Η ευρωπαϊκή βιομηχανία εκτροφής εντόμων αναζητά διέξοδο από τη μειωμένη ζήτηση, με την υποχρεωτική δημόσια προμήθεια προϊόντων να αναδεικνύεται ως πιθανή λύση για έναν κλάδο που συνεχίζει να αντιμετωπίζει πιέσεις. Τα προϊόντα διατροφής με βάση έντομα είχαν αρχικά παρουσιαστεί ως μια πιο αποδοτική, φιλική προς το κλίμα εναλλακτική στην παραδοσιακή ζωική πρωτεΐνη, ωστόσο η καταναλωτική απήχησή τους αποδείχθηκε περιορισμένη.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, μπάρες πρωτεΐνης από γρύλους και ζυμαρικά με προνύμφες δεν κατάφεραν να καθιερωθούν στην αγορά, με αποτέλεσμα τα τελευταία χρόνια μεγάλο μέρος της βιομηχανίας να στρέφεται σε άλλες χρήσεις, όπως ζωοτροφές, ιχθυάλευρα και λιπάσματα.
Στο πλαίσιο αυτό, η International Platform of Insects for Food and Feed (IPIFF) εστιάζει στην αναθεώρηση των κανόνων δημόσιων προμηθειών της ΕΕ, επιδιώκοντας να ενταχθεί ως μέτρο στήριξης η υποχρεωτική αγορά ελάχιστων ποσοτήτων προϊόντων «καινοτόμων, κυκλικών, βιο-βασισμένων» από δημόσιους φορείς.
Σε απάντησή της σε διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους νέους κανόνες, η IPIFF υποστήριξε ότι ένα τέτοιο πλαίσιο θα μπορούσε να συμβάλει στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του κλάδου. Με βάση το σκεπτικό της, οι δημόσιοι αγοραστές θα μπορούσαν να δίνουν προτεραιότητα σε προϊόντα με κριτήρια βιωσιμότητας, ανοίγοντας θεωρητικά τον δρόμο για προμήθειες πρωτεΐνης από έντομα σε δημόσια ιδρύματα, όπως κυλικεία και σχολικές καντίνες.
Η οργάνωση υποστηρίζει ότι χιλιάδες θέσεις εργασίας στον ευρωπαϊκό κλάδο εντόμων βρίσκονται σε κίνδυνο, κάνοντας λόγο για περίπου 3.500 έμμεσες θέσεις σήμερα, ενώ εκτιμά ότι θα μπορούσαν να φτάσουν τις 30.000 έως το 2030. Όπως αναφέρει, ο κίνδυνος αυτός συνδέεται με «έλλειψη αποφασιστικής, συντονισμένης πολιτικής δράσης».
Κρίση στη Γαλλία μετά την υπόθεση Ÿnsect
Ο κλάδος βρίσκεται παράλληλα αντιμέτωπος με κρίση αξιοπιστίας στη Γαλλία, μετά την εκκαθάριση της Ÿnsect τον Δεκέμβριο. Η εταιρεία, που ιδρύθηκε το 2011 με στόχο να εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πρωτεΐνης από έντομα παγκοσμίως, βρέθηκε στο επίκεντρο δημοσιευμάτων, καθώς γαλλικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν υλικό που φέρεται να καταγράφηκε από πρώην εργαζόμενους και περιλαμβάνει καταγγελίες για προβλήματα υγείας και ασφάλειας στις εγκαταστάσεις της.
Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, ορισμένοι εργαζόμενοι υποστήριξαν ότι αντιμετώπισαν αναπνευστικά προβλήματα, αλλεργίες και τσιμπήματα εντόμων, τα οποία, όπως λένε, εξακολουθούν να τους επηρεάζουν. Η εταιρεία είχε αντλήσει χρηματοδότηση άνω των 600 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων δημόσιων πόρων, με το Mediapart να αναφέρει ότι οι δημόσιες ενισχύσεις έφτασαν σε περίπου 148 εκατ. ευρώ.
Ο γενικός γραμματέας της IPIFF, Steven Barbosa, χαρακτήρισε την Ÿnsect «πρωτοπόρο» σε μια αγορά όπου, όπως είπε, τα έντομα βρίσκονταν σε ανταγωνιστικό μειονέκτημα. Παράλληλα, υποστήριξε ότι το «πρωτεϊνικό σχέδιο» της ΕΕ του 2018 έδωσε ισχυρά κίνητρα στον φυτικό τομέα, προκαλώντας επιπτώσεις σε άλλους κλάδους. Όπως ανέφερε, οι εταιρείες δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της εξαγγελθείσας «πράσινης επανάστασης», ωστόσο τα ρυθμιστικά εμπόδια και οι καθυστερήσεις εξακολουθούν να κρατούν τον κλάδο πίσω, περισσότερο από μια δεκαετία μετά.
Επιφυλάξεις για τη δημόσια προμήθεια
Από την πλευρά του, ο Dustin Crummett, εκτελεστικός διευθυντής του αμερικανικού think tank Insect Institute, εκτίμησε ότι η αναστάτωση γύρω από έναν μεγάλο παίκτη όπως η Ÿnsect, αλλά και τα αιτήματα για υποχρεωτικές δημόσιες προμήθειες, αναδεικνύουν την κατάσταση του κλάδου. Όπως δήλωσε, η πρόταση «ουσιαστικά αναγνωρίζει ότι δεν υπάρχει αρκετή ιδιωτική ζήτηση για να στηρίξει τη βιομηχανία», ενώ χαρακτήρισε μη ρεαλιστική την ιδέα ότι οι δημόσιες προμήθειες μπορούν να αποτελέσουν «σανίδα σωτηρίας».
Ο ίδιος έκανε λόγο για αυξανόμενες ενδείξεις αντίστασης των καταναλωτών στα εδώδιμα έντομα, προσθέτοντας ότι τα προϊόντα παραμένουν πολύ ακριβά για να είναι ανταγωνιστικά. Ανέφερε επίσης ότι, παρά τις προσδοκίες της βιομηχανίας, η αποδοχή από τους καταναλωτές δεν έχει εδραιωθεί, επικαλούμενος δική του μελέτη με αξιολόγηση από ομοτίμους.
Ο Steven Barbosa από την IPIFF σημείωσε ότι οι δυσκολίες δεν διαφέρουν από εκείνες που αντιμετωπίζουν άλλοι παραγωγοί εναλλακτικών πρωτεϊνών, οι οποίοι έχουν αποδείξει το «τεχνικό και βιολογικό δυναμικό» τους. Όπως είπε, η πλήρης οικονομική και κοινωνική δυναμική του κλάδου εξαρτάται πλέον από ένα πλαίσιο πολιτικής που θα ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες του.