη αξία κάθε αγροτικής και περιφερειακής παρέμβασης, σε ένα περιβάλλον όπου οι πόροι δεν θεωρούνται πλέον δεδομένοι, αλλά συνδέονται στενά με στόχους και αποτελέσματα.

Ιδιαίτερο βάρος αποδίδεται στην εισοδηματική στήριξη της γεωργίας, η οποία σε ευρωπαϊκό επίπεδο διατηρείται ως ελάχιστη προτεραιότητα, με ποσά που ξεπερνούν τα 260 δισ. ευρώ για όλη την περίοδο. Ευρωπαϊκές πηγές επισημαίνουν ότι η πρόβλεψη αυτή λειτουργεί ως πολιτικό σήμα προς τον αγροτικό κόσμο, σε μια φάση κατά την οποία η κοινωνική πίεση στις αγροτικές περιοχές είναι έντονη. Την ίδια στιγμή, τονίζουν ότι η πραγματική μάχη δεν θα δοθεί στο ύψος των κονδυλίων, αλλά στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη θα εντάξουν τη γεωργία μέσα στα ευρύτερα εθνικά τους σχέδια.

Για την Ελλάδα, η συζήτηση αυτή αποκτά ειδική βαρύτητα, πηγές με άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων αναφέρουν ότι η ελληνική πλευρά επιδιώκει να διασφαλίσει σαφή και διακριτό ρόλο της αγροτικής πολιτικής μέσα στο νέο σχήμα, ώστε να μην απορροφηθεί από γενικότερες αναπτυξιακές προτεραιότητες. Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει ότι η χώρα μπορεί να κινητοποιεί σημαντικούς ευρωπαϊκούς πόρους όταν υπάρχει καθαρός σχεδιασμός και διοικητική ετοιμότητα, όμως το νέο πλαίσιο απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη θεσμική πειθαρχία και πολιτική καθοδήγηση.

Ανησυχία εκφράζεται και για τον περιορισμένο ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη φάση υλοποίησης. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η μετατόπιση της λήψης αποφάσεων προς την εκτελεστική εξουσία ενισχύει την ευελιξία, αλλά ταυτόχρονα θολώνει τα όρια της δημοκρατικής λογοδοσίας. Σε αυτό το σημείο, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα κράτη που παραδοσιακά στηρίζονται στη θεσμική προστασία των ευρωπαϊκών κανόνων, προκειμένου να εξασφαλίσουν σταθερότητα και προβλεψιμότητα στη χρηματοδότηση.

Η εικόνα που διαμορφώνεται στις Βρυξέλλες δεν είναι αυτή μιας τελικής απόφασης, αλλά μιας διαπραγμάτευσης σε εξέλιξη. Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι τους επόμενους μήνες θα κριθεί αν το νέο μοντέλο θα λειτουργήσει ως εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού ή αν θα μεταφέρει υπερβολικό βάρος στις εθνικές διοικήσεις, χωρίς επαρκή ευρωπαϊκή εξισορρόπηση. Για τη γεωργία, και ειδικά για την ελληνική γεωργία, το αποτέλεσμα αυτής της συζήτησης θα καθορίσει όχι μόνο το ύψος των ενισχύσεων, αλλά και τη θέση του αγροτικού τομέα στο ευρωπαϊκό αναπτυξιακό αφήγημα της επόμενης δεκαετίας.